Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 03.02.2024: 2 nove knjige ****
ustanak

Bitka na Sutjesci

Za ovaj pojam je pronađeno 44 hronoloških zapisa, 37 dokumenata i 50 fotografija.

Događaji

⚔️ 7. 5. 1943. Delovi četničkog Drinskog i Romanijskog korpusa odbacili zaštitnicu 7. divizije NOVJ prema pl. Zelengori i zauzeli Kalinovik, u koji su istog dana ušli i delovi italijanskog 6. armijskog korpusa.

⚔️ 9. 5. 1943. Kod s. Vrbniče (na pl. Zelengori) nemački avioni bombardovali Štab 7. divizije NOVJ. Između ostalih, smrtno je ranjen načelnik Štaba divizije i član VŠ NOV i POJ general-major Vojislav Đokić.

⚔️ 14. 5. 1943. GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku izdao naredbu da se obrazuje Komanda durmitorskog područja (s komandama mesta u Žabljaku, Šavniku, s. Boanu, s. Njegovuđi, Pivskoj Župi i Pivskoj planini, kao i odsek za vojne vlasti pri GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku.

⚔️ 15. 5. 1943. Otpočela nemačka operacija -Švarc- (tzv. peta neprijateljska ofanziva ili bitka na Sutjesci). Tom operacijom, koja je trajala mesec dana, neprijatelj je želeo da uništi jedinice Glavne operativne grupe VŠ na uskom brdsko-planinskom prostoru Crne Gore, Sandžaka i Hercegovine, a s njima i vrhovno vojno i političko rukovodstvo NOP-a Jugoslavije. U njoj su učestvovale ove jedinice: četiri nemačke divizije (369, 118, 7. SS -Princ Eugen- i 1. brdska), tri italijanske divizije (-Taurinenze-, -Ferara- i -Venecija-), jedna bugarsko-nemačka divizijska borbena grupa (glavninu joj sačinjavali bugarski 61. i 63. puk), domobranska 4. lovačka brigada, nemački puk -Brandenburg- (za specijalnu upotrebu) i jedan nemački motorizovani pionirski bataljon. Sem ovih snaga, dve nemačke divizije (117. i 373) su se nalazile u rejonu Sarajeva i u dolini r. Neretve, a četiri italijanske divizije (-Emilija-, -Peruđa-, -Murđe- i -Marke-) u primorskom pojasu od Boke kotorske do donjeg toka r. Neretve. Odnos snaga je bio oko 117.000: 19.000 u korist neprijatelja.

⚔️ 21. 5. 1943. Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito naredio Štabu 1. proleterske udarne divizije NOVJ da primi komandu nad jedinicama fočanskog sektora, razbije neprijatelja na liniji Foča - s. Šćepan Polje i ovlada levom obalom Drine i Sutjeske na odseku s. Đeđevo - s. Suha.

⚔️ 22. 5. 1943. VŠ NOV i POJ prebacio dva bataljona 2. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ sa pravca Nikšić - Lipova ravan na Vučevo da bi držanjem ovog mostobrana obezbedio proboj Glavne operativne grupe VŠ preko r. Sutjeske.

⚔️ 22. 5. 1943. Predsednik vlade Kraljevine Italije Benito Musolini naredio guverneru Crne Gore Pirciju Biroliju da italijanske divizije uzmu učešća u operaciji -Švarc- (tzv. petoj neprijateljskoj ofanzivi), naglasivši da Italija ne može trpeti iza svojih leđa ustaničko područje u vreme kada se očekuje iskrcavanje anglo-američkih trupa u Grčkoj.

⚔️ 26. 5. 1943. VŠ NOV i POJ doneo odluku da se proboj Glavne operativne grupe VŠ u istočnu Bosnu izvrši preko Vučeva i r. Sutjeske, te naredio 1. proleterskoj udarnoj diviziji NOVJ da blokira neprijateljske snage kod s. Zlatnog Bora, da -po svaku cenu- osigura prelaz preko r. Tare kod s. Uzlupa, jer je -taj prelaz od životne važnosti-, i da na levu obalu r. Drine uputi 2. proletersku NOU brigadu (a po mogućstvu i Majevičku NOU brigadu) sa zadatkom da izbije na liniju s. Suha - s. Vrbnica - s. Zakmur - s. Trbušće.

