Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]
ustanak

1. vojvođanska udarna brigada

Za ovaj pojam je pronađeno 76 hronoloških zapisa, 21 dokumenata i 8 fotografija.

Događaji

⚔️ 9. 12. 1942. U s. Novim Karlovcima (kod Inđije), u prisustvu delegata CK KPH, otpočelo dvodnevno partijsko savetovanje OK KPJ za Srem, na kome je razmotrena aktivnost KPJ, SKOJ-a, NO odbora, NO fronta, AFŽ-a i partizanskih odreda u toku 1942. godine i doneseni su zaključci o njihovom daljem radu. Odlučeno je da se nastavi oružana borba protiv okupatora i njegovih slugu i formira Okružni odbor AFŽ-a. Sa savetovanja je upućen pozdrav borcima 3. NOP odreda 3. operativne zone NOV i PO Hrvatske i predlog Vrhovnog štaba NOV i POJ da se formira 1. vojvođanska brigada.

⚔️ 0. 4. 1943. U s. Sokolovićima (kod Sokolca) održano savetovanje članova GS i PK KPJ za BiH, Oblasnog komiteta KPJ za istočnu Bosnu i Štaba Grupe vojvođanskih udarnih bataljona, na kome je, u cilju objedinjavanja komande nad svim jedinicama NOV i POJ u istočnoj Bosni, Štab Grupe vojvođanskih udarnih bataljona (kasnije Štab 1. vojvođanske NOU brigade) proglašen Operativnim štabom za istočnu Bosnu, te su pod njegovu komandu stavljeni Birčanski i Majevički NOP odred.

⚔️ 11. 4. 1943. U s. Brđanima (na pl. Majevici) formirana 1. vojvođanska NOU brigada, sastava 3 bataljona.

⚔️ 13. 4. 1943. Kod s. Rastošnice i s. Kiseljaka (na putu Zvornik-Lopare) 1. vojvođanska NOU brigada razbila delove četničke Majevičke brigade. Poginulo je 30 i ranjeno oko 50 četnika.

⚔️ 16. 4. 1943. Kod Janje (na putu Zvornik-Bijeljina) 1. vojvođanska NOU brigada razbila nepotpun 3. bataljon domobranskog 6. pešadijskog puka, zarobivši 165, ubivši 10 i ranivši 3 domobrana, a zaplenivši: 180 pušaka, 9 automata, 5 p. mitraljeza i 5 mitraljeza.

⚔️ 10. 7. 1943. Na putu iz Birča za Majevicu 1. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ, sa delom ranjenika i bolesnika Centralne bolnice VŠ NOV i POJ, pokušala u rejonu s. Kalesije da pređe branjenu komunikaciju Tuzla-Zvornik. Zbog slabe organizacije prelaz nije uspeo, a u borbi je poginuo politički komesar GŠ NOV i PO za Vojvodinu Slobodan Bajić Paja, narodni heroj.

⚔️ 30. 7. 1943. U rejonu s. Zloselo - s. Labucka - s. Busija (kod Lopara) delovi 1. vojvođanske udarne brigade 16. udarne divizije NOVJ i Majevičkog NOP odreda 17. udarne divizije NOVJ razbili grupu od 450 četnika podržanih nemačkom artiljerijom.

⚔️ 7. 8. 1943. Prva vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ zauzela Janju (kod Bijeljine), gde je razoružala oko 200 žandarma, domobrana i milicionera.

⚔️ 5. 10. 1943. Jedinice 17. udarne divizije NOVJ i 1. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ izvršile protivnapad na nemačku pukovsku borbenu grupu -Fišer- koja je nastupajući iz Doboja izbila pred Tuzlu. Neprijatelj je razbyen i odbačen u pravcu Lukavca i Puračića, uz gubitke od 30 mrtvih i oko 120 ranjenih. Gubici: 15 mrtvih i 42 ranjena.

⚔️ 9. 10. 1943. Jedinice 6. istočnobosanske udarne brigade i Majevički NOP odred 17. udarne divizije NOVJ i 1. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ odbacili nemačku pukovsku borbenu grupu -Fišer- u pravcu Gračanice i zauzeli Puračić i Lukavac (kod Tuzle). Poginulo je i ranjeno oko 50 nemačkih vojnika, dok su jedinice NOVJ imale 4 mrtva i 11 ranjenih.

⚔️ 0. 11. 1943. U zapadnoj Makedoniji formiran Štab grupe NOP odreda sa zadatkom da rukovodi onim jedinicama na bivšoj italijanskoj okupacionoj teritoriji koje nisu ušle u Sastav 1. makedonsko-kosovske udarne brigade (NOP odredi -Slavej-, -Drimkol- i -Maiesija-).

