Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 03.03.2024: 7 novih knjiga ****
ustanak

Kruševac u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 118 hronoloških zapisa, 76 dokumenata i 18 fotografija.

Događaji

⚔️ 0. 6. 1941. U Kruševcu održan sastanak OK KPJ za Kruševac na kome je, pored ostalog, odlučeno da se formiraju vojne jedinice - desetine.

⚔️ 25. 6. 1941. U Kruševcu, u prisustvu člana PK KPJ za Srbiju Mirka Tomića, održan sastanak OK KPJ za Kruševac na kome je odlučeno da se izvrše pripreme za formiranje NOP odreda.

⚔️ 30. 6. 1941. Na sastanku OK KPJ za Kruševac doneta odluka da se formira NOP odred (određen je i njegov štab), još jednom proradi proglas CK KPJ, održe partijski sastanci na čitavoj teritoriji okruga i izvrše detaljne pripreme oružanog ustanka.

⚔️ 0. 7. 1941. PK KPJ za Srbiju dostavio Okružnom komitetu KPJ za Kruševac cirkular o osnovnim zadacima borbe rpotiv okupatora.

⚔️ 22. 7. 1941. Na brdu Debeloj glavi (iznad s. Tekije kod Kruševca) OK KPJ za Kruševac formirao Rasinski NOP odred.

⚔️ 0. 8. 1941. U Kruševcu formiran ilegalni Okružni odbor NO fonda.

⚔️ 6. 8. 1941. U Kruševcu grupa skojevaca zapalila kvislinške novine.

⚔️ 22. 8. 1941. Između Stalaća, Kruševca i Trstenika delovi Rasinskog NOP odreda prekinuli tt linije.

⚔️ 24. 8. 1941. Kod varošice D. Krčin nepoznata lica pokidali telefonske linije ka Varvarinu, Kruševcu i Belušiću presecanjem telef. stubova.

⚔️ 26. 8. 1941. Nekoliko naoružanih mladića upali u opštinu izbeničku, predstavili se kao srpski četnici i oduzeli jedan akt od komande vojnog okruga u Kruševcu. Tražili jelo.

⚔️ 28. 8. 1941. U s. Dedini (kod Kruševca) Rasinski NOP odred razoružao posadu žand. st. i zaplenio 3 puške.

⚔️ 30. 8. 1941. U s. V. Šiljegovcu (kod Kruševca) Rasinski NOP odred napao posadu žand. st., razoružao žandarme i zaplenio 8 pušaka.

⚔️ 1. 9. 1941. Oko 14 č. 3 nepoznata naoružana lica upala su u zgradu opštine bošnjanske, srez temnićki (Varvarin) i spalili istaknute plakate i objave, spiskove koji se odnose na popis mladića za stalni kadar i obveznike, kao i poreske knjige. Jovanović Timotije, iz Bošnjana, kritikovao je rad i postupak ovih lica, pa ga je jedan udario kundakom od puške. Timotije, sa nožem u ruci, pokušao je napad na naoružanog, koji ga je ubio sa dva metka iz puške. Posle ovoga ova naoružana lica održala su pouku prisutnom narodu, da ne vrše krađe i druga krivična dela, kao i da se bore protiv okupatorskih vlasti, a predstavili su se kao četnici i nacionalni borci. Zatim su otišli u školu, od upravitelja oduzeli knjigu za popis ovršenog žita i spalili je. Od opštinskog služitelja Đorđevića Živojina oduzeli su pušku sa 20 metaka, a potom su otišli u pravcu sreza kruševačkog.

⚔️ 23. 9. 1941. Rasinski NOP odred sa Rasinskim četničkim odredom otpočeo trodnevni napad na delove 749. i 737. puka nemačke 717. pešadijske divizije u Kruševcu. Napad je obustavljen, jer je nemačkoj posadi stigao u pomoć Kosta Pećanac sa svojim četnicima. Nemački vojnici su imali oko 120 mrtvih vojnika i oficira i veći broj ranjenih.

⚔️ 24. 9. 1941. Na ž. st. Dedina (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda demolirali uređaje i spalili arhivu Opštine.

⚔️ 26. 9. 1941. U s. Mrzenici (kod Kruševca) Rasinski NOP odred porušio most, srušio dve kompozicije, a zatim sačekao jednu kolonu nemačkih vojnika, naneo joj gubitke od 10 mrtvih, ali je, zbog intervencije četnika Koste Pećanca, nije mogao uništiti.

⚔️ 27. 9. 1941. Između Stalaća i Kruševca delovi Rasinskog NOP odreda porušili železnički most.

⚔️ 0. 10. 1941. U s. Lomnici (kod Kruševca) Rasinski NOP odred napao i većim delom zarobio jedan četnički odred Koste Pećanca.

⚔️ 1. 10. 1941. Između ž. st. Dedine i Mrzenice (na pruzi Kruševac-Stalać) Rasinski NOP odred porušio most i propust i oštetio dve lokomotive.

⚔️ 3. 10. 1941. Kod ž. st. Globoder (blizu Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda porušili prugu.

⚔️ 13. 10. 1941. Prvi bataljon 737. nemačkog pešadijskog puka iz Kruševca napao delove Kraljevačkog NOP odreda na Papinskoj reci (kod Trstenika) u cilju da se probije i pruži pomoć opsednutom garnizonu u Kraljevu. Zbog izdaje četnika koji su udarali sa leđa na partizanske položaje poginula su 42 borca.