⚔️ 29. 5. 1943. VŠ NOV i POJ konkretizovao ideju o proboju preko r. Sutjeske. Ponovo je objedinio 2. proletersku, Majevićku i 6. istočnobosansku NOU brigadu pod Štabom 2. proleterske NOU brigade, kako bi one očistile dolinu r. Sutjeske i izbile na liniju s. Suha - s. Vrbnica - s. Zakmur - s. Trbušće, a 1. proleterskoj udarnoj diviziji NOVJ naredio da na odsecima s. Uzlup - s. Bastasi i s. Mratinje - Trnovačko jezero - s. Suha organizuje odbranu Tare i Drine i spreči prodor nemačkih snaga sa severa i juga ka Vučevu i Sutjesci. Time bi se omogućilo prebacivanje 7. divizije NOVJ na levu obalu Tare i prikupljanje ka Pivi.

⚔️ 29. 5. 1943. Nemačka pukovska borbena grupa -Anaker- 118. lovačke divizije, nastupajući iz s. Čureva i s. Tjentišta, napala Majevičku NOU brigadu i 2. bataljon 2. proleterske NOU brigade na visoravni Vučevu. Kada su pristigli 6. istočnobosanska NOU brigada i dva bataljona 1. proleterske NOU brigade, neprijatelj je noćnim protivnapadom razbijen i niz litice Stožera i Koritnika zbačen u dolinu r. Sutjeske, čime je sprečen njegov pokušaj da zatvori prelaz preko r. Pive.

⚔️ 29. 5. 1943. Druga proleterska NOU brigada delom snaga prešla r. Sutjesku i u rejonu s. Suha - s. D. i G. Bare - s. Krekovi - s. Tjentište obrazovala mostobran, koji je održala do 5. juna kada su na mostobran počele pristizati glavne snage Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ.

⚔️ 29. 5. 1943. Na brdu Košuru (k. 787), u međurečju Sutjeske i Hrčavke, jedinice 2. proleterske NOU brigade otpočele niz napada na delove pukovske borbene grupe -Gertler- nemačke 118. lovačke divizije. Neprekidnim ojačavanjem neprijatelj je uspeo da solidno utvrdi i održi ovaj važan položaj, iako su od 5. do 7. juna u borbu ubačene i 6. istočnobosanska i 7. krajiška NOU brigada. U jednom od desetak napada, 4. juna, poginuo je zamenik komandira 2. čete 1. bataljona 2. proleterske NOU brigade Radoš Bojović, narodni heroj.

⚔️ 30. 5. 1943. Nemačka divizijska borbena grupa -Ludviger- (724. puk 104. lovačke divizije, bugarski 61. i 63. puk) izbila na r. Taru i proširila front do s. Bistrice (kod Mojkovca). Povukavši se pred nadmoćnim neprijateljem, 3. proleterska (sandžačka) NOU brigada je organizovala odbranu na liniji s. Razvršje - s. Pitomine - s. Tepca (kod Žabljaka) da bi obezbedila snage Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ sa pravca koji preko Durmitora izvode ka r. Pivi i Pivskoj planini.

⚔️ 31. 5. 1943. Po naređenju VŠ NOV i POJ, Drinska operativna grupa pokušala da noćnim napadom ovlada utvrđenim rejonom u dolini r. Sutjeske: Košur, Borovno, s. Mrkalje, s. Popov Most, s. Šadići, s. Čurevo. Zbog slabe organizacije napada i slabih veza napad odvojenih kolona nije uspeo, iako su delovi 6. istočnobosanske NOU brigade bili ovladali s. Čurevom a delovi 2. proleterske NOU brigade, privremeno Košurom.

⚔️ 31. 5. 1943. Nemačko komandovanje uputilo u dolinu r. Sutjeske glavninu 7. SS divizije -Princ Eugen-, s juga, i celu 118. lovačku diviziju, sa severa, da posednu i odsudno brane ovaj sektor stvorenog obruča i spreče proboj Glavne operativne grupe NOV i POJ.

⚔️ 31. 5. 1943. Nemačka 1. brdska i 7. SS divizija -Princ Eugen- i italijanske divizije -Venecija- i -Ferara- uspostavile međusobnu taktičku vezu u dolini r. Tušinje i r. Bukovice i na liniji Divljak - Starac - s. Korita zatvorile obruč oko Glavne operativne grupe, osim na delu nemačkog fronta na r. Sutjesci od Tjentišta do s. Suhe.

⚔️ 31. 5. 1943. Na prostoriji r. Tara - r. Komarnica - gornji tok r. Pive četiri neprijateljske divizije (nemačke 1. brdske i 7. SS -Princ Eugen- i italijanske -Venecija- i -Ferara-) uspostavile međusobnu taktičku vezu i zatvorile obruč oko Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ.