⚔️ 11. 11. 1943. U s. Slivovu (kod Ohrida) formirana 1. makedonsko-kosovska NOU brigada. U njen su sastav ušli partizanski bataljon -Mirče Acev-, Kičevski (2. bataljon), 1. i 2. kosovsko-metohijski i Četa pratećih oruđa GŠ NOV i PO za Makedoniju. Pošto je delegat VŠ NOV i POJ Svetozar Vukmanović Tempo predao brigadnu zastavu, borci i rukovodioci te brigade (koja je predstavljala, u pravom smislu reči, brigadu bratstva i jedinstva, jer je u njoj bilo Makedonaca, Crnogoraca, Srba, Slovenaca i Šiptara) uputili su pozdravni telegram vrhovnom komandantu drugu Titu.

⚔️ 14. 11. 1943. U Kičevu grupa boraca 1. makedonsko-kosovske NOU brigade izvršila prepad na kasarnu nemačkih vojnika a potom se, bez gubitaka, povukla iz grada.

⚔️ 16. 11. 1943. Kod s. Izvora, s. Klenovca i s. Malkoveca 1. makedonsko-kosovska NOU brigada, posle vrlo žestokih borbi ovog i narednog dana, odbila nemačko-balističke snage koje su iz Kičeva krenule da poprave mostove i prugu i oslobode put Kičevo-Struga, kako bi obezbedile saobraćaj sa Albanijom preko prevoja Ćafa-sana.

⚔️ 17. 11. 1943. Kod s. Podvisa (blizu Kičeva) delovi 1. makedonsko-kosovske NOU brigade uništili iz zasede balističku kolonu i železničku kompoziciju ratnog materijala. Poginulo je oko 30 balista, a ubijeno oko 15 konja iz komore i uništeno 6 kola i 1 kamion.

⚔️ 20. 11. 1943. Po zahtevu G5 NOV i PO za Vojvodinu 1. vojvođanska NOU brigada se prebacila iz istočne Bosne, preko r. Save, u Srem i smestila u šumu Lisniku (kod Srem. Rače).

⚔️ 20. 11. 1943. Po odluci CK KPM i GŠ NOV i PO za Makedoniju 1. makedonsko-kosovska NOU brigada krenula sa slobodne teritorije Debarca za Poreč i Azot (teritorija pod bugarskom okupacijom) sa zadatkom da se poveže s jedinicama 3. operativne zone NOV i PO Makedonije radi prenošenja težišta dejstava u centralni deo Makedonije. Brigada se sutradan, zbog velike komore koja je otežavala pokret, a posle kraće borbe protiv bugarskih graničnih delova i policije u rejonu s. Plasnice i pl. Kozjaka (kod Kruševa), vratila u Debarca. Zarobila je 2 vojnika, razoružala 4 policajca i zaplenila mitraljez.

⚔️ 22. 11. 1943. Nemačko uporište u s. Grgurevcima napale jedinice 1. vojvođanske NOU brigade. Posle 36-časovne borbe protiv oko 300 policajaca i folksdojčera, one su zauzele bunkere i veći deo sela i odbile intervenciju nemačkih jedinica iz Srem. Mitrovice i Rume, pri čemu su neprijatelju nanele gubitke od oko 60 poginulih, uništile 3 kamiona i zaplenile 2 protivtenkovska topa, 4 mitraljeza, 5 automata, 60 pušaka i dosta druge opreme. Zatim su se, zbog znatnih gubitaka i zbog pristizanja novih neprijateljskih pojačanja s tenkovima, povukle u pravcu s. Ležimira, na padinama Fruške gore.

⚔️ 26. 11. 1943. U s. Planin. Grabovu (kod Iloka) 1, i 2. bataljon 1. vojvođanske NOU brigade napali ustaški bataljon i proterali ga ka severu, nanevši mu gubitke od 2 poginula i 4 ranjena. U selu je oslobođeno oko 400 uhapšenih ljudi. Gonjenje ustaša preuzeo je 3. bataljon, koji je uspeo da neprijatelja protera i iz s. Banoštora.

⚔️ 30. 11. 1943. Kod s. Zavoja, na putu Ohrid-Resen, delovi bataljona -Mirče Acev- 1. makedonsko-kosovske NOU brigade porušio drumski most.

⚔️ 1. 12. 1943. U s. Jesenjskom Cerju (kod Lepoglave) 1. bataljon Zagorskog NOP odreda napao delove Pavelićeve gardijske brigade koji su Paveliću obezbeđivali put za Lepoglavu. Bataljon se posle tročasovne borbe povukao, uz gubitke od 2 mrtva i 3 ranjena, a ustaše su, za odmazdu, pobile u selu 35 lica (među kojima i sedmoro dece od 2-16 godina starosti) i opljačkale i popalile više kuća.

⚔️ 1. 12. 1943. Izašao prvi broj lista -Bratstvo-, organa Štaba 1. makedonsko-kosovske NOU brigade.

