Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 03.03.2024: 7 novih knjiga ****
ustanak

Pula u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 17 hronoloških zapisa, 4 dokumenata i 5 fotografija.

Događaji

⚔️ 15. 7. 1941. Po uputstvima italijanske vlade i Vrhovne komande, pod rukovodstvom komandanta 9. armije generala Pircija Birolija, otpočele ofanzivne operacije italijanskih jedinica na slobodnu teritoriju u Crnoj Gori radi ugušenja ustanka i uništenja ustaničkih snaga jačine oko 30.000 ljudi. U toj operaciji su učestvovale italijanske divizije -Mesina-, -Pusterija-, -Taro-, -Venecija-, -Kačatori dele Alpi- i -Pulje- i albansko-kvislinška grupa -Skenderber-, uz sadejstvo vazduhoplovnih i mornaričkih jedinica. Neprijatelj je prodro na slobodnu teritoriju i ponovo zauzeo oslobođene gradove i važnija mesta.

⚔️ 0. 12. 1941. U Istri, na teritoriji sreza Pula, formiran ilegalni MNO odbor Medulin.

⚔️ 0. 6. 1942. U Puli formirano rukovodstvo NOP-a za grad i južni deo Istre.

⚔️ 0. 7. 1942. Održani sastanci rukovodilaca pojedinih grupa antifašista i prvoboraca sa sektora Pule i Pazina. Analiziran je dotadašnji rad i određene su smernice za dalju delatnost: proširiti organizacije KPH i organizacije NOP-a; sakupljati oružje, hranu, odeću i novac, upoznati široke narodne mase sa ciljevima NOP-a.

⚔️ 0. 9. 1943. U Istri, po naređenju Operativnog štaba za Istru, formirani Pazinsko-porečki i Pulski NOP odred.

⚔️ 8. 9. 1943. Objavljena bezuslovna kapitulacija Italije. Jedinice NOV i POJ su za nekoliko sledećih dana razoružale glavninu ovih italijanskih okupacionih divizija: -Izonco-, -Kačatori dele Alpi-, -Lombardija-, -Murđe-, -Mačerata-, -Celere-, -Bergamo- i -Sforčeska-. Razoružale su i manje delove divizija: -Firence-, -Ferara-, -Mesina-, -Zara-, -Đulija-, -Torino- i -Pulje-, kao i 14, 17. i 18. obalsku brigadu. Na stranu NOVJ prešla je glavnina divizije -Venecija-, kao i delovi divizije -Taurinenze-, od kojih je kasnije (2. decembra 1943) formirana italijanska partizanska divizija -Garibaldi- i stavljena pod komandu 2. udarnog korpusa NOVJ.

⚔️ 8. 9. 1943. Kapitulirala Italija. Tada je došlo do opšteg narodnog ustanka u Dalmaciji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Istri. Idućih nekoliko dana jedinice NOVJ, uz svestranu pomoć naroda, oslobodile su obalski pojas od Trsta do Dubrovnika, sem gradova Pule, Rijeke, Sušaka, Zadra, Šibenika, Omiša i Makarske.

⚔️ 12. 9. 1943. Posle borbi protiv istarskih ustaničkih snaga kod Višnjana i u Limskoj dragi, delovi nemačke 71. pešadijske divizije prodrli iz Trsta u Pulu, gde su im se priključili italijanski fašistički bataljon. Poginulo je 65 nemačkih vojnika, a na strani ustanika je bilo 60 mrtvih.

⚔️ 2. 10. 1943. Iz Trsta, Hrpelja, Rijeke i Pule otpočeo koncentričan napad delova nemačke oklopne SS divizije -Adolf Hitler-, SS motorizovane divizije -Herrnan Gering-, nemačke 44. i 71. pešadijske divizije u cilju uništenja novoformiranih partizanskih jedinica i zaposedanja Istre. U sedmodnevnim borbama neprijatelj je razbio 1. i 2. istarsku brigadu i NOP odrede -Učku-, Pulski i Pazinsko-porečki, nanevši im gubitke od preko 2000 mrtvih, i potom zaposeo Istru.

⚔️ 22. 12. 1943. Kod o. Silbe britanski torpedni čamci (MTB 298 i 276) napali nemačku krstaricu -Niobe- (bivšu -Dalmaciju-) koja se, na putu za Pulu, 19. decembra nasukala na jugozapadni deo ostrva. Brod su dva torpeda teško oštetila, a trećim je torpedom potopljen remorker -Parenco-, vezan uz bok -Niobe-.

⚔️ 6. 6. 1944. Kod s. Sijane (blizu Pule) minerski vod 1. bataljona 2. pulskog NOP odreda minirao prugu i uništio lokomotivu i 3 vagona.

