Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 28.04.2024: 3 nove knjige ****
ustanak

Južnohercegovački partizanski odred

Za ovaj pojam je pronađeno 35 hronoloških zapisa, 15 dokumenata i 2 fotografija.

Događaji

⚔️ 0. 4. 1942. U s. Divinu (kod Bileće), po naređenju Operativnog Štaba NOP odreda za Hercegovinu, od izabranih boraca iz Južnohercegovačkog NOP odreda formiran 2. hercegovački udarni partizanski bataljon.

⚔️ 0. 4. 1942. U rejonu Gacka, od izabranih boraca iz jedinica Severnohercegovačkog i Južnohercegovačkog NOP odreda, po naređenju Operativnog štaba NOP odreda za Hercegovinu, formiran 4 hercegovački udarni bataljon.

⚔️ 0. 4. 1942. Po direktivi PK KPJ za BiH formiran OK KPJ za južnu Hercegovinu, koji je obuhvatao organizacije u jedinicama i na teritoriji Južnohercegovačkog NOP odreda.

⚔️ 10. 4. 1942. Dva bataljona južnohercegovačkog NOP odreda izvršili demonstrativan napad na italijansko-domobranska uporišta spoljne odbrane Trebinja. U borbi je poginuo komandant bataljona -Luka Vukalović- Manojlo Benderać Majo, narodni heroj.

⚔️ 0. 5. 1942. U s. Zupcima (kod Trebinja), od izabranih boraca bataljona -Suma- i -Luka Vukalović- Južnohercegovačkog NOP odreda, po naređenju Operativnog štaba NOP odreda za Hercegovinu, formiran 7. hercegovački udarni bataljon.

⚔️ 0. 5. 1942. U rejonu Bileće, po naređenju Operativnog štaba NOP odreda za Hercegovinu, i južnu Dalmaciju, od delova Južnohercegovačkog NOP odreda formiran 8. hercegovački udarni bataljon.

⚔️ 1. 5. 1942. U s. Bjelojevićima (kod Stoca) formirana 1. muslimanska četa -Mustafa Golubić- Južnohercegovačkog NOP odreda.

⚔️ 5. 5. 1942. U s. Hrasnu (kod Stoca), od samostalne udarne čete za dejstvo u Crnoj Gori i izabranih boraca Stolačkog, Ljubinjskog, Sitničkog i Bilećkog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda, formiran 6. hercegovački udarni bataljon.

⚔️ 16. 5. 1942. Iz Čapljine dva italijanska bataljona, podržana četom tenkova i artiljerijom, izvršila ispad. U desetočasovnoj borbi kod s. Pribilovaca dve čete Južnohercegovačkog NOP odreda sprečile su dalji prodor neprijatelja, protivnapadom mu odsekle odstupnicu, uništile četu koja je bila prešla r. Bregavu, a ostale jedinice odbacile u Čapljinu. U borbi je poginuo komandir čete Stolačkog partizanskog bataljona Danilo Soldatić, narodni heroj.

⚔️ 21. 5. 1942. Italijanska divizija -Kačatori dele Alpi-, jači delovi divizija -Marke- i -Murđe- i ojačani četnički Nevesinjski i Gatački odred otpočeli koncentričan napad iz Nevesinja, s. Plužina, Gacka, s. Hutova, Čapljine i Mostara (operacija -Stolac-). U osmodnevnim borbama oni su razbili jače delove Južnohercegovačkog i Severnohercegovačkog NOP odreda i 28. maja se spojili u rejonu do tada odsečenog garnizona Stolac. Italijanske jedinice i četnici su u 25 sela spalili oko 1.000 kuća.

⚔️ 25. 5. 1942. Kod s. Pribilovaca (blizu Čapljine) delovi Južnohercegovačkog NOP odreda razbili jedan bataljon 49. fašističke legije -San Marko- italijanske divizije -Marke-, izbacivši iz stroja preko 200 neprijateljskih vojnika (od toga je oko 50 zarobljeno).

⚔️ 26. 5. 1942. Četnički Bilećki i Trebinjski odred, uz podršku delova italijanske divizije -Marken napadom iz Trebinja ovladali Lastvom, a do 31. maja ovladali i delom slobodne teritorije između Bileće i Trebinja. Pruživši samo mestimičan otpor, delovi Južnohercegovačkog NOP odreda uglavnom su se raspali. U borbi protiv četnika poginuo je i komandant 8. hercegovačkog udarnog bataljona Vlado Vučinić, narodni heroj.