⚔️ 3. 12. 1943. Nemačko-balističke snage iz Kičeva, Debra i Struge preduzele koncentričan napad na slobodnu teritoriju Debarca s ciljem da unište partijsko i vojno rukovodstvo NOV i PO Makedonije i 1. makedonsko-kosovsku NOU brigadu i oslobode komunikacije koje iz zapadne Makedonije vode za Albaniju. Posle vrlo teških borbi u Debarcama, na kruševskom i resenskom području, 1. makedonsko-kosovska NOU brigada je sa CK KPM i GŠ NOV i PO za Makedoniju, prema ranije predviđenom planu, 5. decembra napustila slobodnu teritoriju i preduzela marš za Grčku.

⚔️ 4. 12. 1943. Kod s. Belice (blizu Kičeva) Kosovsko-metohijski bataljon 1. makedonsko-kosovske NOU brigade napao nemačko-balističke delove, jačine oko 120 ljudi, i naneo im gubitke od 4 mrtva.

⚔️ 5. 12. 1943. Kod s. Brezova i s. Puste Reke (blizu Kruševa) bugarski vojnici i policija napali Kičevski bataljon (2. bataljon) 1. makedonsko-kosovske NOU brigade. U petočasovnoj borbi je poginulo oko 10 policajaca. Bataljon se bez gubitaka povukao za s. Slatinu.

⚔️ 5. 12. 1943. CK KPM, GŠ NOV i PO za Makedoniju i 1. makedonsko-kosovska NOU brigada preduzeli pokret iz Debarca, preko Prespe, Galičice, s. Bufa i Kajmakčalana, za Karadžou (u Grčkoj). Cilj im je bio: u jeku neprijateljskih ofanzivnih dejstava izvući jedinice i, prema ranije stvorenom planu, težište dejstava preneti na glavni komunikacijski pravac Solun-Skoplje, a odatle u centralni i istočni deo Makedonije.

⚔️ 11. 12. 1943. U s. Germanu (kod Lerina, u Grčkoj), u sastav 1. makedonsko-kosovske NOU brigade ušao i bataljon -Stevan Naumov-.

⚔️ 14. 12. 1943. Na Kajmakčalan stigla iz Debaraca 1. makedonsko-kosovska NOU brigada, te uhvatila vezu sa grčkim partizanima. Ovde je istog dana formiran bataljon (naziva se i četa) od vojnika Crvene armije koji su prebegli iz nemačkog zarobljeništva. Bataljon je krajem meseca ušao u sastav 1. makedonsko-kosovske NOU brigade.

⚔️ 18. 12. 1943. Deo CK KPM, GŠ NOV i PO za Makedoniju i 1. makedonsko-kosovska NOU brigada, posle 13-dnevnog marša iz rejona Debarca (zapadna Makedonija), stigli u s. Fuštane (u Grčkoj). Ovde je uspostavljena veza s jedinicama 3. operativne zone NOV i PO Makedonije.

⚔️ 19. 12. 1943. U Bos. Šamcu 1. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ napala 2. bataljon domobranskog 8. lovačkog oko 30 nemačkih vojnika i 40 ustaša i posle tročasovne oštre borbe zauzela mesto. Poginulo je oko 70 domobrana i ustaša i 6 nemačkih vojnika, zarobljeno je 110 domobrana i ustaša i 8 nemačkih vojnika, dok se deo čamcima prebacio preko r. Save. Brigada je imala 15 mrtvih i 30 ranjenih. Zaplenjeno je: 2 minobacača, 3 mitraljeza, 11 p. mitraljeza i veća količina municije i hrane.

⚔️ 21. 12. 1943. U s. Fuštanima (Meglen, u Grčkoj) održano partijsko savetovanje kome su prisustvovali delegat CK KPJ (Svetozar Vukmanović Tempo), članovi CK KPM i GŠ, članovi KPJ iz 1. makedonsko-kosovske NOU i 2. makedonske NOU brigade i partijski radnici s terena. Na savetovanju je iscrpno analiziran razvoj partijske organizacije i NOB i postavljeni su zadaci u vezi s njenim daljim radom i s jačanjem NOP-a u svim krajevima Makedonije.

⚔️ 23. 12. 1943. Iz Meglena (u Grčkoj), po odluci GŠ NOV i PO za MaKedoniju, 1. makedonsko-kosovska NOU brigada, 2. makedonska NOU brigada i Grupa bataljona (-Stevan Naumov- i -Hristo Botev-) otpočeli ofanzivna dejstva na sektoru od Vardara do Mariova s ciljem da -čiste- prigranični pojas od neprijateljskih snaga i ometaju saobraćaj glavnim komunikacijama Solun-Skoplje.

⚔️ 26. 12. 1943. U s. Mrežičkom (Mariovo) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada napala bugarski granični pododsek i graničnu karaulu -Turski rid-. Poginulo je 24, ranjeno 14 i zarobljeno 8 bugarskih vojnika.

