Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 03.03.2024: 7 novih knjiga ****
ustanak

154. pešadijska divizija Murge

Za ovaj pojam je pronađeno 20 hronoloških zapisa, 16 dokumenata i 9 fotografija.

Događaji

⚔️ 11. 3. 1942. Generalštab italijanske vojske obavestio Komandu italijanske 2. armije da joj, u vezi sa predviđenom tzv. trećom ofanzivom protiv jedinica NOP i DV Jugoslavije, dodeljuje divizije -Murđe- i -Emilija-, nekoliko pukova za divizije -Granatijeri di Sardenja- i -Peruđa- i još neka ojačanja.

⚔️ 22. 3. 1942. Otpočelo prebacivanje italijanskih divizija -Murđe- i -Emilija- iz Barija (u Italiji) za Dubrovnik i Kotor.

⚔️ 25. 4. 1942. Kod s. Slivlja (na komunikaciji Nevesinje-Gacko) 1. hercegovački udarni bataljon Operativnog štaba NOP odreda za Hercegovinu, u zasedi, razbio prethodnicu 260. puka italijanske divizije -Murđe-, te zarobio 57. ranio 42 i ubio 18 italijanskih vojnika, a zaplenio 2 mitraljeza, 5 p. mitraljeza, GO pušaka i 60 tovara razne vojne opreme.

⚔️ 13. 5. 1942. U Bišini (na putu Nevesinje-Mostar) delovi 2. i 3. udarnog bataljona i bataljona -Bišina- Operativnog štaba NOP odreda za Hercegovinu i južnu Dalmaciju dočekali italijansko-četničku motorizovanu kolonu (76 vozila) u kojoj su se nalazili Štab divizije -Murđe- i delegat četničke Vrhovne komande kod italijanskog 6. armijskog korpusa. U borbi je poginulo 7 italijanskih oficira i dvadesetak vojnika, a uništen je veći broj vozila.

⚔️ 21. 5. 1942. Italijanska divizija -Kačatori dele Alpi-, jači delovi divizija -Marke- i -Murđe- i ojačani četnički Nevesinjski i Gatački odred otpočeli koncentričan napad iz Nevesinja, s. Plužina, Gacka, s. Hutova, Čapljine i Mostara (operacija -Stolac-). U osmodnevnim borbama oni su razbili jače delove Južnohercegovačkog i Severnohercegovačkog NOP odreda i 28. maja se spojili u rejonu do tada odsečenog garnizona Stolac. Italijanske jedinice i četnici su u 25 sela spalili oko 1.000 kuća.

⚔️ 12. 6. 1942. Delovi italijanskih divizija -Murđe- i -Taurinenze- i četnički Gatački i Nevesinjski odred, napadom iz Gacka, pokušali prodor prema Čemernu. Tri bataljona i dve čete, a kasnije još šest bataljona, pod komandom Štaba 2. proleterske NOU brigade, tri dana su zadržavali nastupanje neprijatelja i sprečili ga da do 15. juna ujutro ovlada Čemernom i time preseče odstupnicu jedinica koje su se povlačile iz Crne Gore. U toku tih borbi, na pl. Živnju je pored ostalih poginuo zamenik komandanta 1. bataljona 2. proleterske NOU brigade Petar Leković, a smrtno je ranjen komandant istog bataljona Radosav Kovačević, narodni heroji. Neprijatelj je imao 36 mrtvih i 64 ranjena, uglavnom četnika.

⚔️ 16. 2. 1943. Na putu s. Jablanica - s. Drežnica jedinice 2. proleterske udarne divizije NOVJ razbile 1. bataljon 260. puka italijanske divizije -Murđe-. koji se kretao uz Neretvu, i zauzele italiianska uporišta Drežnicu i Grabovicu (kod Mostara). Poginulo je 86, a zarobljeno 286 italijanskih vojnika, dok su jedinice NOVJ imale 12 ranjenih. Zaplenjeno: 23 kamiona sa ratnim materijalom, 10 mitraljeza, 14 p. mitraljeza, 260 pušaka i 2 tenka.

