Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
ustanak

Aleksandrovac u drugom svetskom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 14 hronoloških zapisa, 9 dokumenata i 3 fotografija.

Događaji

⚔️ 23. 8. 1941. Delovi 2. šumadijskog NOP odreda upali u s. Aleksandrovac (kod Žabara) razoružali 7 stražara i spalili opštinsku arhivu, a na ž. st. Lozovik demolirali stanična postrojenja.

⚔️ 27. 8. 1941. Delovi Požarevačkog NOP odreda napali na Aleksandrovac i razoružali žandarme.

⚔️ 28. 10. 1941. Između Svilajncfe i Petrovca Nedićev 7. srpski oružani odred i četnici, posle oštrih borbi, odbacili delove Požarevačkog NOP odreda i zauzeli Petrovac i Aleksandrovac.

⚔️ 5. 5. 1943. Između Kruševca i Aleksandrovca delovi Rasinskog NOP odreda na nekoliko mesta posekli tt veze.

⚔️ 1. 12. 1943. U varošicu Aleksandrovac (kod Kruševca) upale 2. južnomoravska NO brigada i jedna četa Jastrebačkog NOP odreda, te zapalile arhivu sreza, opštine, finansijske i poreske uprave i zaplenile veću količinu materijala iz rasadnika, poljoprivredne škole i bolnice.

⚔️ 23. 6. 1944. Jedinice 21. udarne divizije NOVJ odbacile delove četničke Rasinsko-topličke grupe korpusa i zauzele Aleksandrovac i Brus.

⚔️ 6. 8. 1944. Na pl. Kopaoniku (između Suvog Rudišta, Bukove glave, Brusa i Aleksandrovca) otpočele četvorodnevne borbe Operativne grupe divizija NOVJ (2. proleterska, 5. i 17. udarna divizija NOVJ) protiv 4. grupe četničkih jurišnih korpusa (1, 2, 3. i 5. četnički jurišni korpus - ukipne jačine oko 10.000 četnika). U oštrim borbama jedinice NOVJ su razbile četnike (7. avgusta zauzele Brus a 9/10. avgusta Aleksandrovac) i odbacile ih ka dolini r. Z. Morave, nanevši im gubitke od 522 poginula, 637 zarobljenih i većeg broja ranjenih (deo četnika je dezertirao) i zaplenivši 2 topa, 35 automatskih oruđa, preko 800 pušaka, 80.000 metaka i veću količinu druge ratne opreme.

⚔️ 6. 8. 1944. Goneći razbijene četničke jedinice iz 4. grupe jurišnih korpusa u pravcu komunikacije Aleksandrovac - Jošanička Banja, jedinice Operativne grupe divizija NOVJ ubile 46, ranile 84 i zarobile 292 četnika, a same imale 2 poginula borca. Zaplenjeno je: 5 mitraljeza, 5 p. mitraljeza, 7 automata, 274 pušaka, 19 pištolja, 45.000 puščanih metaka i veća količina drugog materijala i opreme.

⚔️ 9. 8. 1944. Jedinice 17. udarne divizije NOVJ, uz sadejstvo 2. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ, posle kraće borbe protiv četnika, zauzele Aleksandrovac i s. Novake. Četnici su se povukli ka Kruševcu.

⚔️ 12. 8. 1944. Na komunikacijama Brus - s. Milentija i Aleksandrovac - s. Novaci jedinice 17. udarne divizije NOVJ porušile 11 mostova i na više mesta prekopale puteve.

⚔️ 26. 8. 1944. Iz doline r. Z. Morave četnička 4. grupa jurišnih korpusa (1, 3. i 5. korpus) i četnička Rasinsko-toplička grupa korpusa (Rasinski, Toplički, -lastrebački i 2. kosovski korpus), po izvršenoj pregrupaciji- preduzele napad na jedinice Operativne grupe divizija NOVJ (5, 17. i 21. udarnu diviziju NOVJ) na prostoriji s. Razbojna - Mačkovac - Pešter - Požar - Ilijina č. - r. Rasina, s ciljem da povrate Župu sa Aleksandrovcem i Brusom i zadrže prodor Operativne grupe divizija NOVJ u unutrašnjost Srbije. U borbama, vođenim do 30. avgusta, jedinice NOVJ su uspele da odbiju napade i da četnike protivudarom odbace na levu obalu r. Z. Morave.