⚔️ 29. 5. 1942. U s. Zvijerini (kod Bileće) Ljubomirski bataljon četničkog Bilećkog odreda opljačkao bolnicu, radionice i skladišta Operativnog štaba NOP odreda za Hercegovinu i južnu Dalmaciju. Delovi Sitničkog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda koji su obezbeđivali bolnicu prešli su četnicima. Brzom intervencijom 1. hercegovačkog udarnog bataljona i 4. bataljona 1. proleterske NOU brigade spasena je većina ranjenika. Ostale istaknutije rukovodioce - komuniste četnici su delom bacili u Viđušku jamu, a delom kasnije pobili.

⚔️ 31. 5. 1942. Delovi italijanskih divizija -Mesina- i -Marke- i četnički Trebinjski odred izvršili koncentričan napad na delove Južnohercegovačkog NOP odreda. Oni su do 2. juna ovladali slobodnom teritorijom u trouglu Trebinje-Dubrovnik-Herceg-Novi. Zahvaćeni delovi Južnohercegovačkog NOP odreda uglavnom su se predali ili bili zarobljeni.

⚔️ 0. 3. 1943. Po direktivi Oblasnog komiteta KPJ za Hercegovinu od bataljona -Sloboda- i partizanskih grupa iz južne Hercegovine formiran Južnohercegovački NOP odred, sastava tri bataljona.

⚔️ 0. 4. 1943. Kod Stoca rasformiran Južnohercegovački NOP odred, te od njega formiran 6. bataljon i popunjeni 2. i 5. bataljon 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ. Topovi su upotrebljeni za formiranje artiljerijskog diviziona 1. proleterske udarne divizije NOVJ.

⚔️ 1. 4. 1943. Na pl. Trusini Udarna grupa bataljona (2. i 5. bataljon) 10. hercegovačke udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ prodrla u južnu Hercegovinu kroz položaje delova četničkog Trebinjskog korpusa. U desetodnevnim borbama ona je, sa Južnohercegovačkim NOP odredom, zauzela Ljubinje, napala Stolac, razbila više grupa četničkog Trebinjskog korpusa i prokrstarila niz sela u Dabru i Popovom polju. U borbi protiv četnika na Oblom brdu (pl. Sniježnica) poginuo je komandant Sitničkog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda Pasto Vreča, narodni heroj.

⚔️ 3. 4. 1943. Udarna grupa bataljona (2. i 5. bataljon) 10. hercegovačke NOU brigade i Južnohercegovački NOP odred razbili četničku posadu i zauzeli Ljubinje.

⚔️ 4. 4. 1943. Udarna grupa bataljona (2. i 5. bataljon) 10. hercegovačke NOU brigade i Južnohercegovački NOP odred napali italijansko-četničku posadu u Stocu, prodrli delom snaga u grad i razoružali jednu četničku četu.

⚔️ 22. 11. 1943. U sastavi 29. udarne divizije NOVJ obnovljen Južnohercegovački NOP odred. U njegov je sastav ušlo 5 manjih NOP odreda: Stolački, Popovopoljski, Vlahovićki, Šumski i Bilećki.

⚔️ 24. 11. 1943. S linije Mostar-Stolac-Bileća nemačka 7. SS -Princ Eugen- divizija, ojačana po jednim bataljonom nemačke 181. pešadijske i domobranske 6. pešadijske divizije i sa 2.000 četnika Trebinjskog i Nevesinjskog korpusa, napala novoformiranu 29. udarnu diviziju NOVJ s ciljem da je izbaci iz Hercegovine. Dok je Južnohercegovački NOP odred estao u neprijatelj evo i pozadini, glavnina 29. udarne divizije odbačena je istočno od puta Bileća. Gacko, gde je u šestodnevnim odbrambenim borbama nanela neprijatelju (uglavnom 13. SS puku) velike gubitke: oko 300 mrtvih i znatan broj ranjenih.

⚔️ 17. 12. 1943. U s. Potkomu (kod Stoca) delovi 3. hercegovačke udarne brigade i Južnohercegovačkog NOP odreda 29, udarne divizije NOVJ (3 bataljona) napali i razbili Stolačku brigadu četničkog Trebinjskog korpusa. Poginulo je 30, zarobljeno je 28 i ranjen je veći broj četnika.