⚔️ 17. 2. 1943. Prozor zauzele jedinice 3. udarne divizije NOVJ i dva bataljona 3. krajiške NOU brigade, pošto su posle dvodnevne ogorčene borbe slomile otpor 3. bataljona 259. pešadijskog puka italijanske divizije -Murđe-, čete tenkova i artiljerijskih i minobacačkih jedinica. Poginulo je 220, ranjeno mnogo više i zarobljeno 280 italijanskih vojnika, dok je 3. udarna divizija NOVJ imala 117 ranjenih i 23 mrtva, među kojima je bio i komandir baterije 10. hercegovačke NOU brigade Dušan Pajić-Dašić. narodni heroj. Zaplenjeno: 4 haubice, 2 protivtenkovska topa, 4 minobacača, 12 mitraljeza, 25 p. mitraljeza, 500 pušaka, 5 tenkova, 1 traktor, 10 kamiona, 2 motocikla, 2 radio-stanice, 3 vagona municije za haubice, 1000 granata za topove, 300 sanduka puščane municije, 250 sanduka mina za minobacače, 50 sanduka ručnih bombi, 8 vagona brašna i drugih životnih namirnica.

⚔️ 20. 2. 1943. Delovi 10. hercegovačke NOU brigade 3. udarne divizije NOVJ posle dvodnevnih borbi zauzeli s. Ramu (kod Prozora), koje je branilo oko 200 vojnika - jedna četa 1. bataljona 259. puka italijanske divizije -Murđe-. Poginulo je 183 i zarobljeno 7 italijanskih vojnika. Zaplenjeno je: 4 tenka, 1 kamion, 120 pušaka, 8 p. mitraljeza, 14 mitraljeza, 4 sanduka ručnih bombi i 50.000 metaka, a uništena su 2 tenka. U ovim borbama je poginuo zamenik komandanta 1. bataljona 10. hercegovačke NOU brigade Milan Kukić, narodni heroj.

⚔️ 21. 2. 1943. Od Bugojna, Sarajeva i Mostara otpočelo nadiranje udruženih neprijateljskih snaga ka s. Jablanici (kod Konjica). Nemačka 718. divizija, ojačana ustaško-domobranskim jedinicama i podržavana tenkovima i avijacijom, nastupala je u dve kolone: grupa -Fogl- [Sastava: 738. puk (bez jednog bataljona), 5. ustaška brdska brigada, delovi 668. diviziona, dva domobranske baterije, dve pionirske čete, i delovi 202. tenkovskog bataljona.] pravcem Bugojno - G. Vakuf - Prozor - s. Jablanica i grupa -Anaker- [Sastava: 750. puk (bez jednog bataljona), dva bataljona domobranskog 7. lovačkog puka, jedan ustaški bataljon i dve brdske baterije.] pravcem s. Tarčin - Ivan-sedlo - Konjic - s. Jablanica. Delovi italijanskog 6. armijskog korpusa i četničke snage nastupali su od Mostara obema obalama Neretve, dok je levom obalom ove reke, od Konjica ka Jablanici, nastupalo oko 2000 četnika. [U Mostaru su bile formirane 2 kolone: desna (3. bataljon 56. puka italijanske divizije -Marke- i oko 2.500 hercegovačkih četnika) i leva (2. bataljon 260. puka italijanske divizije -Murđe-, 2. bataljon 55. puka, 49. bataljon crnih košulja, jedna baterija italijanske divizije -Marke- i 2.500 crnogorskih četnika).]

⚔️ 22. 2. 1943. Posle dvodnevnih borbi 4. proleterska udarna (crnogorska) brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ prinudila na predaju delove 1. bataljona 259. puka italijanske divizije -Murđe- i manji broj domobrana i žandarma i zauzela s. Jablanicu (kod Mostara). Zaplenjeno je: 200 pušaka, 9 p. mitraljeza, mitraljez, minobacač, kamion i vagon brašna. Oštećen je oklopni voz. Neprijatelj je imao 33 mrtva i 164 zarobljena.

⚔️ 22. 3. 1943. Nevesinje zauzele jedinice 4. proleterske (crnogorske) NOU i 5. crnogorske NOU brigade posle četvorodnevnih borbi protiv 1. i 2. bataljona 55. puka italijanske divizije -Marke-, 2. bataljona 260. puka italijanske divizije -Murđe- i 1. bataljona 25. pešadijskog puka italijanske divizije -Bergamo- i delova četničke Rogatičke i Sarajevske brigade, koji su se povukli prema s. Blagaju. Neprijatelj je samo 22. marta imao oko 100 mrtvih i više ranjenih, a jedinice NOVJ 12 ranjenih i 7 mrtvih, među kojima je bio bombaš 1. bataljona 5. crnogorske NOU brigade Himzo Salihagić, narodni heroj. Zaplenjeno je 150 pušaka, 800 mina, 35.000 metaka, 6 vagona brašna, 3 vagona makarona, vagon pirinča, po vagon soli, ulja, petroleuma i vina.

