Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 28.04.2024: 3 nove knjige ****
ustanak

Armijska grupa E

Za ovaj pojam je pronađeno 20 hronoloških zapisa, 36 dokumenata i 2 fotografija.

Događaji

⚔️ 0. 8. 1944. Komanda nemačke Grupe armija -E- uputila u Skoplje generala Sojerlena da, u slučaju kapitulacije Carevine Bugarske, preuzme vlast u Makedoniji, zaposedne važnije komunikacijske čvorove, onesposobi bugarsku 5. armiju za akciju protiv nemačkih jedinica i rukovodi izvlačenjem Grupe armija -E- kroz Makedoniju na sever.

⚔️ 26. 8. 1944. Istovremeno s početkom povlačenja nemačkih snaga iz jugozapadne Francuske, vođa Trećeg Rajha Adolf Hitler izdao zapovest za povlačenje sa Balkana: - najpre će Grupa armija -E- napustiti Grčku.

⚔️ 26. 8. 1944. Vrhovni komandant Jugoistoka, na osnovu zapovesti vođe Trećeg Rajha Adolfa Hitlera, naredio Grupi armija -E- da odmah otpočne sa slabljenjem posada na otocima i njihovim prebacivanjem na kopno radi priprema za izvlačenje na sever.

⚔️ 0. 9. 1944. Nemački vrhovni komandant Jugoistoka ponovo komandantu Grupe armija -E- stavio na raspolaganje 11. vazduhoplovno-poljsku diviziju, koja se u to vreme nalazila u pokretu od Soluna, dolinom Vardara, ka Skoplju.

⚔️ 3. 9. 1944. Nemački vrhovni komandant Jugoistoka naredio Grupi armija -E- da 11. vazduhoplovno-poljsku diviziju uputi iz Grčke u Jugoslaviju. (Pokret ove divizije počeo je dva dana kasnije.)

⚔️ 6. 9. 1944. Nemačka Vrhovna komanda oružane sile naredila Grupi armija -E- da evakuiše Peloponez i da sa egejskih ostrva povuče što više snaga na kopno. Sprovođenje ovog naređenja otpočelo je sutradan.

⚔️ 11. 9. 1944. Nemački vrhovni komandant Jugoistoka znatno proširio područje Grupe armija -E- potčinivši joj i 21. armijski korpus, sa 181. i 297. pešadijskom i 21. SS divizijom -Skenderbeg- u Albaniji i Crnoj Gori.

⚔️ 18. 9. 1944. Nemački komandant Grupe armija -E- doneo odluku da evakuiše Krf i zapadnu Grčku do planine Pinda i pomeri nemačku 104. lovačku diviziju na sever, kako bi je angažovao u Makedoniji, gde su jedinice NOVJ bivale sve aktivnije.

⚔️ 20. 9. 1944. U rejonu prevoja Đavata delovi 7. makedonske brigade 49. divizije NOVJ, uz pomoć stanovništva okolnih sela, na više mesta razrušili komunikaciju Bitolj-Resen, da bi na njoj otežali pokret prednjih delova nemačke Grupe armija -E-.

⚔️ 25. 9. 1944. S obzirom na ogroman priliv novih boraca, GŠ NOV i PO za Makedoniju doneo odluku da u što kraćem roku izvrši reorganizaciju i popunu jedinica i formira korpuse kako bi ih pripremio za borbu protiv glavnine nemačke Grupe armija -E-, koja je početkom oktobra počela da se iz Grčke izvlači u Jugoslaviju. U duhu te odluke, on je potčinjenim jedinicama izdao naređenje i potrebna uputstva.

⚔️ 6. 10. 1944. Delovi nemačke Grupe armija -E- odbacili snage Operativnog štaba NOV i POJ IA Kosovo i Metohiju, ovladali Bujanovcem i Preševom i ugrozili Vranje.

