Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 28.04.2024: 3 nove knjige ****
ustanak

Maglaj u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 37 hronoloških zapisa, 21 dokumenata i 1 fotografija.

Događaji

⚔️ 23. 8. 1941. NOP odredi pod rukovodstvom Štaba ozrenskog sektora, praćeni masom naroda, u ranim jutarnjim časovima izvršili napad na Doboj, jedan od najvažnijih železničkih čvorova u Bosni i Hercegovini. Oni su porušili pruge koje od Doboja vode prema Slav. Brodu do Kotorskog, prema Sarajevu do Maglaja, prema Tuzli do Bos. Petrova Sela i prema Teslicu do Tešanjke (oko 60 km). U dvodnevnim borbama su zauzeli Doboj (bez tvrđave), Gračanicu, Maglaj i desetak železničkih stanica. Uz to, uništili su tt linije u dužini od 50 km.

⚔️ 24. 8. 1941. NOP odredi pod rukovodstvom Štaba ozrenskog sektora, posle kraće borbe razoružali miliciju i domobrane (zaplenivši 130 pušaka i 2. p. mitraljeza) i zauzeli Maglaj, demolirali poštu i državne ustanove i evakuisali znatan plen, a hranu iz magacina podelili narodu. Maglaj je sutradan, pod pritiskom neprijatelja, napušten.

⚔️ 10. 9. 1941. Jedna nemačka i dve domobranske čete iz s. Trbuka (na putu i pruzi Doboj-Maglaj) pokušale da odbace odrede Štaba ozrenskog sektora od pruge. Protivnapadom je neprijatelj odbačen i razbijen, a pruga razorena i više vozila spaljeno.

⚔️ 0. 10. 1941. Po naređenju GŠ NOP odreda za BiH, Ozrenski bataljon 1. bosanske brigade NOP odreda reorganizovan u Ozrenski NOP odred, a njegove čete u 1 (Maglajski), 2 (Dobojski) i 3 (Gračanički) bataljon.

⚔️ 8. 10. 1941. Između ž. st. Maglaja i Trbuka delovi Ozrenskog bataljona Bosanske brigade NOP odreda srušili jedan nemački i jedan domobranski transportni voz.

⚔️ 0. 11. 1941. Na teritoriji Maglajskog bataljona Ozrenskog NOP odreda formiran NO odbor Rakovica, sa sedištem u s. Rakovici.

⚔️ 5. 2. 1942. Kod s. Narandžića (blizu Doboja) dve čete 2. bataljona Ozrenskog NOP odreda u susretnoj borbi razbile po jednu četu domobranskog 4. i 5. pešadijskog puka i u gonjenju izbile na železničku prugu Maglaj-Doboj kod s. Striježevice.

⚔️ 2. 8. 1942. Bataljon -Bude Borjan- Severnodalmatinskog NOP odreda i delovi 2. bataljona 3. ličkog NOP odreda napali četničke snage u rejonu Maglaja, Šupljeg brda, Srpskog klanca, Mile vode i Gole mile (sve kod Gračaca). Naše jedinice su uspele da zauzmu Maglaj i da rejon Srpskog klanca očiste od neprijateljskih snaga.

⚔️ 6. 1. 1943. Delovi nemačke 718. i domobranske 3. divizije i četnici, uz podršku artiljerije, avijacije i tenkova, nastupajući iz Tešnja, Maglaja i Doboja, posle trodnevnih borbi potisli 1. proletersku udarnu diviziju NOV i zauzeli Teslić.

⚔️ 1. 4. 1943. Delovi nemačke 114. lovačke i 187. rezervne divizije, sa domobranskom 3. brdskom brigadom i četnicima, u pet napadnih kolona, podržanih avijacijom i artiljerijom, iz San. Mosta, Bos. Novog, Bos. Krupe i s. Otoke otpočeli podgrmečku operaciju -Rujiška- s ciljem da razbiju 4. udarnu diviziju 1. bosanskog udarnog korpusa NOVJ. U osmodnevnim borbama neprijatelj je odbacio 12. NOU brigadu i delove 2. krajiške NOU brigade i prokrstario Podgrmeč, ali se glavnina 4, udarne divizije izvukla ispod udara i održala u Podgrmeču. Između ostalog, izgubljen je jedan top i 4 mitraljeza. U s. V. Rujiškoj poginula je član OK KPJ za Podgrmeč Vahida Maglajlić, narodni heroj.

