Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]
ustanak

Senj u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 24 hronoloških zapisa, 20 dokumenata i 3 fotografija.

Događaji

⚔️ 29. 1. 1942. Prvi bataljon -Marko Trbović- Primorsko-goranskog NOP odreda razoružao žand. st. u s. Alanu (kod Senja). Zarobljeno 19 žandarma i zaplenjeno 19 pušaka.

⚔️ 26. 5. 1942. Između s. Krivog Puta i s. Alana (kod Senja) italijanske snage napale delove 4. bataljona Primorsko-goranskog NOP odreda i prinudile ih na povlačenje. Tom prilikom su italijanske jedinice ušle u Alan i opljačkale ga.

⚔️ 6. 6. 1942. Na putu Brinje-Senj, iz zasede, delovi 1. Primorsko-goranskog NOP odreda napali italijansku kolonu od 4 kamiona. Poginulo je 15 a ranjeno 30 neprijateljskih vojnika; uništena su 2 kamiona. Gubici 1. odreda: 4 mrtva i 3 ranjena.

⚔️ 21. 6. 1942. Jedinice 1. primorsko-goranskog NOP odreda, posle duge i ogorčene borbe, zauzele ustaška i italijanska uporišta u s. Krivom Putu, s. Primorskom Veljunu i s. Podbilu (kod Senja), zarobile 30 a ubile 35 italijanskih vojnika, žandarma i ustaša i zaplenile 180 pušaka i 1 p. mitraljez.

⚔️ 24. 6. 1942. Iz zasede kod s. Krivi Put (blizu Senja) jedinice 1. primorsko-goranskog NOP odreda napale italijansku kolonu i posle osmočasovne borbe, nanevši joj velike gubitke, prinudile je na povlačenje prema Senju i Primorskom Veljunu.

⚔️ 26. 6. 1942. Između Senja i Novog delovi 1. Primorsko-goranskog NOP odreda napali dva kamiona italijanske vojske i ubili oko 60 italijanskih vojnika.

⚔️ 2. 7. 1942. Na putu Otočac-Senj jedinice Udarnog bataljona Grupe NOP odreda za Liku napale italijansku i četničku kolonu i nanele im gubitke od 11 mrtvih.

⚔️ 18. 7. 1942. Na putu Novi-Senj 1. proleterski NOU bataljon Hrvatske, uz sadejstvo 3. bataljona 1. primorsko-goranskog NOP odreda, napao iz zasede motorizovanu bateriju 57. artiljerijskog puka italijanske divizije -Lombardija- i uništio 4 topa, 2 kamiona i 1 oklopni automobil, a zaplenio 12 pušaka i mitraljez.

⚔️ 12. 4. 1943. Otočac, poslednje neprijateljsko uporište u Gackoj dolini, posle trodnevne borbe zauzele jedinice 1. hrvatskog korpusa NOVJ. Delovi italijanske divizije -Re-, sa razbijenim ustaško-domobranskim i četničkim jedinicama iz Like, povukli su se u Senj. Italijanske jedinice su imale 56 mrtvih, 69 ranjenih i 49 nestalih vojnika i oficira, dok gubici ustaško-domobranskih i četničkih snaga nisu utvrđeni. Korpus je imao 12 mrtvih i 55 ranjenih.

⚔️ 12. 4. 1943. U Brinje ušle jedinice 5. operativne zone NOV i PO Hrvatske pošto su se delovi italijanske divizije -Re- povukli u Senj. Zaplenjena je veća količina municije i ostalog materijala.

⚔️ 15. 4. 1943. U s. Starigradu (kod Senja) bataljon -Ognjen Prica- 2. udarne brigade 6. divizije NOVJ razoružao 9 žandarma i 11 finansa.

⚔️ 24. 5. 1943. Delovi italijanske divizije -Re- i konjičkog puka -Alesanđrija- iz Senja i Krivo- Puta pokušali prodor ka oslobođenom Brinju, ali ih je na Goljaku dočekala i odbila 4. udarna brigada 8. divizije NOVJ. Sutradan je neprijatelj potisnuo ovu brigadu na položaje iznad Žute Lokve, odakle ga je ona 26. maja bezuspešno napadala na Goljaku. Neprijatelj je imao 10 mrtvih i 109 ranjenih, a 4 udarna brigada 10 mrtvih i 56 ranjenih.