⚔️ 0. 1. 1944. Na odseku Kajmakčalan - Pajak pl. nemačke i bugarske snage preduzele ofanzivna dejstva protiv 1. makedonsko-kosovske NOU brigade, 2. makedonske NOU brigade i Grupe partizanskih bataljona (-Stevan Naumov- i -Hristo Botev-), Pretrpevši gubitke a ne postigavši planirani cilj, bugarske jedinice su u s. Notiju (u Meglenu, u Grčkoj) za odmazdu, streljali 46 seljaka.

⚔️ 1. 1. 1944. U s. Vitolištu (kod Prilepa) delovi 1. makedonsko-kosovske NOU brigade napali policijsku stanicu i opštinu. Poginuli su 4 policajca, 1 šumar i 1 špijun. Spaljena je opštinska arhiva; zaplenjeno 25 pušaka, 1 p. mitraljez i 4 radio-aparata; prosuto preko 2000 litara nafte.

⚔️ 2. 1. 1944. U rejonu s. Vitolišta (kod Prilepa) delovi 1. makedonsko-kosovske NOU brigade napali posadu rudnika liskuna Đurov Kamen. Nemačko-bugarski obezbeđujući delovi su imali 9 mrtvih vojnika. Uništena su 2 kompresora i onesposobljena su za rad za izvesno vreme postrojenja rudnika. Zaplenjeno je: 42 puške sa dosta municije, 1 p. mitraljez, 32 kompletne uniforme, 16.000 maraka, 250.000 leva i dosta prehrambenih artikala. Prosuto je oko 4000 litara nafte i 800 litara mašinskog ulja. Seljacima je podeljena velika količina brašna, krompira i drugih artikala.

⚔️ 8. 1. 1944. U s. Fuštanima (u Grčkoj) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada izvršila noćni prepad na nemačke vojnike smeštene u školi. Iznenadnom vatrom iz automatskog oružja ona je neprijatelju nanela vrlo velike gubitke (prema nepotpunim podacima: oko 100 mrtvih i ranjenih). Brigada je imala 6 poginulih boraca među kojima i zamenik komandira čete Slobodan Surčević Boro i desetar Vlado Raičević, narodni heroji.

⚔️ 18. 1. 1944. Kod s. Langadija i s. Periklija (u Meglenu, u Grčkoj) Grupa partizanskih bataljona (-Stevan Naumov- i -Hristo Botev-) i jedan bataljon 1. makedonsko-kosovske NOU brigade vodili desetočasovnu žestoku borbu protiv ojačanog bugarskog 56. pešadijskog puka, koji je nastupao spravca s. Konjskog. Ta sela su triput prelazila iz ruke u ruku. Bataljoni NOVJ zaplenili su veću količinu ratne opreme i neprijatelju naneli osetne gubitke.

⚔️ 18. 1. 1944. Kod s. Tušina (u Meglenu, u Grčkoj) đva bataljona 2. makedonske NOU brigade i jedan bataljon 1. makedonsko-kosovske NOU brigade napali iz zasede nemačku kolonu koja se iz s. Fuštana kretala pravcem s. Noti - s. Tušin. Poginula su 123 nemačka vojnika a zaplenjeno je: 8 p. mitraljeza, 6 automata, dosta pušaka, 1 radio-stanica i druga ratna oprema. Druga brigada je imala 3 poginula i 1 ranjenog borca.

⚔️ 18. 1. 1944. Posle borbi kod s. Tušina, s. Langađije i s. PerikJije (u Meglenu, u Grčkoj) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada, 2. makedonska NOU brigada i Grupa partizanskih bataljona (-Stevan Naumov- i -Hristo Botev-), po naređenju GŠ NOV i PO za Makedoniju, zbog pristizanja nemačkih pojačanja, povukli se ka južnim padinama pl. Kožufa, severozapadno od s. Tušina. Neprijatelj je posle toga zaposeo skoro sva sela u Karadžoi.

⚔️ 0. 2. 1944. U. februarskom pohodu 1. makedonsko-kosovske NOU brigade, u borbi protiv bugarskih snaga, poginuo Zlate Mihajlovski, narodni heroj.

⚔️ 4. 2. 1944. U s. Nikodinu (kod Prilepa) bugarska policija i jedinice prilepskog garnizona napale 1. makedonsko-kosovsku NOU brigadu, koja se nalazila na maršu za Azot. Brigada je protivnapadom povratila selo, nanevši neprijatelju gubitke od oko 20 mrtvih. Zatim je noću, produžila pokret ka s. Stepancima (kod Prilepa).

⚔️ 5. 2. 1944. Kod s. Stepanaca (blizu Prilepa) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada razoružala bugarske obezbeđujuće delove, zatim, obišavši selo, gde se nalazila jedna bugarska jedinica prilepskog garnizona, preko manastira Sv. Dimitrija i pl. Mukosa produžila pokret za Azot.