⚔️ 14. 10. 1944. U s. Stari Trg (kod Kosovske Mitroviće) stigao nemački Štab grupe armija -E- koji se dotada nalazio u Grčkoj.

⚔️ 14. 10. 1944. U Kraljevu, od rasformiranog nemačkog Štaba generalne komande -Miler-, formiran Štab 34. armijskog korpusa i stavljen pod komandu Grupe armija -E-.

⚔️ 27. 10. 1944. U s. Miloševom Dolu i na pl. Jadovniku 3. proleterska (sandžačka) udarna brigada 37. udarne divizije NOVJ i Zlatarski NOP odred vodili borbu protiv jedinica nemačke Grupe armija -E-, delova SDK i četnika koji su se probijali od Sjenice do Prijepolja. Posle oštre borbe neprijatelj se probio prema Prijepolju.

⚔️ 29. 10. 1944. Posle četvorodnevnih borbi u rejonu Velja glava - Kotline (kod s. Stracina) bugarska 1. armija (1. i 2. pešadijska divizija) izbila na r. Peinju. Tu su je zadržali delovi nemačke 11. vazduhoplovno-poljske i 22. pešadijske divizije. Ove su divizije obezbedivale desni bok glavnine Grupe armija -E- koja se dolinom r. Vardara izvlačila ka Kosovu.

⚔️ 31. 10. 1944. Nemačke snage napustile Solun (noću 1/2. novembra poslednje jedinice Grupe armija -E- prešle jugoslovensko-grčku granicu) a u grad ušle britanske snage.

⚔️ 8. 11. 1944. Goneći zaštitnice nemačke Grupe armija -E- bugarska 2. konjička divizija i jedinice 46. divizije NOVJ oslobodile Bujanovac.

⚔️ 13. 11. 1944. S teritorije Makedonije povukli se poslednji delovi nemačke Grupe armija -E-.

⚔️ 16. 11. 1944. Začelne jedinice nemačke Grupe armija -E- otpočele napuštanje južnog dela Kosova.

⚔️ 1. 1. 1945. Nemačka 963. tvrđavska brigada upućena iz Sarajeva, preko Vlasenice i Zvornika, u Bijeljinu sa zadatkom da sa snagama nemačkog 34. armijskog korpusa potisne jedinice 2. armije NOVJ s te prostorije i stvori uslove za nesmetano povlačenje jedinica nemačke grupe armija -E-.

Dokumenti

📜 Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine

📜 Ratni dnevnik majora Behma iz Štaba Dvadeset prvog Armijskog korpusa Grupe armija E

📜 Zapovest komandanta Jugoistoka od 29. avgusta 1944. komandantu Grupe armija »E« za odbranu područja Jugoistoka

📜 Direktiva komandanta Jugoistoka od 5. septembra 1944. komandantima Grupe armija »E« i 2. oklopne armije za borbena dejstva u Makedoniji i Srbiji

📜 Direktiva Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 11. septembra 1944. svim neposredno potčinjenim štabovima i jedinicama za rušenje komunikacija i sprečavanje povlačenja Grupe armija E iz Grčke i Albanije

📜 Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 12. septembra 1944. Glavnom štabu NOV i PO Makedonije za rušenje komunikacija radi sprečavanja povlačenja Grupe armija E

📜 Dopuna direktive Vrhovnog komandanta NOV i POJ od 11. septembra dostavljena 15. septembra 1944. Štabu 1. proleterskog korpusa za sprečavanje povlačenja Grupe armija E iz zemlje

📜 Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 23. septembra 1944. Komandi Grupe armija »E« o reorganizaciji, pod nemačkom zaštitom, četničkog Crnogorskog dobrovoljačkog korpusa

📜 Naređenje Komande Grupe armija »E« od 16. oktobra 1944. Komandi 21. brdskog armijskog korpusa za držanje otvorenom komunikacije Skadar — Podgorica — Nikšić radi njenog odlučujućeg značaja za povlačenje korpusa preko Trebinja za Mostar

