Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 28.04.2024: 3 nove knjige ****
ustanak

Gradačac u oslobodilačkom ratu

Za ovaj pojam je pronađeno 16 hronoloških zapisa, 31 dokumenata i 0 fotografija.

Događaji

⚔️ 5. 9. 1941. U Gradačcu i Modriči ustaše uhapsile 531 lice.

⚔️ 30. 10. 1941. Na Smuku (iznad Semiča) od Crnomeljske, Metliške, Gradačke i Semičke partizanske grupe formirana Belokranjska partizanska četa.

⚔️ 13. 3. 1942. U s. Baćini (kod Makarske), po odluci OK KPH za Makarsku, od gradačke partizan ske grupe formirana Gradačka partizanska četa (1. južnodalmatinska partizanska četa).

⚔️ 15. 3. 1942. Gradačka partizanska četa (1. južnodalmatinska partizanska četa) napala ustaše i žandarme u s. Staševici (kod Vrgorca), zarobila 10 ustaša i 2 žandarma i zaplenila 12 pušaka.

⚔️ 28. 7. 1943. Majevička udarna brigada 17. udarne divizije NOVJ zauzela Gradačac, u kome se, predala po jedna četa domobrana i milicije. Zaplenjeno je: 5 p. mitraljeza, mitraljez, 110 pušaka i 5 automata. Nemački 202 tenkovski bataljon je istog dana povratio Gradačac a sutradan odbacio brigadu prema Majevici. Ranjeno je 14 i poginulo 13 boraca, među kojima i komandant 1. bataljona Veljko Milovanović-Savić, narodni heroj.

⚔️ 7. 9. 1943. Na liniji s. D. Skugrić - s. Tolisa - s. Krečane i u Dugim njivama (kod Gradačca) 15. majevička udarna brigada 17. udarne divizije NOVJ napala i razbila ostatke četničkog Trebavskog odreda. Oko 300-400 četnika je pobeglo delom na levu obalu r. Bosne, u s. Kotorsko, a delom prema Doboju i Ozrenu. Poginulo je 10 i ranjeno 25 četnika. Brigada je imala samo 4 ranjena.

⚔️ 22. 12. 1943. Prva operativna grupa 16. udarne divizije NOVJ (i, 3. i 5. NOU brigada) napala četnike. U jednodnevnoj borbi na liniji Mramorje - Spletena lipa - Duga njiva kod Gradačca ona ih je tako razbila, da su se od potpunog uništenja spasli zahvaljujući veoma gustoj magli. Poginuo je 41, zarobljeno je 35 i ranjeno je preko 100 četnika, dok su jedinice 16. udarne divizije NOVJ imale 3 mrtva i 17 ranjenih.

⚔️ 24. 12. 1943. Posle -čišćenja- Majevice i Semberije, jake nemačke snage su pomerile ofanzivna dejstva prema Trebavi i Posavini. Zbog brzog prodora motorizovanih delova pravcima Tuzla - Gračanica - s. Srnice - Brčko, Brčko - Bos. Šamac i Bos. Šamac - Gradačac - s. Srnice našle su se 1, 3. i 5. vojvođanska NOU brigada 16. udarne divizije NOVJ poluokružene na uzanom prostoru Trebave, Pošto im forsiranje r. Bosne noću 25/26. decembra nije uspelo, brigade su se 27. decembra, izbegavajućl borbu s nemačkim snagama, probile na Majevicu pravcem s. Sokol - Srebrenik. U pokretu je zaostalo oko 120 boraca, pa su ih većinom zarobili četnici.

⚔️ 24. 8. 1944. Iz rejona s. Gvozd - Gradačka poljana - Komandirovo brdo 7. crnogorska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ, sa bataljonom Ozne, izvršila snažan napad na četnički Gvozdeni puk u rejonu Krnova polja i Ceranića gore (blizu Nikšića) i posle višečasovne borbe potpuno ga razbila. Gubici četnika: preko 350 mrtvih, veći broj ranjenih i 180 zarobljenih. Zaplenjeno je 10 mitraljeza, 16 p. mitraljeza, 5 minobacača, 120 pušaka, 250 ručnih bombi, 60 konja, veća količina municije, kao i mnogo drugog materijala.