⚔️ 6. 2. 1944. Kod sela Oreova Dola, Mokrena i Gabrovnika (blizu Titovog Velesa) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada vodila četvoročasovnu borbu protiv delova bugarskog 56. pešadijskog puka iz Velesa, nanevši im gubitke od oko 30 mrtvih. Brigada je imala 3 mrtva i 5 ranjenih boraca. U toku noći ona je produžila pokret ka s. Bogomili.

⚔️ 7. 2. 1944. Na Oreškoj čuki (kod s. Bogcmile, blizu Titovog Velesa) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada celoga dana vodila žestoku borbu u okruženju protiv jakih bugarskih snaga prilepskog i veleškog garnizona, kojima su stalno, kamionima i vozom, pristizala pojačanja. Brigada je ipak zadržala položaje, nanevši neprijatelju osetne gubitke. Pošto je neprijatelj blokirao sva okolna sela, a visoki sneg onemogućavao dalji pokret ka severozapadu, Štab brigade je odlučio da svoje jedinice vrati u Karadžou (u Grčkoj). Brigada se uveče, veštim manevrom, probila iz okruženja i u toku noći, uz put razbijajući neprijateljske zasede, izbila u s. Mokreni i s. Oreov Dol (kod Titovog Velesa). Prema nepotpunim podacima neprijatelj je imao ako 80 poginulih i ranjenih.

⚔️ 8. 2. 1944. Na pl. Mukosu (kod Prilepa) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada celog dana vodila borbu protiv mnogo jačih bugarskih snaga prilepskog garnizona, a u toku noći produžila pokret ka manastiru Sv. Dimitriju. Neprijatelj imao oko 20 mrtvih vojnika.

⚔️ 9. 2. 1944. Kod Ilijinog vrha (blizu Prilepa) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada iznenadnim napadom razbila dve bugarske kolone koje su bile u pokretu za njom.

⚔️ 9. 2. 1944. Kod s. Nikodina (blizu Prilepa) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada vodila žestoke borbe protiv nadmoćnijih bugarskih jedinica koje su ranije posele položaje i ukopale se. Brigada se najzad, posle nekoliko napada i protivnapada, probila preko komunikacije Prilep-Kavadarci.

⚔️ 10. 2. 1944. Selo G. Radobili (kod Prilepa) zauzela 1. makedonsko-kosovska NOU brigada, a zatim, do kraja dana, vodila borbe protiv bugarskih snaga koje su pokušavale da povrate selo. Posle tih borbi ona je uspela da se probije prema r. Crnoj reci i da izbije u s. Galište (blizu Kavadaraca).

⚔️ 10. 2. 1944. U rejonu s. G. Radobila (na putu Kavadarci-Prilep) zaštitnica 1. makedonsko-kosovske NOU brigade, jačine 84 borca, okružena od bugarskih snaga prilepskog garnizona. Odlučnim napadom ona se probila za s. Nikodin (kod Prilepa).

⚔️ 11. 2. 1944. Jugoistočno od s. Gališta (kod Kavadaraca), pri velikoj mećavi, 1. makedonsko-kosovska NOU brigada, na maršu za Karadžou (u Grčkoj), pregazila Crnu reku. Prethodno je razbila bugarske slabije delove.

⚔️ 12. 2. 1944. Pregazivši Crnu reku, 1. makedonsko-kosovska NOU brigada produžila, po mećavi, velikom snegu i niskoj temperaturi, pokret preko s. Klinova i Đurovog kamena za Karadžou (u Grčkoj). Za vreme toga marša su se smrzla 3 borca a promrzlo je 26 boraca.

⚔️ 14. 2. 1944. Posle 45 časova neprekidnog marša 1. makedonsko-kosovska NOU brigada izbila u s. Bahovo (u Karadžoji, u Grčkoj). Time je završila svoj. februarski pohod prešavši 260 km. U tom pohodu ona je 14 dana, neprekidno, vodila borbu protiv mnogo nadmoćnijih neprijateljskih snaga, probijajući se kroz mećavu i visok sneg, na vrlo niskoj temperaturi, bez hrane, slabo odevena. Uprkos tome, ona je uspela ne samo da sačuva živu silu nego i da, vezujući za sebe jake bugarske snage, olakša pokret Grupe partizanskih bataljona (-Stevan Naumov- i -Hristo Botev-), CK KPM i GŠ NOV i PO za Makedoniju, kroz istočnu Makedoniju u rejon Kumanova, Za ispoljenu hrabrost i čvrstinu brigada je pohvaljena pismenom naredbom od GŠ NOV i PO za Makedoniju.