📜 Obaveštenje Komande Grupe armija »F« od 20. oktobra 1944. Grupi armija »E« o situaciji posle napuštanja Beograda

📜 Naređenje Komande Grupe armija »E« od 24. oktobra 1944. Komandi 2. oklopne armije za preformiranje 21. SS-brdske divizije »Skenderbeg« u pukovsku grupu »Skenderbeg«

📜 Izveštaj komandanta Grupe armija »E« od 26. oktobra 1944. komandantu Jugoistoka o situaciji na komunikaciji Kraljevo — Čačak—Užice i pokretima 91. armijskog korpusa preko makedonsko-grčke granice

📜 Obaveštenje komandanta Jugoistoka od 27. oktobra 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o oznakama (šiframa) glavnih marševskih puteva za povlačenje Grupe armija »E«

📜 Izveštaj Komande 34. armijskog korpusa od 2. novembra 1944. Komandi Grupe armija »E« o osujećenju pokušaja prolaska četnika iz Srbije kroz Albaniju prema Grčkoj i njihovim sadašnjim pokretima u pravcu Čajniča

📜 Izveštaj komandanta 7. SS-divizije »Princ Eugen« od 3. novembra 1944. Komandi Grupe armija »E« o borbama divizije u rejonu Zaječara, Niša, Kragujevca i Prokuplja i gubicima od 25. septembra do 25. oktobra 1944. godine

📜 Izveštaj Komande korpusa »Fridrih Vilhelm Miler« od 6. novembra 1944. Komandi Grupe armija »E« o gubicima svojih potčinjenih jedinica od 1. do 28. oktobra 1944. godine

📜 Izveštaj Komande Grupe armija »E« od 11. novembra 1944. komandantu Jugoistoka o postignutom sporazumu sa četnicima koji se povlače iz Srbije prema Foči za zajednička dejstva protiv jedinica NOV i POJ

📜 Direktiva komandanta Jugoistoka od 13. novembra 1944. Komandi Grupe armija »E« za dejstva posle preuzimanja komande, 15. novembra, na operativnom području 5. SS-brdskog kopusa

📜 Informacija Komande Grupe armija »F« od 16. novembra 1944. upućena komandama grupe armija »E« i 2. oklopne armije o vojno-političkoj situaciji u Hrvatskoj i odnosima prema ustašama

📜 Direktiva Komande Grupe armija »E« od 28. novembra 1944. komandama 21. brdskog armijskog korpusa i 91. armijskog korpusa za naročitu upotrebu za proboj iz okruženja 21. korpusa pravcem Kolašin — Mojkovac — Prijepolje — Pljevlja

📜 Naređenje Komande Grupe armija »E« od 3. decembra 1944. Komandi 34. armijskog korpusa za probijanje jedinica dolinom Drine i uspostavljanje veze sa Korpusnom grupom »Kibler« zbog pogoršane situacije severno od Drave

📜 Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 3. decembra 1944. Komandi Grupe armija »E« o situaciji u Kninu opkoljenom od jedinica 8. korpusa NOVJ

📜 Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 8. decembra 1944. Komandi Grupe armija »E« o završetku borbi za Knin, visokim gubicima 264. pešadijske divizije i raspadu većeg dela 373. legionarske divizije »Tigar«

📜 Obaveštenje Komande Grupe armija »E« od 13. decembra 1944. pot činjenim komandama o formiranju i sastavu ustaško-domobranskih divizija

📜 Izveštaj Komande Grupe armija »E« od 19. decembra 1944. komandantu Jugoistoka o stanju i reorganizaciji potčinjenih jedinica

📜 Naređenje Komande Grupe armija »E« od 28. decembra 1944. komandama 5. SS i 21. brdskog armijskog korpusa za smenu