⚔️ 10. 7. 1944. Održana I sreska konferencija USAOH-a za srez Pulu, Prisustvovalo je oko 60 omladinaca i omladinki.

⚔️ 12. 8. 1944. U Napulju (u Italiji) otpočeo dvodnevni sastanak vrhovnog komandanta NOV i POJ i predsednika NKOJ-a Josipa Broza Tita sa predsednikom vlade V. Britanije Vinstonom Čerčilom. Britanski premijer je predlagao da se Maršal Tito sastane s kraljem Petrom II Karađorđevićem, ali je to Tito odlučno odbio. Čerčil je priznao pravo Jugoslavije na Istru, ali ne i na Trst, a grad Pulu, sa aerodromom, tražio je kao bazu za snabdevanje savezničkih trupa koje su nastupale prema Austriji. Potvrđen je sporazum sa savezničkim vojnim komandantima o pomoći NOVJ, Razgovaralo se o posleratnom uređenju Evrope i o sporazumu Tito-Šubašić. U pogledu budućeg društvenog uređenja Jugoslavije Čerčil je isticao koncepciju o seljačkoj bazi buduće jugoslovenske države, o umerenoj agrarnoj reformi, o ustavotvornoj skupštini koja će odrediti oblik vladavine.

⚔️ 24. 9. 1944. Na sreskoj konferenciji NOF-a za srez Pulu izabran Sreski odbor NOF-a.

⚔️ 16. 10. 1944. Po naređenju Štaba 11. korpusa NOVJ formirane komande Riječkog. Porečkog i Pulskog vojnog područja.

⚔️ 3. 5. 1945. U Pulu ušle jedinice Kvarnerskog odreda mornaričke pešadije Jugoslovenske mornarice, pošto se glavnina nemačke posade povukla na poluostrvo Muzil, zadržavši i deo grada.

⚔️ 6. 5. 1945. Kvarnerski odred mornaričke pešadije Jugoslovenske mornarice napao nemačku posadu blokiranu u delu Pule i na poluostrvu Muzilu. U jednodnevnoj borbi neprijatelj je pretrpeo gubitke od oko 70 mrtvih, a Kvarnerski odred je imao 9 mrtvih i 50 ranjenih. Sutradan je nemački admiral prihvatio uslove kapitulacije, pa je razoružano 2200 nemačkih vojnika i oficira.

Dokumenti

Fotografije

Povezane odrednice

Ustanak u Crnoj Gori 1941. Borbe u Dalmaciji 1943. Winston Churchill 38. pešadijska divizija Puglie 11. hrvatski korpus NOVJ Istrski partizanski odred 15. pešadijska divizija Bergamo 48. pešadijska divizija Taro Vlada Velike Britanije 19. pešadijska divizija Venecija Operacija Istra Ilegala u ratu 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera Borbe u Istri 1944. Poreč Komunistička partija Hrvatske Istra u oslobodilačkom ratu Narodno oslobodilački odbori Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu 4. krajiška divizija NOVJ Štampa u ratu Pirzio Biroli Divizija Herman Gering 158. pešadijska divizija Zara Kapitulacija Italije Završne operacije u Jugoslaviji Italija u drugom svetskom ratu Borbe u Hrvatskoj 1942. 154. pešadijska divizija Murge 22. pešadijska divizija Cacciatori delle Alpi Harold Alexander USAOH Divizija Garibaldi Sušak 153. pešadijska divizija Macerata Šibenik 2. lovačka eskadrila NOVJ Borbe u Istri 1942. 44. pešadijska divizija Rijeka Jedinstveni narodnooslobodilački front (JNOF) Partizanska avijacija Pazin Omladina u ratu Borbe u Hrvatskoj 1943. 2. istarska brigada 2. udarni korpus NOVJ Ustanak u Hrvatskoj 1941. Sveštenici u ratu 14. pešadijska divizija Isonzo Britanija i Jugoslavija Makarska Borbe u Istri 1943. Ivan Šubašić Borbe na Jadranu 1945. Borbe u Istri 1945. 1. alpska divizija Taurinense Avijacija u oslobodilačkom ratu 18. pešadijska divizija Messina Josip Broz Tito Borbe u Hrvatskoj 1945. Borbe na Jadranu 1943. 71. pešadijska divizija 10. krajiška divizija NOVJ 5. alpska divizija Pusteria Petar II Karađorđević Italijanski partizani 23. pešadijska divizija Ferrara Trst Dubrovnik Nacionalni komitet oslobođenja Jugoslavije (NKOJ) Omiš Borbe u Hrvatskoj 1944. 57. pešadijska divizija Lombardia Mornarica NOVJ