⚔️ 16. 10. 1941. Radi ojačanja garnizona u Kraljevu, 1. bataljon nemačkog 737. puka iz Kruševca, posle uzastopnih borbi sa Kraljevačkim NOP odredom, ušao u Kraljevo.

⚔️ 21. 10. 1941. Na putu Kraljevo-Kruševac Rudarska četa Kopaoničkog NOP odreda i delovi Kraljevačkog NOP odreda napali nemačku kolonu i naneli joj gubitke od oko 100 mrtvih i ranjenih. Partizani su zaplenili 20 pušaka, 1 mitraljez, 2 automata i dr.

⚔️ 21. 11. 1941. U s. V. Šiljegovcu (kod Kruševca) Rasinski i deo Topličkog NOP odreda napali četnike Koste Pećanca, nanevši im gubitke od 5 mrtvili i 4 ranjena, ali nisu uspeli da ih izbace iz utvrđene školske zgrade.

⚔️ 24. 11. 1941. Sa istočnog fronta stigla u Srbiju nemačka 113. pešadijska divizija i prikupila se na prostoriji Jagodina (sada: Svetozarevo) - Paraćin - Kruševac - Kraljevo.

⚔️ 0. 1. 1942. Po dolasku bugarskog 1. okupacionog korpusa nemačka 717. divizija se sa prostorije Leskovac, Kruševac, Jagodina (sada: Svetozarevo), Zaječar pomerila na zapad i izvršila smenu nemačke 113. divizije u dolini zapadne Morave.

⚔️ 10. 1. 1942. PK KPJ za Srbiju uputio OK KPJ za Kruševac pismo u kome ga obaveštava o situaciji u Srbiji i daje mu direktivu da formira NO odbore, čuva kadrove, pojača politički rad i formira manje partizanske grupe i odrede.

⚔️ 25. 1. 1942. U s. Lomnici (kod Kruševca) delovi Basinskog NOP odreda razoružali jednu desetinu četnika Koste Pećanca.

⚔️ 0. 2. 1942. Održan sastanak OK KPJ za Kruševac na kome je rešeno: da se izvrši šira agitacija za mobilizaciju ljudstva radi brojnog jačanja Rasinskog NOP odreda; da se ubrza nabavka opreme boraca; da se porodice boraca pomognu hranom i ostalim sredstvima potrebnim za život.

⚔️ 23. 3. 1942. U s. Bucu (kod Kruševca) Rasinski NOP odred i delovi Topličkog NOP odreda napali oko 150 četnika Koste Pećanca, ubili 6 i zarobili 8 četnika. Zbog nailaska bugarskih vojnika i nedićevaca partizani su se povukli ka pl. Jastrepcu.

⚔️ 22. 4. 1942. U Kruševcu Specijalna policija uhapsila 30 ljudi među kojima 7 članova Partije. Policija je uzalud pokušavala da uhapšenike batinama prisili da otkriju partijsku organizaciju u gradu.

⚔️ 28. 4. 1942. U Kruševcu agenti Specijalne policije provalili organizaciju SKOJ-a i uhapsili veći broj članova, među kojima i skoro ceo OK SKOJ-a.

⚔️ 25. 5. 1942. PK KPJ za Srbiju uputio OK KPJ za Kruševac direktivno pismo o stvaranju novih i jačanju postojećih partijskih organizacija na teritoriji kruševačkog okruga.

⚔️ 10. 6. 1942. U s. D. Stepošu (kod Kruševca) delovi Jastrebačkog NOP odreda spalili opštinsku arhivu i razoružali 10 četnika.

⚔️ 19. 6. 1942. Iz Blaca, Prokuplja, Kruševca i Zitkovca otpočeo koncentričan napad jedinica bugarskog 1. okupacionog korpusa, četnika i nedićevaca (ukupne jačine oko 20-25.000) na V. i M. Jastrebac, protiv Jastrebačkog i Rasinskog NOP odreda. Veštim manevrom odredi su izbegli udare, napustili Jastrebac i usmerili dejstva na železničke pruge Niš-Stalać i Stalać-Kraljevo. Zbog neuspeha u uništenju partizanskih snaga bugarski vojnici su streljali oko 240 seljaka pohvatanih u selima oko pl. Jastrepca. Dejstva su trajala do početka. jula.

⚔️ 0. 8. 1942. Jedna četa Rasinskog NOP odreda prešla r. Z. Moravu i u toku jedne noći razoružala 21 četnika u selima Šancu, Bošnjanu i Maškaru (kod Kruševca) i u njima spalila opštinsku arhivu i zaplenila 3.000 kg pšenice i 300 kg vune spremljene za okupatora.

⚔️ 18. 9. 1942. Između Stalaća i Kruševca delovi Rasinskog NOP odreda prekinuli tt veze.

⚔️ 5. 10. 1942. Prva četa Rasinskog NOP odreda napala kazneni zavod u Kruševcu i iz njega oslobodila nekoliko drugova.