⚔️ 5. 2. 1944. Iz Ljubinja, Stoca, Bileće i Trebinja dve nemačke pukovske borbene grupe, jedna iz 7. SS divizije -Princ Eugen- a druga iz 181. pešadijske divizije, ojačane delovima četničkog Trebinjskog korpusa i 14. puka domobranske 6. pešadijske divizije (oko 4.000 vojnika), počele koncentričan napad s ciljem da 10. hercegovačku udarnu brigadu i Južnohercegovački NOP odred 29. udarne divizije NOVJ unište u okruženju (operacija -Falkenjagd-), Do 16. februara neprijatelj je prokrstario okruženi deo slobodne teritorije, spalio 5 sela i uništio 2 mosta na r. Trebišnjici. Brigada i odred 29. divizije NOVJ izbegli su odlučujuće sudare s jačim neprijateljem, ali su mu u dvadesetak manjih akcija i diverzija naneli znatne gubitke, sprečivši pljačku i masovnije represalije. Drugi delovi 29. divizije razbili su jedan nemački bataljon kod s. G. i D, Meke Grude. Neprijatelj je imao blizu 200 mrtvih i preko 100 ranjenih (skoro isključivo nemačkih vojnika). Gubici jedinica 29, udarne divizije NOVJ: oko 20 mrtvih i preko 30 ranjenih boraca.

⚔️ 24. 2. 1944. Iz rejona Bileće 10. i 12. hercegovačka udarna brigada 29. udarne divizije NOVJ počele prodor prema Trebinju. U četvorodnevnim borbama, u sadejstvu sa delovima Južnohercegovačkog NOP odreda i Primorske operativne grupe 2. udarnog korpusa NOVJ, one su u uporištima Mosko, Jasen, Viluse, Lastva i Zupci razbile delove četničke Trebinjske, Ljubinjske i Banjsko-vučedolske brigade. Zarobljeno je oko 50 a poginulo preko 40 četnika. Zaplenjeno je: 1 top, 3 minobacača, 2 mitraljeza, preko 100 pušaka i veća količina municije. Uništena su 2 voza i 3 mosta na r. Trebišnjici. Jedna četnička četa prešla je na stranu jedinica NOVJ.

⚔️ 6. 3. 1944. Kod ž. st. Grmljana (na pruzi Hum-Gabela) jedan bataljon Južnohercegovačkog NOP odreda 29. udarne divizije NOVJ uništio nemački transportni vojni voz a transportovanu jedinicu razbio. Ranjeno je 40 a poginulo 58 vojnika iz 1. bataljona 369. puka nemačke 369. legionarske divizije.

⚔️ 12. 3. 1944. Delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- (1. bataljon, kaznena i oklopna četa 14, puka i divizion artiljerije), počeli četvorodnevnu akciju (-Fajerštos) u cilju odbacivanja Južnohercegovačkog NOP odreda s komunikacije Trebinje-Ljubinje-Stolac. Neprijatelj je zauzeo Ljubinje, izvršio represalije po selima i spalio četiri sela (Žarkovo, Tulje, Drijenjane i Veličane), ali je, 16. marta odbačen u Stolac.

⚔️ 28. 3. 1944. Otpočele trodnevne borbe na Zegulji (na putu Stolac-Ljubinje) u kojima su 11. hercegovačka udarna brigada i Južnohercegovački NOP odred 29. udarne divizije NOVJ sprečili delove nemačke 369. legionarske divizije (do dva bataljona pešadije, divizion artiljerije i tenkovska četa), sa delovima četničke Ljubinjske i Stolačke brigade da se iz Stoca probiju za Trebinje i naneli im gubitke od 65 mrtvih.

⚔️ 29. 3. 1944. Bataljon 11. hercegovačke NOU brigade i bataljon Južnohercegovačkog NOP odreda zauzeli s. Osojnik i s. Trsteno (kod Dubrovnika), razbivši vod nemačke 369. legionarske divizije i četu milicije domobranske 9. posadne brigade. Poginulo je 15 a zarobljeno 9 neprijateljskih vojnika i uništen je kamion.