⚔️ 11. 7. 1943. Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito naredio Štabu 2. proleterske udarne divizije NOVJ da, ofanzivno dejstvujući na pl. Ozrenu i u Trebavi, poruši prugu i put Tuzla-Doboj i prugu Maglaj-Doboj, likvidira četnička uporišta, stvori slobodnu teritoriju na tom području i omogući mobilizaciju naših boraca i smeštaj naših bolnica.

⚔️ 5. 8. 1943. Delovi 2. dalmatinske udarne i 4. proleterske udarne brigade 2, proleterske udarne divizije NOVJ savladali slab otpor po jedne čete milicije i domobrana i zauzeli Maglaj, sem tvrđave, u koju se povukao deo posade. Uništene su ž. i žand. stanica, a sutradan je mesto napušteno pod pritiskom jačih nemačkih delova i oklopnih vozova od Doboj a i Zenice.

⚔️ 27. 7. 1944. Jedinice 11. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ vodile borbu protiv jačih neprijateljskih snaga koje su od Maglaja prodrle do s. Vrućice. Neprijatelj je pretrpeo gubitke od 50 mrtvih vojnika.

⚔️ 31. 7. 1944. Iz Knina, s. Kosova i iz Drniša nemačke snage (delovi 264. pešadijske divizije, 1. puk -Brandenburg- i 92. motorizovani puk), ustaše i četnici, jačine oko 7500 vojnika, otpočeli koncentričan napad s ciljem da prodru u Vrliku i na pl. Kozjaku razbiju 20. diviziju NOVJ. Jedinice 20. divizije i 4. dalmatinska brigada 9. divizije NOVJ, na liniji Maglaj - zap. padine pl. Kozjaka - Oštra glavica - Crna glavica, pružile su jak otpor, ali su se pod pritiskom nadmoćnog neprijatelja morale povući ka pi. Dinari. Borbe su nastavljene do 2. avgusta, kada se neprijatelj povukao u polazne rejone a deo snaga zadržao u Vrliki.

⚔️ 3. 9. 1944. Delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali neprijateljsku posadu u Maglaju, naneli joj gubitke od 15 mrtvih i 20 ranjenih vojnika i zaplenili 4 puške, 450 metaka i manju količinu druge ratne opreme, a sami imali 3 mrtva, 11 ranjenih i 1 nestalog borca.

⚔️ 8. 9. 1944. Dvadeset prva udarna brigada 28. udarne divizije NOVJ i 14. srednjobosanska udarna brigada 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ otpočele napad na Doboj, koji su branili nemački vojnici, 4. lovački puk domobranske 1. lovačke brigade i delovi domobranske 6. posadne brigade. Posle dvodnevnih borbi jedinice NOVJ su uspele da prodru u grad, ali ga nisu zauzele, jer su pristigla pojačanja od Tuzle i Maglaja. Gubici neprijatelja: 300 mrtvih, 450 ranjenih i 77 zarobljenih. Gubici jedinica NOVJ: 11 mrtvih i 31 ranjen.

⚔️ 20. 11. 1944. Anglo-američki avioni uništili 8 lokomotiva na pruzi Sarajevo-Slav. Brod i bombardovali neprijateljska uporišta u Maglaju i Bos. Brodu, pogodivši železničku stanicu, ložionicu sa radionicama i ustaški štab.

⚔️ 29. 11. 1944. Kod Selišta (na putu Žepče-Maglaj) delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačko-ustašku kolonu i posle tročasovne borbe odbacili je u Žepče. Neprijateljski gubici: 10 mrtvih; zaplenjene su 4 puške, 2 automata, 5000 metaka i druga ratna oprema. Delovi 53. divizije su imali 2 poginula borca.