⚔️ 9. 10. 1942. Na inicijativu OK KPJ za Kruševac, jedna trojka Rasinskog NOP odreda upala u Kruševačku bolnicu i iz Internog odeljenja oslobodila člana OK KPJ Steva Milanka i partizanskog kurira Isidora Milovanovića i prebacila ih u s. Čitluk, gde su ostali na oporavku.

⚔️ 23. 10. 1942. U s. Garima (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda oštetili rudnik uglja i spalili opštinsku arhivu.

⚔️ 5. 11. 1942. Kod Pepeljevačke reke (na pruzi Kruševac-Trstenik) delovi Rasinskog NOP odreda na četiri mesta oštetili železničku prugu. Takođe su oštetili železnički most na Pepeljuši i jedan propust između Kruševca i Čitluka.

⚔️ 16. 11. 1942. Kod s. Makrešana (na pruzi Kruševac-Stalać) delovi Rasinskog NOP odreda srušili železnički most.

⚔️ 19. 11. 1942. U s. Kupcima (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda spalili opštinsku arhivu, zaustavili kamion SDS i razoružali i zarobili 1 nemačkog podoficira i 2 četnika; zatim kod s. Zlatara zapalili kamion SDS i zarobili dva neprijateljska oficira.

⚔️ 20. 11. 1942. Kod s. Razbojne i s. Lepenea (na putu Kruševac-Brus) delovi Rasinskog NOP odreda porušili dva mosta.

⚔️ 8. 1. 1943. U Kruševac upala grupa boraca Rasinskog NOP odreda i ubila dva saradnika okupatora i ranila podoficira SDS.

⚔️ 12. 1. 1943. Za odmazdu zbog partizanskih akcija u kruševačkom okrugu, nemački vojnici streljali 75 ljudi iz Kraševca i Beograda.

⚔️ 13. 1. 1943. Kod s. Razbojne (na putu Kruševac-Blace) delovi Jastrebačkog NOP odreda razbili oko 350 četnika i naneli im gubitke od oko 20 mrtvih, uz sopstvene gubitke od 2 mrtva.

⚔️ 19. 1. 1943. Kod s. Razbojne (na putu Kruševac-Blace) jedna četa Jastrebačkog NOP odreda razbila oko 150 četnika, ubivši 10, zarobivši 7 i ranivši veći broj četnika, a zaplenivši 2 p. mitraljeza.

⚔️ 7. 2. 1943. U s. Gari (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda oštetili novootvoreni rudnik uglja.

⚔️ 17. 2. 1943. PK KPJ za Srbiju uputio OK KPJ za Kruševac pismo u kome mu, povodom masovnog hapšenja i streljanja od strane okupatora i kvislinga, skreće pažnju na veću budnost u partijskom radu.

⚔️ 18. 2. 1943. U s. Slatini nemačka planinska četa iz Kruševca opkolila četu Rasinskog NOP odreda. Posle kraće borbe četa se izvukla iz obruča uz gubitke od 7 nestalih. Poginulo je 5 i ranjena su 3 nemačka vojnika. Neprijatelj je, za odmazdu, spalio 27 domova i uhapsio 25 meštana.

⚔️ 18. 2. 1943. Na pl. V. Jastrepcu oko 150 nemačkih vojnika napali 3. (jastrebački) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda. U protivnapadu bataljon je odbacio neprijatelja ka Kruševcu, nanevši mu gubitke od oko 10 mrtvih i ranjenih. Poginuo je politkomesar Jastrebačkog NOP odreda i član OK KPJ za Niš Milić Rakić Mirko, narodni heroji, sa još jednim borcem.

⚔️ 28. 2. 1943. Na ž. st. Dedini (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda demolirali stanična postrojenja.

⚔️ 17. 3. 1943. Na pruzi Kruševac-Trstenik delovi Rasinskog NOP odreda zaustavili voz, ubili 2 vojnika SDS i zaplenili 2 vagona kukuruza (zatim podelili narodu).

⚔️ 20. 3. 1943. U Kruševcu, u bunkeru kafane -Rasina-, u borbi protiv policije poginula 2 člana OK KPJ za Kruševac, dok je treći, posle svirepog mučenja, dva dana kasnije izvršio samoubistvo u zatvoru.

⚔️ 24. 4. 1943. U s. Dedini (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda demolirali žel. stanicu.

⚔️ 2. 5. 1943. Na pruzi Kruševac-Trstenik delovi Rasinskog NOP odreda demolirali ž. st. Koševi, te zaustavili voz i lokomotivu, pod punom parom, pustili ka Kruševcu, gde je, u sudaru, razbila još 2 lokomotive i 5 vagona. (Za odmazdu, okupator je 12. maja streljao u Beogradu i Kruševcu 10 talaca.)

⚔️ 3. 5. 1943. U s. Nauparu (kod Kruševca), u borbi protiv delova SDK, Rasinski NOP odred ubio 6 vojnika, dok je sam imao 1 ranjenog.

⚔️ 5. 5. 1943. Između Kruševca i Aleksandrovca delovi Rasinskog NOP odreda na nekoliko mesta posekli tt veze.

⚔️ 6. 5. 1943. Na pruzi Kruševac-Trstenik delovi Rasinskog NOP odreda demolirali ž. st. Čitluk.

⚔️ 29. 5. 1943. U s. Razbojni (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda napali stanicu poljske straže i ubili 4 a ranili 1 stražara (ostali stražari odstupili su ka Kruševcu).