⚔️ 14. 2. 1944. Na Buševoj planini (kod Kruševa) delove 1. makedonsko-kosovske NOU brigade napale bugarske jedinice prilepskog garnizona. Iako iznureni napornim marševima i dotadašnjim borbama, gladni i slabo odeveni, gazeći dubok sneg, borci su ipak uspeli da odbiju neprijateljski napad i da se probiju u pravcu s. Cera (kod Kičeva).

⚔️ 5. 3. 1944. SK KPM za Prilep pismeno pohvalio pripadnike NOP-a iz Prilepa i okoline koji su u najžešćoj reakciji okupatora spasavali borce i lečili i krili ranjene partizane koji su u. februarskom pohodu kao zaštitnica odsečeni od 1. makedonsko-kosovske NOU brigade.

⚔️ 18. 3. 1944. Kod s. Koraja (blizu Brčkog) 1. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ izvršila napad na položaje jedinica nemačke 13. SS divizije -Handžar-, ali ni posle nekoliko uzastopnih juriša nije zauzela s. Koraj. Neprijatelj je pretrpeo gubitke od oko 100 mrtvih i ranjenih. Brigada je imala 84 mrtva, ranjena i nestala borca.

⚔️ 26. 3. 1944. GŠ NOV i PO za Makedoniju pismenom naredbom pohvalio borce i rukovodioce 1. makedonsko-kosovske NOU brigade i bataljone -Stevan Naumov- i -Hristo Botev- za pokazanu hrabrost, čvrstinu i samopregor u borbama protiv bugarskih jedinica u. februarskom pohodu.

⚔️ 12. 4. 1944. Iz s. D. Radova (u Karadžoi, u Grčkoj), preko grčko-albanske teritorije, 1. makedonsko-kosovska NOU brigada krenula za Debarca.

⚔️ 16. 4. 1944. Na položajima kod s. Miljanovaca i s. Prnjavora (na putu Tuzla-Zvornik) 1. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ napala na oko 500 zelenokadrovaca i posle osmočasovne borbe razbila ih, nanevši im gubitke od oko 45 mrtvih. Brigada je imala 4 mrtva i 4 ranjena borca.

⚔️ 19. 4. 1944. U s. Turju (u Karadžoji, u Grčkoj) 1. makedonsko-kosovska NOU brigada podeljena u dve grupe bataljona (makedonsku i kosovsku grupu). Štab brigade je i dalje, sve do formiranja posebnih brigada, komandovao obema grupama.

⚔️ 28. 4. 1944. Kod s. Zavoja (na putu Ohrid-Resen), u pokretu za Debarca, Grupa makedonskih i Grupa kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. makedonsko-kosovska NOU brigada), vodile šestočasovnu oštru borbu protiv bugarskih jedinica ohridskog i resenskog garnizona. Iako je neprijatelj zaposeo drum, grupe su, razbivši bočna obezbeđenja, izvršile proboj i produžile pokrete za s. Velmej (kod Ohrida).

⚔️ 29. 4. 1944. Okružene kod s. Velmeja (blizu Ohrida), Grupa makedonskih i Grupa kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. makedonsko-kosovska NOU brigada) vodile žestoku osmočasovnu borbu protiv bugarskih jedinica iz Ohrida i Resena, koje su ranije zaposele dominirajuće položaje. Smelim jurišima i veštim manevrom, bataljoni su razbili blokadu i probili se u pravcu s. Slatine. Poginula su 63 bugarska vojnika a 1,2 vojnika je zarobljeno. Zaplenjeno je 26 pušaka, 2 p. mitraljeza, mnogo municije i drugog ratnog materijala. Tom prilikom je, pored ostalih, poginuo politički komesar Grupe kosovsko-metohijskih bataljona Miloš Gilić Mićo, narodni heroj.

⚔️ 30. 4. 1944. Kod s. Slatina (blizu Ohrida) Grupa makedonskih i Grupa kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. makedonsko-kosovska NOU brigada) razbile nemačko-balističke snage. Poginulo je oko 50 nemačkih vojnika i balista, a 40 ih je zarobljeno. Zaplenjena je komora od 30 konja i dosta oružja.

⚔️ 4. 5. 1944. Kod s. Pesočana (blizu Ohrida) Grupa makedonskih i Grupa kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. makedonsko-kosovska NOU brigada) razbile nemačku kolonu koja je pokušala da se probije iz Kičeva za Strugu, nanele joj dosta gubitaka u ljudstvu i naoružanju i zaplenile 2 kamiona, 8 p. mitraljeza, 1 mitraljez i drugu opremu. Jedinice NOVJ su imale 1 mrtvog borca.

⚔️ 6. 5. 1944. Kod s. Podvisa (blizu Kičeva) Grupa makedonskih i Grupa kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. makedonsko-kosovska NOU brigada) iznenada napala dva železnička transporta i jednu kolonu nemačko-balističkih snaga iz Kičeva i nanele im velike gubitke. Železničke kompozicije su uništene i mnogo ratnog materijala je zaplenjeno.