⚔️ 0. 6. 1943. U durmitorskom srezu, u toku bitke na r. Sutjesci, nemačka 1. brdska i 7. SS divizija -Princ Eugen- i italijanska divizija -Ferara- ubile oko 1200 ljudi, uništile oko 5.500 stambenih i ostalih zgrada i opljačkale oko 67.000 grla stoke.

⚔️ 2. 6. 1943. Otpočelo prebacivanje nemačke 118. lovačke divizije s donjeg toka r. Tare na r. Sutjesku i glavnine nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- (koju je na položaju Šavnik-s. Bare smenila italijanska divizija -Ferara-) preko Gacka u susret 118. lovačkoj diviziji, u cilju stezanja obruča i uništenja Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ.

⚔️ 2. 6. 1943. Na Vučevo izbila 3. dalmatinska NOU brigada i preuzela položaje 6. istočnobosanske udarne brigade Drinske operativne grupe, koja je upućena ka s. Tjentištu da sadejstvuje s jedinicama određenim za prodor preko r. Sutjeske.

⚔️ 3. 6. 1943. Na Borovnom (u đoiini r. Sutjeske) dva bataljona 1. proleterske NOU brigade razbili jednu četu 2. bataljona 734. puka nemačke 104. lovačke divizije, zaplenivši 5 p. mitraljeza.

⚔️ 5. 6. 1943. Prva proleterska udarna divizija NOVJ (1. proleterska, 3. krajiška, 6. istočnobosanska, Majevička NOU brigada i dva bataljona 2. proleterske NOU brigade), podržana sa dva diviziona artiljerije [Pošto je utrošena skoro sva municija, oruđa oba diviziona (1. i 2. proleterske udarne divizije NOVJ) zakopana su.], napala glavninu nemačke 118. lovačke divizije i pokušala da proširi mostobran na Sutjesci i otvori povoljniji pravac za proboj preko s. Popova Mosta i s. Vrbniče. Nemačke borbene grupe -Gertler- i -Tribukajt- 118. lovačke divizije uz gubitke od nekoliko stotina mrtvih, održale su Košur i ostale utvrđene položaje na levoj obali Sutjeske; međutim, 1. proleterska divizija je u rejonu s. Mrkalji-Borovno uništila nemački mostobran na desnoj obali Sutjeske i time obezbedila nešto slabiji pravac proboja preko s. Krekova, odnosno uz Usovački potok. Pored ostalih kod s. Popova Mosta smrtno je ranjen komandant 1. bataljona Majevičke NOU brigade Milinko Cvitković a kod Borovna je poginuo vodnik Fočanske omladinske čete 3. bataljona 1. proleterske NOU brigade Šerif Lojo, narodni heroji.

⚔️ 5. 6. 1943. Nemačka borbena grupa -Anaker- (glavnina 738. puka 118. lovačke divizije, u toku borbi ojačana delovima puka -Brandenburg- i 659. pionirskog motorizovanog bataljona, podržavana delom artiljerije nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-) napadom preko pl. Tovarnice pokušala da levom obalom Sutjeske izbije u rejon s. Tjentišta. Upornom aktivnom trodnevnom odbranom, uz gubitke od oko 235 poginulih i nestalih, 2. dalmatinska udarna brigada 2. proleterske udarne divizije NOVJ održala je položaje u rejonu katuna Bare i time, po oceni Vrhovnog komandanta NOV i POJ, -odigrala presudnu ulogu u povlačenju naše glavnine preko tjesnaca Sutjeske-, zbog čega je pohvaljena. Brigada je 8. juna ojačana Majevičkom brigadom (takođe iscrpljenom), ali ih je neprijatelj (sada ojačan i pešadijskim delovima 7. SS divizije) pred veče odbacio na liniju M. i V. Siljevica - Stoca, gde su se zadržale do 9. juna, kada je VŠ NOV i POJ naredio napuštanje odbrane na ovom pravcu. Poginuli su, između ostalih, komandir čete Boško Zunić i politički komesar čete Drago Marković (oba iz 2. dalmatinske NOU brigade), narodni heroji.

⚔️ 5. 6. 1943. Štab Južne grupe za proboj obavestio VŠ NOV i POJ da su mu propali pokušaji forsiranja r. Tare i da nema mogućnosti da se sa bolnicama prebaci u Sandžak, te predlaže da krene za Severnom grupom preko r. Pive u pravcu Sutjeske, što je VŠ istog dana usvojio, naredivši da se povedu samo pokretni ranjenici, a nepokretni sakriju po šumama i pećinama na Durmitoru i Pivskoj planini.