⚔️ 1. 6. 1943. U s. Razbojni (kod Kruševca) Rasinski NOP odred i jedna četa 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda vodili borbu protiv delova SDS, te ubili 2 i ranili 4 vojnika.

⚔️ 4. 6. 1943. U s. Makršanu (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda ubili 2 četnika i zaplenili izvesnu količinu rekviriranih namirnica.

⚔️ 10. 6. 1943. U blizini s. Buca (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda razbili delove četničke Rasinske brigade, zarobivši 1 četnika i zaplenivši brigadnu arhivu. 2 puške i 1 automat sa 400 metaka.

⚔️ 17. 6. 1943. Kod s. Ćelija (na putu Kruševac Brus) četa Rasinskog NOP odreda i četa 3. bataljona 1. južnomoravskog NOP odreda sačekale u zasedi 2 nemačka kamiona i ubile 13 a ranile 9 nemačkih vojnika, zapalile 1 kamion i zaplenile opremu i naoružanje. (Za odmazdu, nemački vojnici su 29. juna streljali oko 500-600 ljudi, žena i dece iz Kruševca i okoline, među kojima i ceo VIII razred kruševačke gimnazije.)

⚔️ 17. 6. 1943. Kod s. Bukovice i s. Sezemče (blizu Kruševca), u borbi protiv četnika i delova SDS, Rasinski NOP odred ubio 6 i ranio 3 neprijateljska ojnika, uz sopstvene gubitke od 1 poginulog, a zaplenio mitraljez, puškomitraljez i 3 puške.

⚔️ 27. 6. 1943. U s. G. Stepošu (kod Kruševca) 2. četa Rasinskog NOP odreda, preobučena u nemačke uniforme, upala u stanicu poljske straže, te pobila posadu i zapalila stanicu, zaplenivši mitraljez i 14 pušaka s municijom.

⚔️ 21. 7. 1943. U s. Slatini (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda napali i razbili delove SDS i SDK koji su iz Kruševca pošli u napad. Neprijatelj je imao 4 mrtva i 6 ranjenih.

⚔️ 24. 8. 1943. Na pl. Jastrepcu održana okružna partijska konferencija za kruševački okrug. Zaključeno je da se smelije primaju ljudi u članstvo KPJ i SKOJ-a, da se pristupi širem objašnjavanju ciljeva KPJ i NO pokreta i da se radi na jačanju NOP odreda.

⚔️ 7. 9. 1943. U s. Kupcima (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda napali posadu SDS i zapalili zgradu stanice, ali su se zbog intervencije četnika morali povući ka pl. Jastrepcu.

⚔️ 18. 9. 1943. Kod s. Petine (blizu Kruševca) Rasinski NOP odred, u susretnoj borbi, razbio četničku Moravsku brigadu. Poginulo je 8 i zarobljeno 14 četnika. Odred je imao 1 ranjenog. Zaplenjeni su 1 mitraljez, 16 pušaka i 3 tovarna konja.

⚔️ 12. 10. 1943. Između ž. stanica Koševi i Čitluk (na pruzi Kruševac-Kraljevo) delovi Rasinskog NOP odreda zaustavili mešoviti voz, pa lokomotivu pod punom parom pustili ka Kruševcu a ostali deo kompozicije zapalili.

⚔️ 20. 10. 1943. U s. Kobilju (kod Kruševca) delovi Rasinskog NOP odreda iz zasede uništili putnički automobil i ubili 4 nemačka vojnika.

⚔️ 22. 10. 1943. U Kruševac upao vod Rasinskog NOP odreda i zapalio tri odeljenja fabrike vagona. Time je fabrika bila onesposobljena za rad.

⚔️ 28. 10. 1943. U s. Zdravinju (kod Kruševca) delovi četničkog Rasinskog korpusa napali Rasinski NOP odred. Borba je vođena 32 časa, posle čega je Rasinski NOP odred bio prinuđen da se povuče za Toplicu.

⚔️ 16. 11. 1943. U s. V. Šiljegovcu (kod Kruševca) 1. južnomoravska NO brigada, 3. bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda i Rasinski NOP odred napali i razbili oko 450 četnika Rasinskog korpusa. U neprekidnoj borbi do 18 časova idućeg dana poginulo je 70 i zarobljeno 150 četnika. Brigada i odred su imali: 2 mrtva i 6 ranjenih. Zaplenjeno je preko 200 pušaka i drugog materijala.

⚔️ 17. 11. 1943. Kod s. Stepoše (na putu Kruševac-Brus) delovi Rasinskog NOP odreda napali kamion s nemačkim vojnicima. Vojnici su uspeli da pobegnu, ali je kamion spaljen.

⚔️ 18. 11. 1943. U s. Zdravinju (kod Kruševca) četnički Rasinski korpus (oko 1200 četnika) napao 1. južnomoravsku NO brigadu. Brigada je, posle višečasovne borbe, protivnapadom razbila četnike i odbacila ih ka r. Rasini. Četnici su imali gubitke od preko 30 mrtvih i 20 ranjenih, Brigada je imala 4 poginula i 7 ranjenih. Zaplenjeni su 2 minobacača, 1 mitraljez, 4 p. mitraljeza, 50 pušaka i veća količina municije.