⚔️ 11. 9. 1944. Jedinice 38. udarne divizije 3. udarnog korpusa NOVJ razbile delove nemačke 13. SS divizije -Handžar- i četnike kod s. G. Škugrića (blizu Modriče) i ustaško-četničku kolonu kod s. Čardaka (na putu Gradačac-Čardak) i nanele im gubitke od 25 mrtvih i 30 ranjenih, uz sopstvene gubitke od 6 mrtvih, 3 ranjena i 7 nestalih boraca.

⚔️ 31. 10. 1944. Posle petnaestodnevnih borbi na odseku s. Srebrenik - Gradačac jedinice 38. udarne divizije 3. udarnog korpusa NOVJ primorale delove 13. SS divizije -Handžar- da napuste ova uporišta i da se povuku na liniju Brčko - s. Čelić - s. Koraj - Bijeljina - Janja - Zvornik. Neprijatelj je imao oko 100 izbačenih iz stroja i oko 45 zarobljenih vojnika.

⚔️ 0. 1. 1945. Kod Gradačc-a, u borbi protiv nemačkih jedinica, poginuo komandant Posavsko-trebavskog NOP odreda Pero Bosić, narodni heroj.

⚔️ 12. 3. 1945. Jedinice 25. divizije 2. armije JA, posle jednodnevne borbe, odbacile nemačko-ustaške snage prema Modriči i zauzele Gradačac. Poginulo je 20, ranjeno 20 i zarobljeno 14 neprijateljskih vojnika. Gubici 25. divizije JA: 5 poginulih i 19 ranjenih.

⚔️ 19. 3. 1945. U rejonu Gradačca 28. udarna divizija 2. armijo JA vodila oštru borbu protiv nemačkih jedinica, te ih odbacila i nanela im gubitke od oko 100 mrtvih, više ranjenih i 2 zarobljena, uz sopstvene gubitke od 18 mrtvih i 77 ranjenih.

⚔️ 19. 3. 1945. U rejonu s. Srnice - s. Vučkovac jedinice 23. udarne divizije 2. armije JA, posle oštre jednodnevne borbe, odbacile nemačke i ustaške jedinice prema Gradačcu, nanevši im gubitke oko 100 mrtvih i oko 150 ranjenih, uz sopstvene gubitke od 51 mrtvog i 101 ranjenog.

⚔️ 6. 4. 1945. Jedinice 25. divizije 2. armije JA posle slabog otpora ustaša, koji su se povukli prema Modriči, oslobodile Gradačac.

Dokumenti

📜 Pismo hrvatskog Ustaškog stana od 12. juna 1941. dr Zdenki Smrekar u kome se traži osnivanje ženskih ustaških organizacija u Gradačcu

📜 Izveštaj velike župe Posavje od 11. septembra 1941. Ravnateljstvu za javni red i sigurnost o akciji protiv ustanika na području kotara Gradačac, broju uhapšenih i stavljenih pod preki sud

📜 Izvještaj zapovjednika Četvrte oružničke pukovnije od 4 septembra 1943 god. o akcijama i pokretima jedinica NOV i raspoloženju naroda na području oružničke postaje Gradačac

📜 Zapovijest Štaba Prvog bosanskog NOU korpusa od 14 septembra 1943 god. Štabu Sedamnaeste divizije za napad na Gradačac i Bosanski Šamac

📜 Izvještaj Štaba Trebavskog odreda od 11. novembra 1943. Štabu 3. korpusa NOVJ o rasporedu i stanju u odredu na prostoriji Srnice–Gradačac–Modriča i vojno-političkoj situaciji na Trebavi

📜 Obaveštenje komandanta Majevičkog korpusa od 24. decembra 1943. komandantima Semberske i Majevičke brigade o rezultatu borbi četnika i Nemaca protiv 16. divizije NOVJ kod Gradačca i predaji zarobljenih partizana Nemcima

📜 Avizo naređenje Štaba Sedamnaeste NOU divizije od 30 januara 1944 Štabu Šesnaeste muslimanske brigade za pokret prema Posavini i Gradačcu