📜 Izveštaj Komande Grupe armija »E« od 31. decembra 1944. komandantu Jugoistoka o situaciji kod potčinjenih jedinica u istočnoj Bosni i Hercegovini

📜 Direktiva komandanta Grupe armija »E« od 31. decembra 1944. potčinjenim komandama korpusa za organizaciju odbrane višegradskog mostobrana

📜 Naređenje Komande Grupe armija »E« od 31. decembra 1944. komandi 34. armijskog korpusa za dejstva u širem rejonu virovitičkog mostobrana

📜 Izvod iz Ratnog dnevnika komande grupe Armija »E« za period od 1. oktobra do 31. decembra 1944. godine

📜 Izveštaj Obaveštajnog odeljenja Komande Grupe armija »E« od 3. januara 1945. komandantu Jugoistoka o situaciji na području Grupe armija »E« i proboju sremskog fronta kod Otoka

📜 Izveštaj Obaveštajnog odeljenja Komande Grupe armija »E« od 4. januara 1945. komandantu Jugoistoka o situaciji na području Grupe armija »E« početkom januara 1945. godine

📜 Izveštaj Obaveštajnog odeljenja Komande Grupe armija »E« od 17. januara 1945. Komandi Jugoistoka o dejstvima u istočnoj Bosni i početku operacije »Vintergeviter« na sremskom frontu

📜 Izveštaj 104. lovačke divizije od 26. januara 1945. Komandi Grupe armija »E« o toku i rezultatima operacije »Lavine« na području Travnika krajem decembra 1944. i početkom januara 1945. godine

📜 Izveštaj komandanta pozadinske oblasti Komande Grupe armija »E« od 30. aprila 1945. Komandi Jugoistoka o borbama kod Postojne

📜 Naređenje komandanta SS i policije te komandanta u pozadini fronta Grupe armija E od 4. maja 1945. da se u Ljubljani proglašava pooštreno opsadno stanje

Fotografije

Povezane odrednice

Borbe u Crnoj Gori 1944. 297. pešadijska divizija Zaječar Nikšić Britanija i Jugoslavija 15. brdski armijski korpus Adolf Hitler 5. SS brdski armijski korpus Grčka u drugom svetskom ratu Bujanovac 22. pešadijska divizija Maximilian von Weichs Vrhovna komanda Vermahta Blajburška operacija Saradnja četnika sa okupatorom Prijepolje Knin Virovitica Komandant Jugoistoka Završne operacije u Jugoslaviji Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. 3. proleterska (sandžačka) udarna brigada Borbe na Kosovu i Metohiji Trebinje Mojkovac 37. sandžačka divizija NOVJ 104. lovačka divizija 2. pešadijska divizija (Bugarska) Borbe u Hrvatskoj 1944. 21. brdski armijski korpus Borbe u Sloveniji 1945. Borbe u Makedoniji 1944. Josip Broz Tito 1. proleterski korpus NOVJ 181. pešadijska divizija Vermaht u Jugoslaviji Bijeljina Resen 91. armijski korpus Borbe u Sremu 1945. Alexander Löhr Borbe u Slavoniji 1944. Sremski front Bugarska u drugom svetskom ratu Prokuplje Sjenica Vranje Bitka za Srbiju Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Avijacija u oslobodilačkom ratu 34. armijski korpus Četnici u drugom svetskom ratu Kolašin Nemački zločini u Srbiji 1941. Kraljevo 5. bugarska armija Albanski partizani Travnik 49. makedonska divizija NOVJ Glavni štab Makedonije Albanija u drugom svetskom ratu 7. SS divizija Prinz Eugen 46. srpska divizija NOVJ Beogradska operacija 264. pešadijska divizija Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci) Zlatar 21. SS divizija Skenderbeg Užice 11. vazduhoplovno-poljska divizija Vermahta 2. oklopna armija Borbe u Srbiji 1944. Preševo Borbe u Srbiji 1945. Armijska grupa F