⚔️ 21. 11. 1943. U s. Bucima (kod Kruševca) formirana 2. južnomoravska NO brigada, u čiji su sastav ušli: Udarni bataljon Rasinskog NOP odreda, 2. (Jablanički) bataljon 1. južnomoravskog NOP odreda i Omladinski bataljon 2. južnomoravskog NOP odreda.

⚔️ 24. 11. 1943. U s. Milutovcu (kod Kruševca) 1. južnomoravska NO brigada, odbila napad oko 600 četnika koji su u zoru ponovili napad. U borbi vođenoj celog dana je odbacila četnike i nanela im gubitke od preko 30 mrtvih i 40 zarobljenih, uz sopstvene gubitke od 2 mrtva i 4 ranjena.

⚔️ 0. 12. 1943. OK KPJ za Kruševac izdao proglas narodu kruševačkog okruga povodom odluka Drugog zasedanja AVNOJ-a, pozivajući ga u borbu protiv okupatora i domaćih izdajnika.

⚔️ 1. 12. 1943. U varošicu Aleksandrovac (kod Kruševca) upale 2. južnomoravska NO brigada i jedna četa Jastrebačkog NOP odreda, te zapalile arhivu sreza, opštine, finansijske i poreske uprave i zaplenile veću količinu materijala iz rasadnika, poljoprivredne škole i bolnice.

⚔️ 13. 12. 1943. U s. Zdravinju (kod Kruševca) Jastrebački i Rasinski NOP odred napali delove četničkog Rasinskog korpusa i odbacili ih iz sela. Kada su četnicima pristigla pojačanja iz s. Lovca i s. M. Šiljegovca, odredi su se povukli ka pl. Jastrepcu.

⚔️ 3. 2. 1944. Na aerodromu kod Kruševca 2. južnomoravska NO brigada, Zaječarsko-timočki NOP odred i Ozrenski partizanski bataljon napali nemačku posadu, ali se, zbog otpora nemačkih vojnika i zbog intervencije 5. puka SDK iz Kruševa povukli ka pl. Jastrepcu. Zaplenjena je avionska i puščana municija.

⚔️ 7. 3. 1944. Kod s. Grevca (blizu Kruševca), u borbi 3. južnomoravske brigade i Rasinskog NOP odreda protiv četničke Resavske brigade, poginula 34 četnika. Gubici jedinica NOV: 1 mrtav i 1 ranjen borac.

⚔️ 8. 3. 1944. Kod s. Rlice (blizu Kruševca) 3. južnomoravska NO brigada i Rasinski NOP odred iznenada napali četničku Rasinsku brigadu i razbili je. Poginulo je 30 četnika.

⚔️ 13. 4. 1944. U s. Lomnici (kod Kruševca) 2. i 3. južnomoravska NO brigada i Rasinski NOP odred napali na oko 700 nemačkih vojnika. U oštroj borbi neprijatelj je potpuno razbijen. Poginulo je 150 nemačkih vojnika, 48 ih se udavilo u nabujaloj r. Rasini, a ostatak se spasao bekstvom ka Kruševcu. Oko 150 vojnika SDS i oko 1000 četnika trebalo je da sadejstvuju nemačkim vojnicima, ali viđevši njihovo stradanje nisu ni stupili u borbu. Zaplenjeno: 14 p. mitraljeza, 6 automata, 50 pušaka i dosta druge opreme. Gubici jedinica NOV i POJ: 6 mrtvih i 7 ranjenih boraca.

⚔️ 7. 5. 1944. U s. Bublici (kod Prokuplja) otpočelo dvodnevno partijsko savetovanje. Učestvovali su predstavnici okružnih komiteta KPJ za Leskovac, Toplicu, Kruševac i Zaječar, kao i članovi KPJ iz vojnih jedinica. Savetovanju je prisustvovao komandant GŠ NOV i PO za Srbiju Petar Stambolić, kao predstavnik PK KPJ za Srbiju. Izvršena je analiza vojno-političke situacije u zemlji i ukazano je na potrebu da se pripremaju mase za optšu mobilizaciju u NOB.

⚔️ 13. 5. 1944. Između železničkih stanica Kruševac i Koševi borci Rasinskog NOP odreda srušili železnički most. Saobraćaj je bio obustavljen 7 dana.

⚔️ 14. 5. 1944. U s. V. Šiljegovcu (kod Kruševca) 3. srpska NOU brigada napala četničku 2. rasinsku brigadu. Borba je vođena ceo dan i naredne noći. Četnike je od uništenja spasla intervencija bugarskih vojnika s pravca s. Đunisa, te su se izvukli ka ovom selu.

⚔️ 22. 5. 1944. U s. Rlici (kod Kruševca), na konferenciji predstavnika mesnih NO odbora, izabran privremeni ONO odbor za okrug kruševački.

⚔️ 22. 5. 1944. U s. Rlici (kod Kruševoa) formirana Komanda kruševačkog vojnog područja.

⚔️ 22. 5. 1944. Po naređenju GŠ NOV i PO za Srbiju rasformiran Rasinski NOP odred a njegovi borci raspoređeni u jedinice 16. srpske NO brigade i Kruševačkog vojnog područja.