⚔️ 6. 6. 1943. Nemačka 7. SS divizija -Princ Eugen- potisnula 7. krajišku i 10. hercegovačku udarnu brigadu 3. udarne divizije NOVJ ka s. Tjentištu i severnim padinama Maglića i zauzela s. Mratinje i pl. Maglić.

⚔️ 6. 6. 1943. VŠ NOV i POJ naredio Štabu Južne grupe za proboj da obustavi prebacivanje 3. udarne i 7. divizije NOVJ na levu obalu r. Pive i da teže ranjenike skloni na pl. Durmitor i u dolini Pive a ostale prebaci preko r. Tare na pl. Ljubišnju.

⚔️ 8. 6. 1943. Štab Južne grupe, zbog neuspelog prelaska preko r. Tare, naredio da se 3. udarna divizija NOVJ i Centralna bolnica VŠ prebace na levu obalu r. Pive preko improvizovanog mosta kod s. G. Kruševa i probiju preko Vučeva i Sutjeske za Severnom grupom. Divizija se uveče spustila u klisuru i u toku noći otpočela prebacivanje preko reke.

⚔️ 9. 6. 1943. U međurečju Sutjeske i Hrčavke delovi nemačke 118. lovačke i 7. SS divizije -Princ Eugen- pokušali da ovladaju grebenom, čime bi presekle Glavnu operativnu grupu NOVJ i prekinule svaku vezu između Severne i Južne grupe za proboj. Neprijatelj je u toku dana ovladao s. Suhom, s. D. Barama i Medveđom planinom s juga i s. Krekovima i Milinkladom sa severa. Međutim, delovi 2. dalmatinske, 2. i 4. proleterske, 6. istočnobosanske i 10. hercegovačke NOU brigade su održali uzak pojas grebena između Tisovog brda, Pleća, k. 1349 i Kazana, s jedne, i Milinklade, Ozrena i s. Tjentišta, sa druge strane. Na taj su način izvučeni svi delovi 2. proleterske udarne divizije NOVJ i u toku noći obezbeđen prihvat 7. divizije NOVJ.

⚔️ 9. 6. 1943. Sedma divizija NOVJ, sa oko 600 lakih ranjenika Centralne bolnice VŠ NOV i POJ [Deo lakih ranjenika koji nije stigao da u toku noći pregazi Sutjesku bio je u svitanje odsečen i uglavnom zarobljen i pobijen.], između Kazana i s. Tjentišta prešla r. Sutjesku. Na Tisovom brdu (k. 1378) i Ozrenu (k. 1405) divizija prihvaćena od delova 4. proleterske i 6. istočnobosanske NOU brigade je ušla u sastav Severne grupe za proboj.

⚔️ 10. 6. 1943. Delovi nemačke 118. lovačke i 369. legionarske pešadijske divizije, uz podršku avijacije [Tog dana je izvršeno 76 aviopoleta, od čega 63 borbenih. Delovi 2. proleterske NOU brigade uništili su jedan avion.], pokušali da u rejonu katuna Zamršten (na pl. Zelengori) preseku stazu kojom se iz doline r. Sutjeske i r. Hrčavke probijala Glavna operativna grupa VŠ NOV i POJ. Međutim, 3. bataljon 4. proleterske udarne brigade 2. proleterske udarne divizije NOVJ, kao bočna osiguranja upornom odbranom na Ljubinom grobu [Kako je neprijatelj prostreljivao kolonu u bolnici 4. proleterske NOU brigade ponovo je teško ranjen zamenik komandanta bataljona Vojin Kantić, narodni heroj. Da ne bi bio teret jedinici, on je izvršio samoubistvo.], i na Košuti, slomili su mnogobrojne juriše neprijatelja i obezbedili izvlačenje Glavne operativne grupe NOVJ. U tim borbama je 3. bataljon 4. proleterske NOU brigade izgubio trećinu boraca, a u 1. četi 1. bataljona 2. proleterske NOU brigade u stroju je ostalo svega 9 boraca. Za upornost u odbrani, Prezidi] um Narodne skupštine FNR.J odlikovao je (posle rata) 2. četu 3. bataljona 4. proleterske NOU brigade Ordenom zasluga za narod I reda. [-Smo preko nas mrtvih Nijemci mogu proći- - glasila je poruka te čete.]