⚔️ 6. 5. 1944. Kod s. Izvora (blizu Kičeva) Grupa makedonskih i Giupa kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. makedonsko-kosovska NOU brigada) razbile nemačko-balističke delove i odbacile ih ka Kičevu.

⚔️ 7. 5. 1944. Kod s. Botuna (blizu Ohrida) Grupa makedonskih i Grupa kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. makedonsko-kosovska NOU brigada), posle petočasovne borbe, odbile pokušaj jedne nemačke kolone da se iz Struge probije za Kičevo. Gubici bataljona: 2 ranjena borca.

⚔️ 0. 6. 1944. Štab 1. makedonsko-kosovske NOU brigade izdao proglas narodu Debaraca, Malesije, Pologa, kičevskog i struškog kraja. Prikazavši uspehe brigada u neprijateljskoj prolećnoj ofanzivi i situaciju u svetu, on poziva narod da ne veruje neprijateljskoj propagandi -da su svi Šiptari krvni neprijatelji makedonskog naroda-, već da učvršćuje bratstvo i jedinstvo s njima i da stupe u redove NOVJ.

⚔️ 24. 6. 1944. Kod s. Zbaždi (blizu Struge), od dotadašnje Grupe kosovsko-metohijskih partizanskih bataljona (1. i 2. kosovsko-metohijski bataljon) i bataljona Crvene armije 1. makedonsko-kosovske NOU brigade (sastavljen od oko 50 crvenoarmejaca prebeglih iz nemačkog zarobljeništva - nazivana i četa), formirana 1. kosovsko-metohijska NOU brigada.

⚔️ 2. 7. 1944. Na pruzi Tuzla - s. Živinice delovi 1. vojvođanske udarne brigade 16. udarne divizije NOVJ minom uništili nemački voz (lokomotivu i tri vagona). Neprijatelj je imao gubitke od oko 25 mrtvih i 30 ranjenih vojnika.

⚔️ 12. 9. 1944. Kod s. Stuba (blizu Valjeva) tri bataljona 1. vojvođanske udarne brigade i jedan bataljon 2. vojvođanske udarne brigade 16. udarne divizije NOVJ napali na dve četničke brigade 4. grupe jurišnih korpusa i posle kraće borbe odbacili ih prema Valjevu. Zarobljena su 4 četnika.

⚔️ 29. 9. 1944. Dva bataljona 1. vojvođanske udarne brigade 16. udarne divizije NOVJ oslobodila Bogatić, iz koga se neprijatelj ranije povukao u Šabac, Srem. Mitrovicu, i, preko r. Drine, u istočnu Bosnu.

⚔️ 2. 10. 1944. Dva bataljona 1. vojvođanske udarne brigade 16. udarne divizije NOVJ izvršili neuspeo napad na nemačku posadu u s. Majuru (kod Šapca). Neprijatelj je imao 8 mrtvih vojnika.

⚔️ 11. 10. 1944. Posle jednodnevne borbe protiv nemačkih vojnika, 1. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ zauzela s. M. Moštanicu (kod Umke), nanevši neprijatelju gubitke od 14 mrtvih i više ranjenih i uništivši 1 tenk. Brigada je imala 4 poginula i 28 ranjena borca.

⚔️ 12. 10. 1944. Jedinice 1. vojvođanske udarne brigade 16. udarne divizije NOVJ, posle kraće borbe protiv nemačkih snaga, oslobodile Umku i s. Ostružnicu (kod Beograda). Zaplenjeno je 12 pušaka, 2 pištolja i manja količina municije.

⚔️ 8. 11. 1944. U Sremu delovi 1. proleterskog korpusa i 12. udarnog korpusa NOVJ zadržali svoje položaje i slomili napad neprijateljskih snaga. Prva vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ povratila je s. Manđelos (kod Srem. Mitrovice), proteravši neprijatelja ka s. Čalmi.

Dokumenti

📜 Članak Slobodne Vojvodine o prelasku Prve vojvođanske brigade iz istočne Bosne u Srem i borbi u Grgurevcima

📜 Predlog Okružnog komiteta KPJ za Srem od 10 januara 1943. god. Centralnom komitetu KPJ za formiranje Prve vojvođanske brigade i novog štaba Trećeg NOP odreda Treće operativne zone Hrvatske

📜 Izvještaj Štaba Prve vojvođanske NOU brigade od 31 maja 1943 god. Štabu Treće operativne zone NOP odreda Hrvatske o političkom i kulturno-prosvjetnom radu u Brigadi

📜 Izveštaj političkog komesara Prve vojvođanske brigade od 21. avgusta 1943. god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Vojvodinu o opštem stanju brigade i zadacima partiske organizacije

📜 Izvještaj Štaba Prve vojvođanske brigade od 9 novembra 1943 god. Štabu Šesnaeste NOU divizije o vojno-političkom stanju brigade