⚔️ 27. 8. 1944. Kod s. Grčaka (blizu Aleksandrovca) oko 1500 četnika odbilo napad delova 2. krajiške udarne brigade 17. udarne divizije NOVJ. Zatim, ojačani, četnici su ih protivnapadom odbacili ka s. Batunju i ušli u Aleksandrovac. Brigada je imala 2 mrtva i 9 ranjenih boraca, a četnici - oko 40 mrtvih i više ranjenih.

⚔️ 30. 8. 1944. U širem rejonu Aleksandrovca 2. krajiška udarna brigada 17. udarne divizije NOVJ napala četničke snage i proterala ih ka r. Z. Moravi. Četnici su imali oko 40 mrtvih i veći broj ranjenih. Brigada nije imala gubitaka.

⚔️ 6. 9. 1944. U rejonu Brusa i Aleksandrovca počeo prodor operativne grupe divizija NOVJ (5, 17. i 21. udarne divizije) iz južne Srbije preko r. Ibra i jugozapadne Srbije prema pl. Rudniku i Šumadiji.

Dokumenti

📜 Izveštaj Štaba Druge južnomoravske NO brigade od 3 decembra 1943 god. Glavnom štabu NOV i PO Srbije o napadu na Aleksandrovac

📜 Naređenje Štaba Operativne grupe divizija od 8 avgusta 1944 god. štabovima Druge proleterske, Pete i Sedamnaeste NOU divizije za razmeštaj na prostoriji s. Milentija - Brus - s. Razbojna - s. Radunje - s. Brzeće i zatvaranje pravaca Raška - Jošanička Banja i Aleksandrovac - Blace - Kuršumlija

📜 Zapovest Štaba Sedamnaeste NOU divizije od 13 avgusta 1944 god. štabovima Druge krajiške, Šeste istočnobosanske i Petnaeste majevičke NOU brigade za odbijanje neprijateljskih napada sa pravca Kruševac - Blace prema Aleksandrovcu i Brusu

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 28 avgusta 1944 god. štabovima Druge i Četvrte proleterske i Treće srpske NOU brigade za prebacivanje na prostoriju Razbojna - Sagonjevo u cilju opkoljavanja i razbijanja četničkih snaga na sektoru Brus - Aleksandrovac - Razbojna

📜 Izveštaj Štaba Četvrte srpske NOU brigade Dvadeset prve NOU divizije od 31 avgusta 1944 god. Štabu Divizije o borbama protiv četnika oko Aleksandrovca

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 4 septembra 1944 god. Štabu Četvrte proleterske brigade za kontrolisanje i obezbeđenje pravca Kruševac - Aleksandrovac

📜 Izveštaj Štaba Četvrte proleterske brigade Druge proleterske divizije od 8 septembra 1944 god. Štabu Divizije o kontrolisanju pravaca prema Kruševcu, Aleksandrovcu, Brusu i Blacu

📜 Naređenje Štaba Druge proleterske divizije od 25 septembra 1944 god. štabovima brigada za razbijanje četnika oko Aleksandrovca

📜 Zapovijest Štaba 39. NOU divizije od 17. februara 1945. štabovima potčinjenih jedinica za napad na Novu Topolu i Bosanski Aleksandrovac

Fotografije

Povezane odrednice

Kuršumlija 5. krajiška udarna divizija NOVJ Četnici u ustanku Kruševac Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Borbe za Kruševac 1944. 2. kosovski korpus JVuO Požarevac Toplica u oslobodilačkom ratu 21. srpska divizija NOVJ Svilajnac Niš Borbe u Srbiji 1943. 39. krajiška divizija NOVJ Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Diverzije u oslobodilačkom ratu Rasinski korpus JVuO 17. istočnobosanska divizija NOVJ Rasinski partizanski odred Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. 2. proleterska divizija NOVJ Bitka za Srbiju 3. srpska udarna brigada 6. istočnobosanska proleterska udarna brigada Operativna grupa divizija Blace Proboj NOVJ u Srbiju 1944. Bolnice u oslobodilačkom ratu 2. krajiška udarna brigada Borbe na Kosovu i Metohiji Požarevački partizanski odred Glavni štab Srbije 15. majevička udarna brigada Ustanak u Srbiji 1941. 4. srpska brigada (2. južnomoravska) 4. grupa jurišnih korpusa JVuO Srpska državna straža (nedićevci) 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada 2. šumadijski partizanski odred Brus 3. udarni korpus NOVJ (1. bosanski) Jastrebački partizanski odred Sanitet u ratu Borbe u Srbiji 1944. Četnici u drugom svetskom ratu