⚔️ 10. 6. 1943. U rejonu s. Tjentišta spojile se nemačka 118. lovačka divizija i 7. SS divizija -Princ Eugen- i time potpuno zatvorile obruč na Sutjesci. (U dolini r. Pive i na visoravni Vučevu ostala je samo 3. udarna divizija NOVJ s teškim ranjenicima Centralne bolnice VŠ NOV i POJ.)

⚔️ 10. 6. 1943. Na položajima Balinovac - Konjske vode - Radomišlje (južno od s. Jeleča, na komunikaciji Kalinovik-Foča) 1. proleterska udarna divizija NOVJ samoinicijativno razbila delove nemačke 369. legionarske divizije i time stvorila uslove za proboj Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ iz okruženja na Zelengori. Zbog toga je pohvaljena od Vrhovnog komandanta NOV i POJ.

⚔️ 10. 6. 1943. Komanda Durmitorskog vojnog područja rasformirana a njeno ljudstvo priključeno jedinicama 3. udarne divizije NOVJ i Centralnoj bolnici VŠ.

⚔️ 10. 6. 1943. Komandant nemačkih trupa u Hrvatskoj obavestio Štab nemačke 1. brdske divizije da je pouzdano utvrđeno da se među okruženim jedinicama NOV i POJ na Sutjesci nalazi i vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito i naredio da se svim jedinicama ponovo podvuče važnost naređenja: -Nijedan čovek sposoban za vojnu službu ne sme živ da napusti obruč-.

⚔️ 11. 6. 1943. Kod s. Tjentišta 1. dalmatinska NOU brigada (bez 2. bataljona, a ojačana 1. bataljonom 5. crnogorske NOU brigade), kao prvi ešelon 3. udarne divizije NOVJ, razbila manje delove nemačke 118. lovačke divizije i forsirala r. Sutjesku. Po padu mraka, kada je trebalo da se nastavi prebacivanje glavnine 3. udarne divizije i ranjenika, neprijatelj je iznenadnim protivnapadom povratio izgubljene položaje. Brigada se, po delovima, probila prema Vrbničkim kolibama.

⚔️ 11. 6. 1943. Kod s. Govze 3. krajiška udarna brigada 1. proleterske udarne divizije NOVJ napala i u petočasovnoj borbi razbila borbenu grupu -Hene- 369. legionarske divizije i odbacila glavninu u s. Jeleč, dok se veliki broj raspršio po šumi. Zaplenjena su 2 minobacača 105 mm, 2 mitraljeza i 4 laka minobacača.

⚔️ 12. 6. 1943. Delovi nemačke 118. lovačke divizije i 7. SS divizije -Princ Eugen-, napadom od Borovna i s. Suhe prema Dragoš-sedlu, pokušali da glavninu 3. udarne divizije NOVJ odbace iz doline Sutjeske na visoravan Vučevo. Protivnapadom 5. crnogorske NOU brigade, Mostarskog bataljona i divizijske prateće čete napad je odbijen, ali je zbog toga ponovno forsiranje Sutjeske odloženo za celu noć.

⚔️ 13. 6. 1943. U rejonu Kazani - Ravno borje, prilikom prelaza preko r. Sutjeske kod s. Tjentišta, poginuo član Izvršnog odbora AVNOJ-a Veselin Masleša, narodni heroj.

⚔️ 13. 6. 1943. U rejonu s. Tjentišta r. Sutjesku forsirala glavnina 3. udarne divizije NOVJ (3. proleterska (Sandžačka), 5. crnogorska udarna bez 1. bataljona, 2. bataljon 1, dalmatinske i Mostarski bataljon 10. hercegovačke NOU brigade, ukupno 1.500-1.800 boraca) sa oko 700 teških ranjenika Centralne bolnice VŠ NOV i POJ. Svi pokušaji ove divizije da u toku dana proširi mostobran ostali su bez uspeha zbog višestruke nadmoćnosti neprijatelja, uprkos obostrano vrlo visokim gubicima. Više nego prepolovljene, jedinice su se sledeća dva dana, po delovima i grupicama, probile prema Zelengori, Sandžaku i Borču, dok su nemačke jedinice poubijale najveći broj ranjenika, bolesnika i sanitetskog osoblja. Poginulo je i jedanaest narodnih heroja: legendarni komandant Sava Kovačević, njegov kurir Veselin Đurović Aga i obaveštajni oficir 3. udarne divizije NOVJ Dušan Bojović, zamenik komandanta 3. proleterske NOU brigade Momčilo Stanojević; politički komesari 2. i 3. bataljona Stevo Baljević i Nikola Lješković, referent saniteta brigade Marko Baletić, komandiri četa Veljko Aleksić i Bajo Prelević, svi iz 5. Crnogorske NOU brigade; komandir čete Mostarskog bataljona 10. hercegovačke NOU brigade Šefik Obad i pomoćnik političkog komesara čete u 1. proleterskoj NOU brigadi, teški ranjenik, Hamid Baširević.