⚔️ 29. 5. 1944. U rejonu Čokotinog groba (blizu Kruševca) jedinice četničkog Rasinskog korpusa, potpomognute jednim bataljonom 5. puka SDK, napale 5. srpsku brigadu 21. divizije NOVJ. Napad je odbijen i neprijatelj odbačen ka s. Đunisu.

⚔️ 0. 6. 1944. U s. Dvoranu (kod Kruševca) GŠ NOV i PO za Srbiju formirao 16. srpsku NO brigadu. Ona je ušla u sastav 25. divizije NOVJ.

⚔️ 0. 6. 1944. U s. M. Šiljegovcu (kod Kruševca) održana konferencija SKOJ-a sreza rasinskog. Odlučeno: više raditi sa starijim ljudima, razbijajući njihov konzervativizam u pogledu učešća ženske omladine u radu USAOJ-a; formirati nove organizacije na okupiranoj teritoriji Rasine.

⚔️ 3. 6. 1944. U s. Buci (kod Kruševca) četnici ubili potpredsednika ONO odbora za okrug kruševački.

⚔️ 6. 6. 1944. Između železničkih stanica Stalaća i Dedine borci Komande kruševačkog vojnog područja srušili železnički most, usled čega je saobraćaj obustavljen 2 dana.

⚔️ 1. 7. 1944. Između s. Koševa i s. Stopanje (na pruzi Kruševac-Trstenik) borci Kruševačkog vojnog područja porušili prugu i dva propusta.

⚔️ 0. 8. 1944. Izabran SNO odbor za srez kruševački.

loading

Hronološki zapisi se učitavaju...

Dokumenti

📜 Pismo Okružnog komiteta KPJ Kruševac polovinom avgusta 1941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o akcijama Rasinskog NOP odreda

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ Kruševac od avgusta 1941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o stanju partiske organizacije i akcijama Rasinskog NOP odreda

📜 Izveštaj člana Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 13 IX 1941 god. iz Kruševačkog okruga

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Kruševački okrug od oktobra 1941 god.

📜 Desetodnevni izveštaj 717. pešadijske divizije od 23. oktobra 1941. Višoj komandi 65 za naročitu upotrebu o pripremi, organizaciji i toku borbenih dejstava protiv partizana u zahvatu puta Kruševac — Kraljevo

📜 Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 10 januara 1942 god. Okružbom komitetu KPJ za Kruševac o stvaranju narodnooslobodilačkih odbora i partizanskih borbenih grupa

📜 Izveštaj majora Miodraga Paloševića od 18. januara 1942. Draži Mihailoviću o situaciji u Toplici i Jablanici i organizaciji četnika na području Kraljeva, Kruševca i Čačka

📜 Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 19 februara 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac za jačanje partiske organizacije i Rasinskog NOP odreda

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 1 marta 1942 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o aktivnosti Rasinskog NOP odreda

📜 Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 5 marta 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac za intenzivniji politički rad među seljacima

📜 Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 27 aprila 1942 god. članu Okružnog komiteta KPJ za Kruševac za stvaranje partizanskog NOP odreda na Goču

📜 Pismo Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 8 maja 1942 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o hapšenjima u Kruševcu

📜 Izveštaj načelnika Okruga kruševačkog od 9 maja 1942 god. ministru unutrašnjih poslova Nedićeve vlade o sukobu Srpske državne straže sa partizanima Jastrebačkog NOP odreda

📜 Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 31 maja 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac za rad Rasinskog NOP odreda

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 3 jula 1942 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Orbiju o stanju partiske organizacije na terenu i u odredu

📜 Izveštaj Dragoljuba Jovanovića, člana Okružnog komiteta KPJ za Kruševac, od 5. jula 1942. Pokrajinskom komitetu za Srbiju o stanju Rasinskog NOP odreda

📜 Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 11 avgusta 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac o radu Rasinskskg NOP odreda

📜 Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 24 avgusta 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac o pružanju pomoći Rasinskom NOP odredu od strane partiske arganizacije

📜 Direktiva Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 30 avgusta 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac o jačanju partiske i vojne organizacije

📜 Direktiva Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 20 septembra 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac o pružanju pomoći partiskoj organizaciji Rasinskog NOP odreda

📜 Uputstvo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 17 novembra 1942 god. Okružnom komitetu KPJ za Kruševac o sprečavanju pljačke od strane okupatora, i poziv sekretaru Okružnog komiteta na sastanak u Beogradu

📜 Bilten br. 32 Obaveštajnog otseka Komande SDS od 5 februara 1943 god. o akcijama partizanskih jedinica u Kragujevačkom i Kruševačkom okrugu krajem januara i početkom februara 1943 godine

📜 Izveštaj Štaba Rasinskog NOP odreda od 8 februara 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o vojno-političkoj situaciji u Kruševačkom okrugu i borbama odreda u toku januara 1943 godine

📜 Objava Feldkomandanture Vrnjačka Banja na dan 13 februara 1943 god. o streljanju zbog izvršenih akcija partizana u Kruševačkom okrugu

📜 Bilten br. 41 Obaveštajnog otseka Komande SDS od 16 februara 1943 god. o partizanskim akcijama u Kragujevačkom, Niškom, Požarevačkom i Kruševačkom okrugu