📜 Izveštaj sekretara Brigadnog komiteta Skoja 1. vojvođanske brigade od 13. novembra 1943. Centralnom komitetu Skoja

📜 Izveštaj zamenika političkog komesara 1. vojvođanske brigade od 13. novembra 1943. Centralnom komitetu KP Jugoslavije

📜 Izvještaj Štaba Prve vojvođanske brigade Štabu Šesnaeste NOU divizije o borbama na Trebavi i oko Tuzle od 8 do 31 decembra 1943 godine

📜 Izvještaj Štaba Prve vojvođanske brigade od 25 januara 1944 Štabu Šesnaeste NOU divizije o borbama za oslobođenje Tuzle

📜 Izveštaj zamenika političkog komesara 1. vojvođanske brigade 16. NOU divizije od 6. februara 1944. Centralnom komitetu KPJ o političkom radu

📜 Izvještaj Štaba Prve vojvođanske brigade od 19. februara 1944. Štabu Šesnaeste NOU divizije o organizacionom stanju i vojno-političkom radu u Brigadi

📜 Izvještaj Štaba Prve vojvođanske brigade Štabu Šesnaeste NOU divizije o pokretima i borbama od 1. do 25. februara 1944. godine

📜 Izvještaj Štaba 1. vojvođanske brigade od 17. aprila 1944. Štabu 16. NOU divizije o borbama na prostoru Čelić - Koraj - Maleševci od 14. do 31. marta

📜 Izvještaj Štaba 1. vojvođanske brigade od 30. aprila 1944. Štabu 16. NOU divizije o borbi na položaju Simići - Odžak - Ripa - Stupari

📜 Izvještaj Štaba 1. vojvođanske brigade od 29. maja 1944. Štabu 16. NOU divizije o dejstvu Brigade na prostoriji Ozren - Majevica od 14. do 30. maja

📜 Izvještaj Štaba 1. vojvođanske brigade od 16 jula 1944. Štabu 16. NOU divizije o dejstvima u prvoj polovini jula na prostoru Zivinice - Kiseljak - Treštenica

📜 Izvještaj Štaba 1. vojvođanske brigade od 16. jula 1944. Štabu 16. NOU divizije o jednogodišnjem dejstvu brigade

📜 Izvještaj Štaba 16. divizije od 22. jula 1944. Štabu 12. korpusa NOVJ o izbijanju neprijateljskih snaga na Bišinu i o povlačenju 1. vojvođanske brigade sa Grede na položaj Omerova kosa - Kamenova kljet

📜 Izveštaj Štaba Prve vojvođanske udarne brigade od 12 oktobra 1944 god. Štabu Šesnaeste NOU divizije o napadu na M. Moštanicu

📜 Izvod iz Operaciskog dnevnika Štaba Prve vojvođanske brigade Šesnaeste NOU divizije od 1 do 20 oktobra 1944 godine

📜 Izvod iz Operacijskog dnevnika Štaba 1. vojvođanske brigade od 31. januara 1945. Štabu 16. NOU divizije

Fotografije

Povezane odrednice

Folksdojčeri u drugom svetskom ratu Veles Bratstvo i jedinstvo u ratu Zasede u oslobodilačkom ratu Albanija u drugom svetskom ratu SKOJ Borbe u Makedoniji 1943. 4. grupa jurišnih korpusa JVuO Brčko Narodni heroji Jugoslavije Janja Deca u ratu Kalesija Kruševo Bali Kombetar Pusta Reka Prilep Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Politički komesari u NOR-u Majevički partizanski odred Februarski pohod Crvena armija Struga Borbe u Makedoniji 1944. Lepoglava Kultura i umetnost u oslobodilačkom ratu Kavadarci Ranjenici u ratu Četnici u drugom svetskom ratu Obrazovanje u oslobodilačkom ratu Lukavac Vrhovni štab NOVJ Tuzla Bugarska u drugom svetskom ratu 16. vojvođanska divizija NOVJ Lopare Borbe u Hrvatskoj 1944. Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Sokolac Sremska Mitrovica Umka 12. vojvođanski korpus NOVJ Grgurevci Kumanovo Bijeljina Bolnice u oslobodilačkom ratu Ruma Kiseljak Prva tuzlanska operacija NOVJ Gračanica Kičevo Zvornik 2. makedonska udarna brigada Šabac Bitka za Srbiju 3. vojvođanska udarna brigada Ohrid 1. makedonsko-kosovska udarna brigada Ilok Prnjavor Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Centralni komitet KPJ Loznica Resen 17. istočnobosanska divizija NOVJ Komunistička partija Makedonije Svetozar Vukmanović Tempo Borbe u Srbiji 1944. Borbe u Sremu 1942. Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Borbe u Sremu 1943. Grčka u drugom svetskom ratu Beograd Inđija 2. vojvođanska udarna brigada