⚔️ 14. 6. 1943. U rejonu katuna Lučke i Vrbničke kolibe (na pl. Zelengori) prikupila se glavnina razbijene 3. udarne divizije NOVJ (Štab divizije, 1. dalmatinska NOU brigada bez 2. bataljona, 5. crnogorska NOU brigada bez dva bataljona i 5. bataljon 3. proleterske NOU brigade, divizijska baterija i nekoliko stotina pokretnih ranjenika i tifusara iz Centralne bolnice VŠ NOV i POJ). Divizija je zatim, izvršivši reorganizaciju, nastavila pokret i posle sedam dana na Romaniji ušla u sastav Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ. Ostale jedinice su se probile u dva pravca: glavnina 3. proleterske NOU brigade na Vučevo, a odatle preko Pive i Tare u Sandžak; nekoliko stotina boraca i ranjenika, čiju su većinu sačinjavali Mostarski bataljon 10. hercegovačke NOU brigade i 2. bataljon 1. dalmatinske NOU brigade, preko Maglića u s. Izgore.

⚔️ 15. 6. 1943. Kod s. Višnjice (blizu Pljevalja), po povratku sa r. Sutjeske, u borbi protiv četnika poginuo partijsko-politički radnik Milosav Stiković, narodni heroj.

⚔️ 17. 6. 1943. Glavnine 3. proleterske (sandžačke) NOU brigade i 5. crnogorske NOU brigade koje nisu uspele da se, za Glavnom operativnom grupom VŠ probiju u istočnu Bosnu, probili su se sa r. Sutjeske, po grupama, na teritoriju Crne Gore i Sandžaka.

⚔️ 18. 6. 1943. Posle dvanaestodnevnog marša, pod borbom, 5. udarna divizija (dve brigade) 1. bosanskog udarnog korpusa NOVJ stigla iz rejona Prnjavora na određene joj položaje (s. Hadžići, s. Tarčin, Ivan-sedlo) na ž. pruzi Sarajevo-Mostar u cilju prihvata Glavne operativne grupe VŠ NOV i POJ po proboju sa Sutjeske. [Udarna grupa (tri bataljona) 2. bosanskog udarnog korpusa NOVJ, posle šestodnevnog marša iz s. Blagaja (kod Kupresa), tri dana kasnije, na južnim padinama pl. Bitovnje, ušla je u sastav 5. udarne divizije NOVJ.]

⚔️ 28. 6. 1943. U kolašinskom srezu održani prvi sastanci komunista posle povratka partijskih radnika sa r. Sutjeske. Odlučeno je da se oživi aktivnost partizanskih četa. Ubrzo je formirana partizanska četa u Rovcima (kod Kolašina).

Dokumenti

📜 Naređenje Vrhovnog komandanta NOP i DV Jugoslavije druga Tita od 12 juna 1942 god. Štabu Druge proleterske NOU brigade da po svaku cenu zadrži četničko-italijansko nadiranje u pravcu Sutjeske i spreči posedanje visova Lebršnika

📜 Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 21 maja 1943 Štabu Prve proleterske divizije da primi komandu nad jedinicama fočanskog sektora, razbije neprijatelja na pravcu Foča - Šćepan Polje i ovlada levom obalom Drine i Sutjeske na liniji Đedevo - Suha

📜 Dnevna zapovest Glavnog štaba NOV i PO Slovenije od 27 maja 1943 god. za prelaz jedinica NOV i PO Slovenije u ofanzivne akcije u periodu Pete neprijateljske ofanzive

📜 Naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ od 29 maja 1943 Štabu Druge proleterske brigade da što pre stvori mostobran na levoj obali Sutjeske i uspostavi vezu s jedinicama Prve proleterske divizije

📜 Obaveštenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 29 maja 1943 Štabu Treće NOU divizije o sastavu snaga upućenih za stvaranje mostobrana na levoj obali Sutjeske i o obezbeđenju levog boka jedinica Glavne operativne grupe

📜 Izveštaj komandanta 1. bataljona 738. pešadijskog puka od 30. maja 1943. komandantu 118. lovačke divizije o borbama protiv jedinica NOVJ u rejonu Ćurevo — Tjentište