⚔️ 23. 1. 1944. U cilju zauzimanja oslobođene teritorije Gorskog kotara i Hrvatskog primorja, glavnina nemačke 392. legionarske divizije otpočela nastupanje iz Ogulina pravcima: Jezerane-Brinje-Senj i Jasenak-Drežnica-Brinje. Od 25. januara sadejstvovale su joj i snage nemačke 114. lovačke divizije iz rejona Žute Lokve ka Jezeranima i Drežnici. U višednevnim borbama neprijatelj je odbacio jedinice 13. divizije NOVJ na svim pravcima i do 31. januara zaposeo Drežnicu i uspostavio garnizone duž komunikacije Ogulin-Brinje-Senj.

⚔️ 9. 2. 1944. Tri bataljona nemačke 392. legionarske divizije iz Senja, s. Krišpolja i s. Prokika napali 1. udarnu brigadu 13. divizije NOVJ i posle jednodnevne borbe zauzeli s. Tužević, s. Krivi Put i s. Alan.

⚔️ 3. 3. 1944. Iz Novog, Senja, s. Alana i s. Krišpolja delovi 846. i 847. puka nemačke 392. legionarske divizije otpočeli napad u cilju prodora ka pl. Ritavcu i uništenja skladišta za snabdevanje 13. divizije NOVJ u tom rejonu. U dvodnevnim borbama jedinice 13. divizije NOVJ odbile su napade i prinudile neprijatelja na povlačenje.

⚔️ 18. 4. 1944. Iz Ogulina, Brinja, s. Krivog Puta, Senja i Novog pet bataljona nemačke 392. legionarske divizije i jedan ustaški bataljon otpočeli koncentričan napad u cilju zauzimanja Drežnice i uništenja baza za snabdevanje 13. divizije NOVJ u tom rejonu. I pored jakog otpora 2. brigade i 1. NOP odreda 13. divizije NOVJ u rejonu s. Brezno - s. Škalić - s. Tužević - pl. Miškovica, neprijatelj je istog dana izbio u Drežnicu. On je do 20. aprila pročešljavao šumski predeo oko Drežnice, gde je zaplenio više skladišta municije i druge opreme.

⚔️ 31. 5. 1944. Otpočelo iskrcavanje 847. puka nemačke 392. legionarske divizije iz Senja i Novog na ostrva: Pag, Maun, Olib, Silbu, Premudu, Škardu, 1st i Molat u cilju čišćenja (nazvanog -Vikinger-), koje je trajalo do 2. juna. Neprijatelj je uništio veći broj ribarskih lađa i čamaca, a zatim se povukao u s. Jablanac, Senj i Novi.

⚔️ 15. 7. 1944. U Senju saveznički avioni bombardovali vojne objekte i potopili nemački parobrod -Slaviju- i jednu penišu.

⚔️ 22. 8. 1944. Nemačke i ustaško-domobranske snage iz Daruvara, s. Hercegovca i s. Pavlovca napale jedinice 12. divizije NOVJ u blizini s. Grubišnog Polja (kod Daruvara). Posle četvoročasovne borbe one su uspele da potisnu jedinice NOVJ i da zauzmu s. Grubišno Polje. Neprijatelj je imao 90 vojnika izbačenih iz stroja, a jedinice 12. divizije - 9 mrtvih, 24 ranjena i 18 nestalih boraca. U toj borbi je poginuo i komandant 12. NOU brigade Ivan Senjug Ujak, narodni heroj.

⚔️ 6. 4. 1945. Jedinice 7, udarne i 19. udarne divizije JA odbacile ka Senju delove ustaško-domobranske 13. pešadijske divizije i 847. puka nemačke 392. legionarske divizije i oslobodile Otočac i Brinje.