⚔️ 2. 12. 1944. Na putu Žepče-Maglaj delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu i posle jednodnevne borbe razbili je i povratili u Žepče, nanevši joj gubitke od 25 mrtvih i 20 ranjenih vojnika. Zaplenjeno: 2 p. mitraljeza, 1 automat, 11 pušaka, 1 pištolj, 7.100 metaka, 1 motocikl i druga ratna oprema. Uništeno je 6 kamiona, 1 putnički automobil i 2 motocikla. Gubici delova 53. divizije NOVJ: 3 ranjena borca.

⚔️ 15. 12. 1944. Na putu Maglaj-Doboj delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu i naneli joj gubitke od 10 poginulih i 20 ranjenih vojnika. Oštećena su 3 kamiona. Gubici delova 53. divizije: 4 ranjena borca.

⚔️ 16. 12. 1944. Na putu Žepče-Maglaj delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu i naneli joj gubitke od 11 poginulih vojnika. Zaplenjeno: 4 puške, 4 pištolja, 20 ručnih bombi, 18.000 metaka i druga ratna oprema.

⚔️ 17. 12. 1944. Kod Debele mede (na putu Maglaj-Doboj) delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu i naneli joj gubitke od 19 poginulih vojnika, dok ih se 30 udavilo u r. Bosni. Uništena su 3 kamiona sa ratnim materijalom. Gubici delova 53. divizije NOVJ: 5 poginulih i 7 ranjenih boraca.

⚔️ 18. 12. 1944. U rejonu s. Šije - s. Trepče delovi 53 udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali i razbili pobočnicu nemačke kolone koja se kretala od Maglaja ka Doboju. Gubici neprijatelja: 18 poginulih. 7 ranjenih i 2 zarobljena vojnika. Zaplenjeno: 1 minobacač, 1 p. mitraljez, 3 puške i druga ratna oprema. Gubici delova 53. divizije NOVJ: 3 mrtva i 3 ranjena borca.

⚔️ 20. 12. 1944. Kod Karaule (na putu Maglaj-Žepče) delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu i naneli joj gubitke od 12 poginulih vojnika. Uništena su 4 kamiona. Gubici delova 53. divizije: 4 ranjena borca.

⚔️ 23. 12. 1944. Na putu Maglaj-Doboj 14. srednjobosanska udarna brigada 53, udarne divizije NOVJ napala dve nemačke motorizovane kolone i nanela im gubitke od 20 poginulih i 30 udavljenih u r. Bosni, a sama imala 1 ranjenog borca.

⚔️ 25. 12. 1944. Kod s. Novog Šehera (blizu Maglaja) delovi 53. udarne divizije NOVJ napali nemačku pobočnicu (jačine 500 vojnika) koja je osiguravala glavninu kolone koja se kretala od Žepča ka Maglaju. U tročasovnoj borbi neprijatelj je razbijen i odbačen u Žepče, uz gubitke od 20 mrtvih i 26 ranjenih vojnika. Zaplenjeno: 5 pušaka, 2 pištolja, 5 ručnih bombi, 1500 metaka i druga ratna oprema. Gubici delova 53. divizije: 2 poginula i 7 ranjenih boraca.

⚔️ 3. 1. 1945. Kod Lustovog brda (na putu Žepče-Maglaj) delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali iz zasede nemačku motorizovanu kolonu i naneli joj gubitke od 20 mrtvih i 12 ranjenih, uz sopstvene gubitke od 1 mrtvog i 8 ranjenih.

⚔️ 4. 1. 1945. Kod Petković Hana (na putu Maglaj-Doboj) delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali jednu nemačku kolonu a sutradan dve manje kolone. Uništeno je 13 kamiona i 1 motocikl, a zaplenjeno 3 p. mitraljeza, 35 pušaka i 3 pištolja.

⚔️ 6. 1. 1945. Na pl. Ozrenu 7. srpska udarna brigada 23. udarne divizije NOVJ nanela četnicima gubitke od 50 mrtvih i 20 ranjenih i izbila na liniju s. Breznica - s. Smiđin (kod Maglaja).

⚔️ 7. 1. 1945. Na putu Maglaj-Doboj delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu i uništili kamion. Poginula su 3 i ranjena 2 nemačka vojnika.

⚔️ 11. 1. 1945. Na putu Maglaj-Žepče delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku kolonu i u višečasovnoj borbi joj naneli gubitke od 23 mrtva i 7 ranjenih, uz sopstvene gubitke od 3 mrtva i 7 ranjenih.