📜 Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 31 maja 1943 Štabu Druge proleterske divizije da brzo i energično nastupa preko Vučeva u pravcu Sutjeske

📜 Naređenje Vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 31 maja 1943 Štabu Operativne grupe brigada da delom snaga zatvori pravac Čemerno - Tjentište a glavninom spreči neprijatelju prodor na desnu obalu Sutjeske i u sadejstvu s Prvom proleterskom brigadom izvrši prodor u pravcu sela Vrbniče

📜 Naređenje Vrhovnog štaba NOV i POJ od 1 juna 1943 Štabu Prve proleterske divizije da smeni Šestu istočnobosansku NOU brigadu kod Čureva i čvrsto drži desnu obalu Sutjeske, prikupljajući snage za prodor k severu

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 5 juni 1943 god. Komandi Druge armije o bojevima između Pive i Sutjeske

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 6 juni 1943 god. Komandi Druge armije o toku operacija na sektoru Sutjeske

📜 Naređenje zamenika načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ od 6 juna 1943 delegatu Vrhovnog štaba pri Južnoj operativnoj grupi da se teški ranjenici sklone u rejonu Durmitora i Pivske Planine, da jedinice zatečene na levoj obali Pive produže k Zelengori, a ostale izvrše prodor u Sandžak ili ka Goliji

📜 Naređenje zamenika načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ od 6 juna 1943 da sve jedinice i ranjenici s leve obale Pive usiljenim maršem izvrše pokret pravcem Vučevo - Dragoš Sedlo - Suha i dalje k Zelengori

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 7 juni 1943 god. Komandi Druge armije o bojevima na sektoru između Sutjeske i Pive sjeverno od Komarnice

📜 Naređenje komandanta 118. lovačke divizije od 7. juna 1943. potčinjenim komandantima da u rejonu Tjentišta pohapse sve stanovnike sposobne za vojsku od 15 do 45 godina

📜 Naređenje zamenika načelnika Vrhovnog štaba NOV i POJ od 8 juna 1943 Štabu Sedme NOU divizije da jedinice učini lako pokretljivim i usiljenim maršem izbije na Sutjesku, nastavljajući pokret ka Milinkladi pravcem proboja Prve proleterske divizije

📜 Operacijska zapovest komandanta nemačkih trupa u NDH od 8. juna 1943. potčinjenim jedinicama za sužavanje obruča i uništenje partizanskih snaga u međurečju Pive i Sutjeske

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 9 juni 1943 god. Komandi Druge armije o rezultatima bojeva oko Tjentišta i sjeverozapadno od Durmitora

📜 Izvještaj Štaba Druge proleterske divizije od 9 juna 1943 god. Vrhovnom štabu NOV i PO Jugoslavije o situaciji na prostoriji Vrbnica - Zamršten, Boščija Glava - Zelengora i predlog za prikupljanje jedinica Divizije na prostoru Lučkih i Vrbničkih Koliba

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 10 juni 1943 god. Komandi Druge armije o pritisku jedinica NOVJ na njemački obruč oko Sutjeske i pojačanju njemačkih trupa na tom sektoru

📜 Naređenje komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj od 10 juna 1943 god. da se strijeljaju svi muškarci sposobni za vojsku koji se budu zatekli na prostoriji Piva - Sutjeska

📜 Izvještaj italijanskog obavještajnog oficira iz Bileće od 10 juna 1943 god. o borbama njemačkih jedinica protiv NOV u rejonu Sutjeske

📜 Naređenje komandanta nemačkih trupa u NDH od 10. juna 1943. potčinjenim jedinicama za dalje sužavanje obruča i uništenje snaga NOVJ u reionu Sutjeske

📜 Izveštaj 118. lovsčke divizije od 10. juna 19^3. komandantu nemačkih trupa u NDH o dostignutim linijama i narednim zadacima u borbi sa jedinicama NOVJ u širem rejonu Sutjeske

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 11 juni 1943 god. Komandi Druge armije o protivnapadu njemačkih jedinica u dolini Sutjeske

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 12 juni 1943 god. Komandi Druge armije o proboju jedinica NOVJ sjeverno od Sutjeske i rasporedu italijanskih, njemačkih i bugarskih jedinica

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 13 juni 1943 god. Komandi Druge armije o protivnapadu jedinica Narodnooslobodilačke vojske koje su probile obruč sjeverno od r. Sutjeske