⚔️ 8. 4. 1945. Jedinice 9. udarne divizije JA oslobodile s. Jablanac (kod Senja). Poginulo je 73, a zarobljeno 370 vojnika iz nemačke 392. legionarske divizije i nemačke mornarice. Jedinice 9. udarne divizije JA su imale 9 mrtvih i 16 ranjenih.

⚔️ 9. 4. 1945. Jedinice 26. udarne i 19. udarne divizije JA oslobodile Senj, nanevši neprijatelju velike gubitke. Poginuo je i komandant nemačke 392. legionarske divizije, dok je komandant 847. puka zarobljen.

⚔️ 16. 4. 1945. Iz rejona s. Sv. Juraj - Senj jedinice 26. udarne divizije JA i Kvarnerskog odreda mornaričke pešadije izvršile desant i, posle jednodnevne borbe protiv nemačko-ustaške posade, oslobodile ostrvo Krk. Neprijatelj je pretrpeo gubitke od 474 poginula vojnika i 6 oficira, a zarobljeno je 130 vojnika i 1 oficir. Gubici desantnih snaga: 16 mrtvih i 54 ranjena.

⚔️ 22. 4. 1945. Vrhovni komandant JA maršal Jugoslavije Josip Broz Tito pohvalio jedinice 4. armije i Jugoslovenske mornarice koje su, posle višednevnih ogorčenih borbi, oslobodile Sušak, Senj, Novi, Crikvenicu, Kraljevicu, Bakar, kao i ostrva Rab, Krk, Cres i Lošinj.

Dokumenti

📜 Izvještaj Velike župe Vinodol i Podgorje u Senju od 23 ožujka 1942 god. o stanju na području Zupe

📜 Izvještaj Kotarske oblasti Senj od 15 svibnja 1942 god. o napadu partizana na oružničku stanicu Krasno i Kuterevo

📜 Izvještaj zapovjedništva Druge oružničke pukovnije od 7 srpnja 1942 god. o napadu partizana na talijansku kolonu na gesti Senj - Novi, o paljenju sela Ledenice od strane Talijana i borbi u selu Lukar

📜 Izvještaj Komande talijanskog Petog armijskog korpusa od 25 svibnja 1943 god. o borbi protiv Četvrte NOU brigade u zoni Senj - Vratnik

📜 Naređenje glavnog štaba NOV i PO Hrvatske od 30 svibnja 1943 god. Štabu Trinaeste divizije za preuzimanje komande na sektoru Senj - Žuta Lokva - Otočac - Brinje

📜 Izvještaj ustaško-domobranskog zapovjedništva za Liku od 16 rujna 1943 god. o dejstvu jedinica NOV i PO Hrvatske u Lici i predaji Senja jedinicama NOV i PO Hrvatske od strane Talijana

📜 Izvještaj Glavnog stožera domobranstva od 4 februara 1944 god. o borbama protiv jedinica NOV i POJ kod Plaškog, Senja, Zadra i o rušenju komunikacija

📜 Izvještaj Zapovjedništva Glavnog stožera domobranstva od 6 marta 1944 god o napadu jedinica NOV i PO Hrvatske na Horvate, Brezovicu i Livno i o borbama na području Podravske Slatine, Senja i Otočca

📜 Izveštaj 847. grenadirskog puka od 2. juna 1944. Štabu 392. legionarske divizije o toku i rezultatima operacije »Vikinger« za zauzimanje grupe ostrva na odseku Novi —: Senj — Jablanac krajem maja i početkom juna 1944. godine

📜 Direktivna zapovijest Štaba 13. divizije od 31. avgusta 1944. podređenim jedinicama za rušenje komunikacija Brinje - Ogulin, Brinje - Senj i Senj - Sušak

📜 Izveštaj Komande 1. lovačke eskadrile NOVJ od 11. septembra 1944. o izviđanju saobraćaja na pravcu Senj - Generalski Stol, o pratnji britanskih lovaca-bombardera pri napadu na nemačke čamce kod Lošinja i o pratnji britanskih transportnih aviona.