⚔️ 5. 4. 1944. U višečasovnoj borbi na Zegulji (na putu Stolac-Ljubinje) 11. hercegovačka udarna brigada i manji delovi Južnohercegovačkog NOP odreda 29. udarne divizije NOVJ slomili napad dva nemačka bataljona (po jedan bataljon iz nemačke 118. lovačke i 369. legionarske divizije), 100 četnika i 6 tenkova, te ih, uz gubitke od oko 50 mrtvih vojnika i 2 oštećena tenka, povratili u Stolac.

⚔️ 8. 4. 1944. U s. Prebilovcima (kod Čapljine) delovi 11. hercegovačke udarne brigade i Južnohercegovačkog NOP odreda 29, udarne divizije NOVJ zarobili četu četničke Neretvanske brigade, a potom razbili po jednu kombinovanu četu iz nemačke 118. lovačke divizije i ustaškog 5. železničkog bataljona koje su intervenisale iz Čapljine i Gabele. Zarobljeno je 45 četnika i 7 nemačkih vojnika, dok su na bojištu ostala 43 poginula neprijateljska vojnika. Zaplenjena su 4 p. mitraljeza, 3 minobacača, 2 automata, 63 puške i oko 10.000 metaka.

⚔️ 22. 4. 1944. U Bobanima (kod Trebinja) dva bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda razbili nemačko-četničko-domobransku grupu (jačine čete) i naneli joj gubitke od 13 mrtvih i oko 20 ranjenih.

⚔️ 7. 7. 1944. Na ž. st. Poljice (na pruzi Hum-Gabela) 5. bataljon 10. hercegovačke udarne brigade 29. udarne divizije NOVJ u kratkoj borbi razbio 1. četu 1. bataljona domobranske 9. posadne brigade i zaplenio 2 mitraljeza, 5 p. mitraljeza, 60 pušaka, 2 minobacača sa 300 mina i 20.000 puščanih metaka. Istovremeni napad dva bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda na susednu ž. st. Jasenica-Lug nije uspeo.

⚔️ 6. 8. 1944. Iz Stoca ojačani 370. puk nemačke 369. legionarske divizije počeo napad prema Ljubinju u cilju proboja u Bileću i Trebinje i ovlađivanja komunikacijom Stolac-Trebinje. U dvodnevnim borbama on se jednom kolonom, prihvaćenom od Leteće bridage četničkog Trebinjskog korpusa, preko pl. Sitnice probio u Bileću, ali su 13. hercegovačka udarna brigada i Južnohercegovački NOP odred 29. udarne divizije NOVJ, bočnim protivnapadima, prisilili njegovu glavninu da se povuče u Stolac. Neprijatelj je imao oko 30 mrtvih i 50 nestalih, a jedinice 29. divizije - 3 mrtva, 6 ranjenih i 1 zarobljenog.

⚔️ 17. 8. 1944. Stolačka, Ljubinjska, Neretljanska i Leteća brigada četničkog Trebinjskog korpusa (700-800 vojnika) napala na Južnohercegovački NOP odred u s. Hrasnu (kod Stoca). Protivnapadom u s. Bjelojevićima, delovi ovog odreda su razbili Neretljansku brigadu i uništili njen štab, što je prisililo četnike da sutradan obustave napad. Odred je imao 2 mrtva i 5 ranjenih, a četnici - 10 mrtvih i nešto veći broj ranjenih.

⚔️ 26. 8. 1944. Iz Trebinja i Ljubomira Leteća brigada i glavnina Trebinjske brigade četničkog Trebinjskog korpusa (oko 700 četnika) otpočele napad protiv dva bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda u Brdima i Popovom polju. U trodnevnim borbama četnici su potisnuli bataljone (jedan se bataljon probio neprijatelju za leđa), ali su se treći dan, zbog intervencije 13. hercegovačke NOU brigade, povukli u polazni garnizon, spalivši dvadesetak kuća u zauzetim selima. U tom napadu četnici su imali 10 mrtvih i više ranjenih.