⚔️ 23. 1. 1945. Kod Šija-gradine delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ odbili ispad oko 450 nemačkih vojnika iz Maglaja.

⚔️ 25. 1. 1945. Na putu Maglaj-Doboj delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali nemačku motorizovanu kolonu jačine oko 400 vojnika i 60 vozila, te joj naneli gubitke od 12 mrtvih, 10 ranjenih i 5 zarobljenih.

⚔️ 8. 2. 1945. Na putu Doboj-Maglaj delovi 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ napali iz zasede nemačku motorizovanu kolonu i naneli joj velike gubitke (uz sopstvene gubitke od 4 mrtva i 3 ranjena) uništivši 1 tenk, 4 kamiona i putnički automobil.

⚔️ 28. 2. 1945. Na putu Žepče-Maglaj jedinice 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa NOVJ posle oštre borbe protiv nemačkih i ustaških jedinica zauzele Karaulu, s. Ozimice, s. Ljubatovac, Čusto brdo i Tomicu.

⚔️ 15. 4. 1945. Goneći razbijene nemačke i ustaške jedinice, delovi 27. udarne divizije 3. udarnog korpusa JA i 53. udarne divizije 5. udarnog korpusa JA oslobodili Žepče, Zavidoviće i Maglaj. Zaplenjeno je 70 motornih vozila.

⚔️ 22. 4. 1945. Vrhovni komandant JA maršal Jugoslavije Josip Broz Tito pohvalio jedinice 2. armije za uspešne višednevne borbe protiv jake neprijateljske grupacije na prostoriji između reka Bosne, Save i Vrbasa, kojom prilikom su oslobođeni Maglaj, Doboj, Derventa i Bos. Brod.

Dokumenti

📜 Desetodnevni izveštaj Kotarske oblasti Maglaj od 11. jula 1941. Ravnateljstvu za javni red i sigurnost o opštoj političkoj situaciji, hapšenju i otpremanju pravoslavnih sveštenika u logor Sisak

📜 Izvještaj Ravnateljstva župskog rudarstva u Tuzli od 4 septembra 1941 god. o ustanku na području Ozrena i Trebave i napadu na Doboj, Usoru i Maglaj

📜 Izvještaj zapovjednika oružničke postaje Maglaj od 8 septembra 1941 god. o akcijama partizana oko Maglaja

📜 Izvještaj Štaba Ozrenskog NOP odreda od 15 septembra 1941 god. Štabu Tuzlanske oblasti o učvršćenju jedinica i borbama oko Maglaja, Doboja i Gračanice

📜 Izvještaj kotarske oblasti u Maglaju o akcijama partizana na željezničkoj pruzi Maglaj-Doboj u vremenu od 28 septembra do 4 oktobra 1941 godine

📜 Službena zabeleška tajnika UNS Banjaluka od 29. decembra 1941. o postupku sa taocima iz Sitnice, Sanice i Maglajana

📜 Naređenje Štaba Prve proleterske divizije od 11 januara 1943 god. Štabu Prve brigade za napad na Teslić, Tešanj, Jelah i na prugu Derventa - Maglaj

📜 Naređenje Štaba 2. proleterske divizije NOVJ od 14. jula 1943. štabovima brigada za raspored i dejstva na prostoriji istočno od Maglaja

📜 Izvještaj oružničke postaje Maglaj od 6 avgusta 1943 god. o napadu jedinica NOV na Maglaj

📜 Zapovijest Štaba Sedamnaeste NOU divizije od 19 decembra 1943 god. potčinjenim jedinicama da izvrše pomjeranje ka prostoriji Ozrena i da dejstvuju na komunikacijama Tuzla - Doboj i Doboj - Maglaj

📜 Naređenje Štaba Srednjobosanske NOU divizije od 17. septembra 1944. štabovima Teslićko-tešanjske brigade i Motajičkog NOP odreda za dejstva na prostoru Derventa - Maglaj

📜 Izvještaj Štaba Tešanjsko-teslićke brigade od 28. septembra 1944. Štabu Srednjobosanske NOU divizije_o dejstvima na prostoriji Doboj - Maglaj - Teslić u drugoj polovini septembra