📜 Predlog komandanta Jugoistoka od 5. oktobra 1944. Vrhovnoj komandi za organizaciju odbrane na liniji Rijeka — Senj — greben planine Velebita — Knin — Livno — Mostar — Nevesinje — Gacko

📜 Izveštaj Komande 1. lovačke eskadrile NOVJ od 4. decembra 1944. o izviđanju komunikacija Gospić-Senj i Mostar-Sarajevo

📜 Izveštaj Komande 1. lovačke eskadrile NOVJ od 6. decembra 1944. o izviđanju komunikacija Gospić-Senj i Mostar-Sarajevo i ometanju saobraćaja kod Kiseljaka

📜 Izveštaj Komande 2. lovačke eskadrile NOVJ od 16. januara 1945. o napadu na pomorski saobraćaj kod Senja i o izviđanju komunikacije Mostar-Sarajevo

📜 Izveštaj Komande 2. lovačke eskadrile NOVJ od 2.. februara 1945. o izviđanju komunikacije Gospić.-Otočac-Senj i o napadu na nemačko-ustaške snage u Ljubuškom, Čitluku i Humcu

📜 Izveštaj Komande 2. lovačke eskadrile NOVJ od 4. februara 1945. o napadu na plovne objekte kod Senja i otoka Paga

📜 Izvještaj Štaba 26. udarne divizije od 11. aprila 1945. Štabu 4. armije JA o borbama na Vratniku i za oslobođenje Senja i Svetog Jurja

📜 Izvještaj Štaba 1. tenkovske brigade od 16. aprila 1945. Štabu 4. armije JA o borbama za oslobođenje Otočca, Senja, Ogulina i Tounja

📜 Naredba Štaba 4. armije JA od 22. aprila 1945. o pohvali inžinjerijskih jedinica za brzu opravku puteva Vratnik–Senj i Senj–Novi–Crikvenica–Kraljevica

Fotografije

Povezane odrednice

114. lovačka divizija Otočac Borbe u Lici 1943. Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Borbe u Hercegovini 1943. 13. pešadijska divizija Re Gacko 19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ Operacija Drežnica 13. primorsko-goranska divizija NOVJ Partizanska avijacija Operacija Udar maljem Avijacija u oslobodilačkom ratu Borbe na Jadranu 1944. Kiseljak 2. lovačka eskadrila NOVJ Borbe u Lici 1942. Italija u drugom svetskom ratu Josip Broz Tito Drežnica Daruvar Savezničko bombardovanje Vermahta u Jugoslaviji Nevesinje Crikvenica 392. legionarska divizija (plava) Saradnja četnika sa okupatorom 26. dalmatinska divizija NOVJ Mornarica NOVJ Borbe u Lici 1945. Mostarska operacija Borbe u Hrvatskoj 1943. Primorsko-goranski partizanski odred Borbe u Hrvatskoj 1942. Borbe u Lici 1944. Zadar Borbe u Hrvatskoj 1945. Rab 1. tenkovska brigada NOVJ Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Maximilian von Weichs Podravska Slatina 14. primorsko-goranska brigada (2. brigada 13. divizije) NOVJ 8. kordunaška divizija NOVJ Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu 5. italijanski armijski korpus Bakar Završne operacije u Jugoslaviji Krk Ogulin Knin Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. Sarajevo Britanija i Jugoslavija Livno 1. lovačka eskadrila NOVJ Zasede u oslobodilačkom ratu Italijanski zločini u Jugoslaviji Grubišno Polje Mostar Borbe u Hrvatskoj 1944. Mali Lošinj Borbe u Hercegovini 1944. Borbe na Jadranu 1945. Plaški 4. kordunaška udarna brigada (1. brigada 8. divizije NOVJ) Gospić Komandant Jugoistoka Narodni heroji Jugoslavije 1. proleterski bataljon Hrvatske 57. pešadijska divizija Lombardia 6. lička proleterska divizija NOVJ Sušak Četnici u drugom svetskom ratu Hrvatsko domobranstvo Glavni štab Hrvatske