📜 Saopštenje feldkomandanta iz Vrnjačke Banje od 18 februara 1943 god. o izvršenoj odmazdi u Kruševcu za porušenu prugu kod Đunisa

📜 Mesečni izveštaj Okružnog načelstva iz Kruševca od 2. marta 1943. šefu Nedićeve SDB o akcijama partizana u kruševačkom okrugu

📜 Saopštenje feldkomandanta iz Vrnjačke Banje od 12 maja 1943 god. o streljanju 10 ljudi zbog izazvanog sudara na železnici kod Kruševca

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 28. juna 1943. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o stanju partijske organizacije na terenu i u Rasinskom NOP odredu

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 7 septembra 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o izvedenim akcijama Rasinskog NOP odreda

📜 Izveštaj Štaba Rasinskog (Kruševačkog) NOP odreda od 18. septembra 1943. Glavnom štabu Srbije o vojno-političkoj situaciji u okrugu i o dejstvima odreda od 18. jula do 14. septembra

📜 Izveštaj Štaba Rasinskog (Kruševačkog) NOP odreda od 8. oktobra 1943. Glavnom štabu Srbije o jačini i rasporedu neprijateljskih snaga i o stanju i dejstvima odreda

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 29 novembra 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o vojnopolitičkoj situaciji na teritoriji okruga

📜 Izvod iz izveštaja Okružnog načelstva iz Kruševca od 30. novembra 1943. Nedićevom Ministarstvu unutrašnjih poslova o dejstvima jedinica NOV u kruševačkom okrugu

📜 Izvod iz izveštaja Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 6 decembra 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o borbama Druge južnomoravske NO brigade i Rasinskog NOP odreda u Rasini i Župi

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 10 decembra 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o dolasku četničkog korpusa Dragutina Keserovića u Rasinski srez

📜 Izveštaj štaba Rasinskog NOP odreda od 11 decembra 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o rasporedu i brojnom stanju kvislinških jedinica na teritoriji Kruševačkog okruga i izvedenim akcijama odreda

📜 Izvod iz izveštaja Okružnog komiteta KPJ za Kruševac od 16 decembra 1943 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o borbama Rasinskog i Jastrebačkog NOP odreda u Rasini

📜 Izveštaj -vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ

📜 Zapovijest Štaba 27. NOU divizije od 27. jula 1944. Štabu 19. birčanske brigade za napad na Olovo i štabovima 16 muslimanske i 20. romanijske brigade za raspored i dejstvo na prostoru Potkozlovača - Ravansko i Kruševci - Donje Babine

📜 Zapovest Štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 12. avgusta 1944. komandantima 2, 3. i 5. jurišnog korpusa za sprečavanje prodora jedinica NOVJ na odseku Kruševac — Trstenik — 106

📜 Zapovest Štaba Sedamnaeste NOU divizije od 13 avgusta 1944 god. štabovima Druge krajiške, Šeste istočnobosanske i Petnaeste majevičke NOU brigade za odbijanje neprijateljskih napada sa pravca Kruševac - Blace prema Aleksandrovcu i Brusu

📜 Izveštaj Štaba Prve krajiške NOU brigade Pete NOU divizije od 25 avgusta 1944 god. Štabu Divizije o napadu na aerodrom kod Kruševca i na četničke snage u s. Parunovcu i Golovodu

📜 Izveštaj Štaba Prve krajiške NOU brigade Pete NOU divizije od 2 septembra 1944 god. Štabu Divizije o neprijateljskim snagama u Kruševcu i okolini

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 4 septembra 1944 god. Štabu Četvrte proleterske brigade za kontrolisanje i obezbeđenje pravca Kruševac - Aleksandrovac

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 5 septembra 1944 god. Štabu Divizije o rasporedu Brigade i o situaciji na terenu oko Kruševca

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 6 septembra 1944 god. Štabu Divizije o rasporedu Brigade i situaciji u Kruševcu i okolini

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 7 septembra 1944 god. štabovima Četvrte proleterske i Treće srpske NOU brigade za pojačanu budnost i kontrolu komunikacije Kuršumlija - Blace - Kruševac u vezi s prolaskom nemačkih jedinica

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 8 septembra 1944 god. Štabu Četvrte proleterske brigade za pripreme u vezi s napadom na Kruševac

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 8 septembra 1944 god. Štabu Divizije o kontrolisanju pravaca prema Kruševcu, Aleksandrovcu, Brusu i Blacu

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 9 septembra 1944 god. štabovima Četvrte proleterske i Treće srpske NOU brigade za napad na Kruševac i komunikaciju Đunis - Stalać - Kruševac

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 10 septembra 1944 god. Štabu Divizije o napadu na Kruševac

📜 Izveštaj Štaba Druge proleterske divizije od 11 septembra 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o napadu na Kruševac i rušenju pruge Kruševac - Kraljevo - Stalać - Niš

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 11 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o napadu na Kruševac

📜 Izveštaj Štaba Druge proleterske divizije od 12 septembra 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o napadu na Kruševac

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 12 septembra 1944 god. Štabu Četvrte proleterske brigade za napad na četničke snage južno od Kruševca

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 12 septembra 1944 god. štabovima Četvrte proleterske i Treće srpske udarne brigade za napad na nemačke kolone na komunikacijama: Kruševac - Kraljevo i Kruševac - Stalać