⚔️ 22. 3. 1943. Jedinice 10. hercegovačke NOU brigade zauzele s. Donje Zimlje (kod Nevesinja) razbivši prethodno četničku posadu i 3. bataljon 260. pešadijskog puka italijanske divizije -Murđe-. Poginulo je oko 100 i ranjeno mnogo više četnika i italijanskih vojnika, a zaplenjeno je 5 mitraljeza, 1 radio-stanica i 40 tovara ratne opreme. Poginuo je komandant bataljona 10. hercegovačke NOU brigade Novica Domazet, narodni heroj.

⚔️ 12. 4. 1943. Na prevoju Kobilja glava (kod Gacka) tri bataljona 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ protivnapadom razbili četničku Gatačku brigadu, ojačanu bataljonom četničke Nikšićke brigade, četom tenkova i baterijom topova italijanske divizije -Murđe-.

⚔️ 27. 4. 1943. Jedinice italijanskog 6. armijskog korpusa (ostaci razbijene divizije -Murđe-, divizija -Marke- bez jednog puka, po jedan ojačani puk divizija -Mesina- i -Emilija-, te 73. legija crnih košulja divizije -Sasari-), sa četničkim Nevesinjskim, Trebinjskim i Nikšićkim korpusom i tri bataljona domobranske 6. pešadijske divizije, počele napad iz Blagaja, Stoca, s. Meke Grude, prevoja Kobilje glave i Vilusa. U petodnevnim borbama one su potisnule zaštitničke delove 3. udarne divizije NOVJ i 3. dalmatinske NOU brigade i ovladale Dabarskim, Nevesinjskim i Gatačkim poljem.

⚔️ 27. 4. 1943. Dve brigade 3. udarne divizije NOVJ, obuhvatnim napadom preko pl. Babe, odbacile delove četničkog Nevesinjskog korpusa i italijanske divizije -Murđe- prema Bileči.

⚔️ 1. 5. 1943. Italijanska divizija -Murđe-, reorganizovana i ojačana fašističkim legijama divizija -Marke- i -Sasari-, sa delovima četničkog Nevesinjskog i Trebinjskog korpusa odbacila zaštitne delove 3. udarne divizije NOVJ i zauzela Gacko, Avtovac i Kulu Fazlagić.

⚔️ 6. 5. 1943. Italijansko-četnička borbena grupa -Somavila- (73. legija crnih košulja italijanske divizije -Sasari-, 2. bataljon 260. pešadijskog puka italijanske divizije -Murđe-. Četnička Bilećka i Gatačka brigada, jedna baterija i po jedna četa tenkova i minobacača), nastupajući iz Gacka, posle trodnevnih borbi odbacila 1. dalmatinsku udarnu brigadu 3. udarne divizije NOVJ i zauzela prevoj Čemerno.

⚔️ 15. 5. 1943. Otpočela nemačka operacija -Švarc- (tzv. peta neprijateljska ofanziva ili bitka na Sutjesci). Tom operacijom, koja je trajala mesec dana, neprijatelj je želeo da uništi jedinice Glavne operativne grupe VŠ na uskom brdsko-planinskom prostoru Crne Gore, Sandžaka i Hercegovine, a s njima i vrhovno vojno i političko rukovodstvo NOP-a Jugoslavije. U njoj su učestvovale ove jedinice: četiri nemačke divizije (369, 118, 7. SS -Princ Eugen- i 1. brdska), tri italijanske divizije (-Taurinenze-, -Ferara- i -Venecija-), jedna bugarsko-nemačka divizijska borbena grupa (glavninu joj sačinjavali bugarski 61. i 63. puk), domobranska 4. lovačka brigada, nemački puk -Brandenburg- (za specijalnu upotrebu) i jedan nemački motorizovani pionirski bataljon. Sem ovih snaga, dve nemačke divizije (117. i 373) su se nalazile u rejonu Sarajeva i u dolini r. Neretve, a četiri italijanske divizije (-Emilija-, -Peruđa-, -Murđe- i -Marke-) u primorskom pojasu od Boke kotorske do donjeg toka r. Neretve. Odnos snaga je bio oko 117.000: 19.000 u korist neprijatelja.

⚔️ 8. 9. 1943. Objavljena bezuslovna kapitulacija Italije. Jedinice NOV i POJ su za nekoliko sledećih dana razoružale glavninu ovih italijanskih okupacionih divizija: -Izonco-, -Kačatori dele Alpi-, -Lombardija-, -Murđe-, -Mačerata-, -Celere-, -Bergamo- i -Sforčeska-. Razoružale su i manje delove divizija: -Firence-, -Ferara-, -Mesina-, -Zara-, -Đulija-, -Torino- i -Pulje-, kao i 14, 17. i 18. obalsku brigadu. Na stranu NOVJ prešla je glavnina divizije -Venecija-, kao i delovi divizije -Taurinenze-, od kojih je kasnije (2. decembra 1943) formirana italijanska partizanska divizija -Garibaldi- i stavljena pod komandu 2. udarnog korpusa NOVJ.