📜 Izveštaj Komande 1. lovačke eskadrile NOVJ od 4. oktobra 1944. o pratnji britanskih lovaca-bombardera pri napadu na nemačke plovne objekte u luci Nin i o izviđanju komunikacije Jablanica-Sarajevo-Maglaj

📜 Izvještaj Glavnog stožera Ministarstva oružanih snaga NDH od 20. decembra 1944. o dejstvima u dolini Drine i na području Banje Luke, Maglaja i Zenice

📜 Naređenje štaba Vrhovne komande od 2. januara 1945. komandantima neposredno potčinjenih jedinica za povlačenje na prostoriji Ozren—Doboj—Maglaj

📜 Izvještaj Štaba 19. srednjobosanske brigade od 29. januara 1945. Štabu 53. NOU divizije o dejstvima na prostoru Maglaj - Doboj - Teslić

📜 Naređenje štaba Draže Mihailovića od 1. februara 1945. komandatima korpusa pod neposrednom komandom, i Komandi Vojvodine za organizovanje prikupljanja izostalih četnika u zahvatu komunikacije Maglaj—Doboj—Modriča

📜 Izvještaj Štaba 45. divizije od 1. marta 1945. Štabu 14. korpusa JA o dejstvima u drugoj polovini februara na sektoru Gračanica-Ozren-Maglaj

📜 Naredba štaba 5. korpusa JA od 23. aprila 1945. o pohvali jedinica i starješina 53. udarne divizije za izvanredne uspehe u borbama za oslobođenje Žepča, Maglaja, Doboja i Dervente

📜 Izvještaj Štaba 27. divizije od 7. maja 1945. Štabu 3. korpusa JA o dejstvima u drugoj polovini aprila na prostoru Maglaj- Doboj-Modriča-Tuzla

📜 Izvještaj Štaba 20. romanijske brigade od 13. maja 1945. Štabu 27. udarne divizije JA o borbama protiv Nijemaca i četnika na sektoru Maglaj-Zavidovići

Fotografije

Povezane odrednice

Bolnice u oslobodilačkom ratu Mobilizacija u oslobodilačkom ratu Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. Zavidovići 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada 2. proleterska divizija NOVJ Doboj Završne operacije u Jugoslaviji 1. lovačka eskadrila NOVJ 3. udarni korpus NOVJ (1. bosanski) Partizanska avijacija Dragoljub Draža Mihailović 27. istočnobosanska divizija NOVJ Tešanj 28. slavonska divizija NOVJ Operacija Weiss 19. srednjobosanska udarna brigada (tešanjsko-teslićka) Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Tuzla 4. dalmatinska udarna brigada Gračac Knin 14. srednjobosanska udarna brigada Gračanica Žepče 3. gorski zdrug (NDH) Luftwaffe u Jugoslaviji Derventa Četnici u drugom svetskom ratu Josip Broz Tito 17. istočnobosanska divizija NOVJ 264. pešadijska divizija 20. romanijska udarna brigada Zasede u oslobodilačkom ratu 20. dalmatinska divizija NOVJ Diverzije u oslobodilačkom ratu 187. rezervna divizija Slavonski Brod 9. dalmatinska divizija NOVJ Banja Luka 1. proleterska divizija NOVJ Zenica Savezničko bombardovanje Vermahta u Jugoslaviji Borbe u Lici 1942. 53. srednjobosanska divizija NOVJ 23. srpska udarna divizija NOVJ Saradnja četnika sa okupatorom Genocid u NDH Sjevernodalmatinski partizanski odred Četnička golgota Avijacija u oslobodilačkom ratu Bosanski Novi Teslić 4. krajiška divizija NOVJ Sanski Most Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Napad NOVJ na Teslić januara 1943. Bosanska Krupa 2. krajiška udarna brigada 1. lovački zdrug (NDH) Drniš 5. udarni korpus NOVJ (2. bosanski) Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Modriča Sisak Ozrenski partizanski odred (Bosna) Ustanak u Bosni i Hercegovini 1941. Vahida Maglajlić Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Ustanak u NDH Narodni heroji Jugoslavije Vrlika 45. srpska divizija NOVJ Ustaški zločini 1941. Bosanski Petrovac