📜 Radiogramski izveštaj Glavnog štaba NOV i PO Srbije od 14 septembra 1944 god. Vrhovnom štabu NOV i POJ o povezivanju sa jedinicama Crvene armije i o situaciji na području Kruševca

📜 Izveštaj Štaba Druge proleterske divizije od 14 septembra 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o borbama protiv Nemaca, nedićevaca i četnika na prilazima Kruševca

📜 Izveštaj Štaba Treće srpske udarne brigade od 15 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o borbi sa četnicima kod s. Gaglova (Kruševac)

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 16 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o četničkim snagama u okolini Kruševca

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 18 septembra 1944 god. štabovima brigada za napad na četničke snage na prostoriji Trstenik - Kruševac

📜 Obaveštenje Štaba Druge proleterske divizije od 19 septembra 1944 god. štabovima brigada o borbama protiv Nemaca i četnika u okolini Kruševca

📜 Izveštaj Štaba Šeste srpske udarne brigade od 20 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o zarobljavanju četnika između Kruševca i Trstenika

📜 Izveštaj Štaba Druge proleterske divizije od 21 septembra 1944 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o napadu na četnike na prostoriji Trstenik - Kruševac

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 22 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o borbama protiv četnika, nedićevaca i Nemaca na sektoru Kruševca

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade od 23 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o borbama protiv četnika i Nemaca oko Kruševca u vremenu od 17 do 22 septembra

📜 Izveštaj Štaba Treće srpske udarne brigade od 23 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o borbama protiv četnika oko Kruševca od 18 do 22 septembra

📜 Izveštaj Štaba Treće srpske udarne brigade od 25 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o napadu na komunikaciju Kruševac - Stalać

📜 Izveštaj Štaba Treće srpske udarne brigade od 28 septembra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o borbama protiv četnika jugozapadno od Kruševca

📜 Pismo Štaba Druge proleterske divizije od 3 oktobra 1944 god. Štabu Dvadeset četvrte NO divizije u vezi sa koordinacijom dejstva na prostoriji oko Kruševca

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 9 oktobra 1944 god. štabovima brigada za napad na komunikacije Kruševac - Stalać i Niš - Đunis - Stalać

📜 Izveštaj Štaba Treće srpske udarne brigade od 12 oktobra 1944 god. Štabu Druge proleterske divizije o borbama kod Kruševca, Kormana i Đunisa

📜 Naređenje Štaba Četvrte proleterske brigade od 14 oktobra 1944 god. štabovima bataljona i Štabu Šeste srpske brigade za napad na neprijatelja na prostoru zapadno od Kruševca

📜 Naređenje Štaba Četrdeset pete NO divizije od 18 oktobra 1944 god. štabovima Dvadesete, Dvadeset treće i Dvadeset četvrte srpske brigade za čišćenje terena na prostoriji Aleksinac-Paraćin-Jagodina-Kruševac, uspostavljanje narodne vlasti i mobilizaciju ljudstva

📜 Operaciski izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 28 oktobra 1944 god. Štabu divizije o borbama protiv četnika i Nemaca na sektoru Kruševac-Trstenik-Kraljevo u vremenu od 7 do 28 oktobra

Fotografije

Povezane odrednice

Vermaht u Jugoslaviji Narodno oslobodilački odbori Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Saradnja četnika sa okupatorom Narodni heroji Jugoslavije Niš Borbe u Makedoniji 1944. 1. krajiška udarna brigada Kraljevo Prokuplje Rasinski korpus JVuO Izbeglice i progoni u drugom svetskom ratu 6. srpska brigada (4. južnomoravska) 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada Zasede u oslobodilačkom ratu Leskovac Kruševo Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Beograd Paraćin Streljanje u Kruševcu 1941. Borbe za Kruševac 1944. 5. srpska brigada (3. južnomoravska) Omladina u ratu Žene u ratu Streljanja u oslobodilačkom ratu 4. srpska brigada (2. južnomoravska) 717. pešadijska divizija SSSR i Jugoslavija Bolnice u oslobodilačkom ratu Toplica u oslobodilačkom ratu 1. bugarski okupacioni korpus Opsada Kraljeva 1941. Crvena armija Diverzije u oslobodilačkom ratu Ustanak u Srbiji 1941. Nemački zločini u Srbiji 1941. 16. srpska brigada Borbe u Srbiji 1944. Brus Ilegala u ratu Trstenik Bugarska u drugom svetskom ratu Glavni štab Srbije Borbe u Srbiji 1943. 1. južnomoravski partizanski odred SKOJ 3. srpska udarna brigada 1. južnomoravska brigada Zaječar Jastrebački partizanski odred Četnici u ustanku Deca u ratu Aleksandrovac Četnici u drugom svetskom ratu Deportacije Slovenaca Borbe u Srbiji 1942. Srpska državna straža (nedićevci) Ustanak u Pomoravlju 1941. Blace Rasinski partizanski odred Jagodina 17. istočnobosanska divizija NOVJ Vrnjačka Banja 5. krajiška udarna divizija NOVJ Nemački zločini u Jugoslaviji Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci) 2. proleterska divizija NOVJ Toplički partizanski odred Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju Kosta Pećanac Avijacija u oslobodilačkom ratu Bitka za Srbiju Kraljevački partizanski odred