Dokumenti

📜 Naređenje štaba Ljubinjskog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda od 28 aprila 1942 god. da se izvrše pripreme za proslavu Prvog maja

📜 Izvještaj Operativnog štaba za Hercegovinu od 3 maja 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o situaciji u Hercegovini i akcijama Južnohercegovačkog odreda

📜 Izvještaj Operativnog štaba za Hercegovinu od 12 maja 1942 god. Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije o situaciji u Hercegovini u toku Treće neprijateljske ofanzive i o borbama Južnohercegovačkog odreda

📜 Naredba Štaba 29. NOU divizije od 10. juna 1044. o uključenju tri bataljona Sjevernohercegovačkog NOP odreda i jednog bataljona Južnohercegovačkog NOP odreda iz sastava odreda u sastav hercegovačkih brigada

📜 Zapovijest Štaba 29. NOU divizije od 6. jula 1944. štabovima Hercegovačke brigade i Južnohercegovačkog NOP odreda da savladaju posadu željezničkih stanica Poljice i Jasenica-Lug

📜 Brojno stanje ljudstva, naoružanja i stoke Južnohercegovačkog NOP odreda na dan 31. jula 1944. godine

📜 Mesečni izveštaj političkog komesara Južnohercegovačkog NOP odreda od 5. avgusta 1944. političkom komesaru 29. NOU. divizije o radu i moralno-političkom stanju u odredu

📜 Izvještaj Štaba Južnohercegovačkog NOP odreda od 9. avgusta 1944. Štabu 29. NOU divizije o situaciji u južnoj Hercegovini

📜 Zapovest komandanta 1. leteće brigade Trebinjskog korpusa od 17. avgusta 1944. komandantima kolona za napad na Južno-hercegovački NOP odred

📜 Naređenje Štaba 29. NOU divizije od 18. avgusta 1944. Štabu Južnohercegovačkog NOP odreda da spriječi prolaz neprijateljskih jedinica ka Ljubinju i Hrasnu

📜 Izvještaj Štaba Južnohercegovačkog NOP odreda od 19. avgusta 1944. Štabu 29. NOU divizije o situaciji u južnoj Hercegovini

📜 Izvještaj Štaba Južnohercegovačkog NOP odreda od 28. avgusta 1944. Štabu 29. NOU divizije o borbama protiv četnika na prostoru Ljubomir - Hum

📜 Pregled brojnog stanja i naoružanja Južnohercegovačkog NOP odreda na dan 1. septembra 1944. godine

📜 Izvještaj Štaba Južnohercegovačkog NOP odreda od 6. septembra 1944. Štabu 29. NOU divizije o akcijama na Poplatu

📜 Izvještaj Štaba Južnohercegovačkog NOP odreda od 9. septembra 1944. Štabu 29. NOU divizije o akcijama na sektoru Stolac - Čapljina

Fotografije

Povezane odrednice

Borbe u Hercegovini 1944. Nevesinje Italija u drugom svetskom ratu Diverzije u oslobodilačkom ratu Četnički zločini Stolac 1. proleterska divizija NOVJ 12. hercegovačka udarna brigada Sniježničko-trusinska operacija Borbe u Bosni i Hercegovini 1942. Vrhovni štab NOVJ Italijanski zločini u Jugoslaviji Operacija Trio Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. 32. pešadijska divizija Marche Nevesinjski korpus JVuO Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Herceg Novi 181. pešadijska divizija Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu 11. hercegovačka udarna brigada Četnici u drugom svetskom ratu 2. udarni korpus NOVJ Trebinjski korpus JVuO Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Gatački četnički odred Ranjenici u ratu Nevesinjski četnički odred Pljačka u ratu Sjevernohercegovački partizanski odred Gacko 10. hercegovačka udarna brigada Čapljina Borbe u Hercegovini 1942. Hrvatsko domobranstvo Nemački zločini u Jugoslaviji Dubrovnik 1. proleterska udarna brigada 29. hercegovačka divizija NOVJ 3. udarna divizija NOVJ Narodni heroji Jugoslavije Operacija Stolac Vilus 22. pešadijska divizija Cacciatori delle Alpi Trebinje Ljubinje 369. legionarska divizija (vražja) Borbe u Dalmaciji 1942. Mostar 154. pešadijska divizija Murge 118. lovačka divizija 7. SS divizija Prinz Eugen 13. hercegovačka udarna brigada 6. pješačka divizija (NDH) Prvi maj u oslobodilačkom ratu Zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu 18. pešadijska divizija Messina Saradnja četnika sa okupatorom Politički komesari u NOR-u Bileća Hercegovački partizanski odred Jakov Jovović Bolnice u oslobodilačkom ratu Borbe u Hercegovini 1943. Operacija Weiss Borbe u Hrvatskoj 1944.