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 14 juni 1943 god. Komandi Druge armije o neuspjehu njemačke komande u opkoljavanju i uništenju Narodnooslobodnlačke vojske na sektoru Sutjeske

📜 Izvještaj italijanskog obavještajnog oficira iz Bileće od 15 juna 1943 god. o čišćenju prostora između Sutjeske, Drine i Pive

📜 Izvještaj zapovjedništva Šeste oružničke pukovnije od 15 juna 1943 god. o borbama protiv jedinica NOV na Zelengori

📜 Izveštaj Operptivnog odeljenja 369. pešadijske divizije od 15. juna 1943 komandantu nemačkih trupa u NDH o proboju snaga NOVJ iz okruženja na Zelengori

📜 Dnevni izvještaj Komande Šestog armijskog korpusa za 17 juni 1943 god. Komandi Druge armije o rezultatima bojeva na teritoriji Crne Gore za vrijeme Pete neprijateljske ofanzive

📜 Kratak osvrt Vrhovnog štaba NOV i POJ od 10. jula 1943. na tok i rezultate pete neprijateljske ofanzive i protivofanzive jedinica Glavne operativne grupe Vrhovnog štaba

📜 Izvještaj oružničke postaje Kraljeva Sutjeska od 2 jula 1943 god. o zauzimanju Kraljeve Sutjeske i #262;atića od strane jedinica Narodnooslobodilačke vojske

📜 Čestitke političkog komesara Glavnog štaba NOV i PO Hrvatske i Prvog korpusa od 24 kolovoza 1943 god. borcima i rukovodiocima Sedme divizije na herojskim podvizima i pobjedama u toku Četvrte i Pete neprijateljske ofanzive

📜 Obaveštenje vrhovnog komandanta NOV i POJ druga Tita od 11. septembra 1943. Štabu Druge proleterske divizije o skrivenom pešadijskom naoružanju u rejonu Sutjeske

📜 Naređenje Štaba Dvadeset sedme NOU divizije od 20 decembra 1943 god. potčinjenim jedinicama za raspored na prostoriji Sutjeska Kraljeva - Kračić - Vareš - Planinica

Fotografije

loading

Istorijske fotografije se učitavaju...

Povezane odrednice

Avijacija u oslobodilačkom ratu Vrhovni štab NOVJ Gacko Vjekoslav Afrić Britanija i Jugoslavija 6. italijanski armijski korpus 1. lovačka eskadrila NOVJ 2. proleterska udarna brigada Italija u drugom svetskom ratu SKOJ Ranjenici u ratu Foča Vrbnica 7. krajiška udarna brigada 3. dalmatinska udarna brigada Kalinovik Kurirska služba u ratu Saradnja četnika sa okupatorom Narodni heroji Jugoslavije Bileća 1. brdska divizija Vermahta 1. proleterska udarna brigada 369. legionarska divizija (vražja) Bugarska u drugom svetskom ratu 118. lovačka divizija 5. krajiška udarna divizija NOVJ Četnici u drugom svetskom ratu Luftwaffe u Jugoslaviji 10. hercegovačka udarna brigada 4. proleterska (crnogorska) udarna brigada Vermaht u Jugoslaviji Nemački zločini u Jugoslaviji 3. proleterska (sandžačka) udarna brigada Danilo Lekić Bolnice u oslobodilačkom ratu 19. pešadijska divizija Venecija Han Pjesak Ustanak u Hercegovini 1941. 104. lovačka divizija 1. dalmatinska proleterska udarna brigada AVNOJ 7. SS divizija Prinz Eugen Mitar Bakić Glavna operativna grupa NOVJ Partizanska avijacija Borbe u Crnoj Gori 1943. Žorž Skrigin 23. pešadijska divizija Ferrara 2. proleterska divizija NOVJ Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Žabljak 7. banijska udarna brigada Vasilj Gaćeša 7. banijska divizija NOVJ Divizija Brandenburg 27. istočnobosanska divizija NOVJ 2. dalmatinska proleterska udarna brigada Politički komesari u NOR-u Operacija Schwarz Vis Đura Mešterović 5. proterska (crnogorska) udarna brigada Josip Broz Tito Pavle Savić William Deakin Ustanak u Dalmaciji 1941. Kupres Šavnik Centralna bolnica NOVJ Sava Kovačević Omladina u ratu Borbe u Hercegovini 1943. 3. udarna divizija NOVJ Kazalište narodnog oslobođenja 1. proleterska divizija NOVJ 6. istočnobosanska proleterska udarna brigada