Dokumenti

📜 Zapovest Komande 18. armijskog korpusa od 15. jula 1942. potčinjenim jedinicama za operaciju na području Biokova

📜 Zahtjev komande divizije Murge od 28 januara 1943 god. da se bombarduju sela Crnogorci, Krivi Dol, Klenovac i Damnjan

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 11 februara 1943 god. o koncentraciji jedinica NOV na prostoriji Gornji Vakuf, Prozor, Imotski

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 11 februara 1943 god. o pripremama za napad na Gornji Vakuf

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 12 februara 1943 god. o moralu ustaško-domobranskih jedinica na sektoru Imotskog

📜 Dopis Komande italijanske divizije Murge od 12 februara 1943 god. o potčinjenosti ustaško-domobranskih jedinica

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 16 februara 1943 god. o zauzimanju Drežnice od strane jedinica NOV

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 19 februara 1943 god. o borbama protiv jedinica NOV u dolini Neretve i rasporedu jedinica

📜 Izvještaj Komande talijanske divizije Murge od 19. veljače 1943. o borbama protiv jedinica NOV u dolini Neretve i rasporedu jedinica

📜 Izvještaj Štaba Treće NOU divizije od 20 februara 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o borbi jedinica Pete crnogorske brigade kod Ostrošca i oslobođenju Rame od strane jedinica Desete hercegovačke brigade

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 21 februara 1943 god. o koncentraciji jedinica NOV u dolini Neretve i napadu partizana na Jablanicu

📜 Izvještaj Komande talijanske divizije Murge od 21. veljače 1943. o koncentraciji jedinica NOV u dolini Neretve i napadu partizana na Jablanicu

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 23 februara 1943 god. o napadu jedinica NOV na Konjic i o borbama četnika u dolini Neretve

📜 Izvještaj Komande italijanske divizije Murge od 16 februara 1943 god. o upućivanju I bataljona 260 puka u Drežnicu

📜 Izvještaj komande italijanske divizije Murge od marta 1943 god. o borbama protiv jedinica NOV u dolini Neretve

📜 Izvještaj italijanske divizije Murge od 1 aprila 1943 god. o uzrocima pada Prozora

Fotografije

Povezane odrednice

22. pešadijska divizija Cacciatori delle Alpi Gatačka četnička brigada 6. italijanski armijski korpus 3. krajiška proleterska udarna brigada 7. SS divizija Prinz Eugen 718. pešadijska divizija Trebinjski korpus JVuO 18. pešadijska divizija Messina 23. pešadijska divizija Ferrara Narodni heroji Jugoslavije Gacko Vilus Sarajevo Nevesinje Bitka na Neretvi Drežnica 1. dalmatinska proleterska udarna brigada Konjic Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Bitka na Sutjesci 2. proleterska udarna brigada Bitka za Konjic 1943. 15. pešadijska divizija Bergamo 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada Četnici u drugom svetskom ratu Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu 5. proterska (crnogorska) udarna brigada 4. lovački zdrug (NDH) Nevesinjski korpus JVuO Trebinje Zasede u oslobodilačkom ratu 12. pešadijska divizija Sassari 32. pešadijska divizija Marche 21. pešadijska divizija Granatieri di Sardegna Gornji Vakuf Saradnja četnika sa okupatorom Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. Stolac Bileća 3. dalmatinska udarna brigada Imotski Dubrovnik Italija u drugom svetskom ratu Borbe u Hercegovini 1942. 1. alpska divizija Taurinense 369. legionarska divizija (vražja) Oklopni vozovi u oslobodilačkom ratu Čapljina Nevesinjski četnički odred Luftwaffe u Jugoslaviji 151. pešadijska divizija Perugia 18. italijanski armijski korpus Italijanski partizani Operacija Weiss Prozor 10. hercegovačka udarna brigada Borbe u Hercegovini 1943. Bitka za Prozor 1943. Kapitulacija Italije 19. pešadijska divizija Venecija 155. pešadijska divizija Emilia 2. proleterska divizija NOVJ Borbe u Dalmaciji 1942. Avijacija u oslobodilačkom ratu Operacija Schwarz Gatački četnički odred Glavna operativna grupa NOVJ Operacija Trio Italijanski zločini u Jugoslaviji 158. pešadijska divizija Zara Nikšić 3. udarna divizija NOVJ Sjevernohercegovački partizanski odred Mostar Pula