📜 Izvještaj Štaba Treće vojvođanske brigade Štabu Šesnaeste NOU divizije o borbama na prostoriji Gračanica — Gradačac —Žabar od 16. do 31. januara 1944. godine

📜 Izvještaj Štaba 18 hrvatske brigade 38. NOU divizije od 1. aprila 1944. Štabu 36. NOU divizije o borbama sa četnicima u Crkvini i Slatini i o vojno-političkoj situaciji na sektoru Šamac - Modrica - Gradačac - Brčko

📜 Izvještaj Štaba Posavsko-trebavskog NOP odreda od 2. aprila 1944. Štabu 36. NOU divizije o rasporedu i dejstvu odreda na prostoru Bukvika, Bosanskog Šamca, Modriče i Gradačca i o situaciji na Trebavi i u Posavini

📜 Zapovijest Štaba 38. NOU divizije od 2. oktobra 1944. štabovima potčinjenih brigada za dejstva na sektoru Gračanica - Gradačac

📜 Izvještaj Operativnog odjela Ministarstva oružanih snaga NDH od 19. oktobra 1944. o borbama na sektoru Livna, Kalinovika, Goražda i Gradačca

📜 Naređenje Štaba 2. armije NOVJ od 14. januara 1945. štabovima 3. i 14. korpusa za zatvaranje pravca od Doboja i Zvornika ka Tuzli i za napad na Gradačac

📜 Izvještaj štaba 23. divizije od 15. januara 1945. Štabu 14. korpusa NOVJ o dejstvima na prostoru Tuzla - Ozren - Gračanica - Gradačac

📜 Zapovest štaba Vrhovne komande od 18. januara 1945. potčinjenim jedinicama za dejstva protiv NOVJ u rejonu Gradačca 

📜 Zapovest štaba Vrhovne komande od 19. januara 1945. potčinjenim jedinicama za napad na Gradačac

📜 Zapovest štaba Vrhovne komande od 24. januara 1945. štabovima neposredno potčinjenih jedinica za dejstva protiv jedinica NOVJ na prostoriji Gradačac—Modriča

📜 Naređenje Štaba 23. NOU divizije od 25. januara 1945. štabovima 7. i 9. brigade za izviđanje prema Bijeljini, Brčkom i Gradačcu

📜 Izvještaj Štaba 23. divizije od 1. marta 1945. štabu 14. korpusa JA o dejstvima u drugoj polovini februara na sektoru Gradačac- Gračanica

📜 Zapovest štaba Vrhovne komande od 1. marta 1945. komandantima neposredno potčinjenih jedinica za grupisanje i dejstva protiv jedinica NOVJ na sektoru Spletene Lipe — Gradačac

📜 Zapovest komandanta operacije od 1. marta 1945. potčinjenim komandantima za sprečavanje prodora jedinica NOVJ ka Gradačcu

📜 Naređenje Štaba Vrhovne komande od 8. marta 1945. komandantu operacija Trebavskog korpusa i komandantima Korpusa gorske garde i Avalskog korpusa za odbranu Gradačca

📜 Naređenje štaba Vrhovne komande od 8. marta 1945. komandantima neposredno potčinjenih jedinica za grupisanje u rejonu Gradačca i Modriče

📜 Zapovijest Štaba 25. divizije JA od 10. marta 1945. štabovima potčinjenih jedinica za napad na Gradačac

📜 Zapovest Štaba Vrhovne komande od 11. marta 1945. komandantima Šumadijskog i Avalskog korpusa i Korpusa gorske garde za sprečavanje prodora jedinica JA od Gradačca ka Modriči

📜 Naređenje Štaba 2. armije od 14. marta 1945. Štabu 14. korpusa JA o dejstvima u rejonima Gradačca, Modriče i Tuzle

📜 Zapovijest Štaba 25. divizije JA od 15. marta 1945. štabovima potčinjenih jedinica za dejstva na prostoriji Brčko, Modriča, Gradačac

📜 Zapovijest Štaba 25. divizije JA od 17. marta 1945. štabovima potčinjenih jedinica za napad na četničke jedinice sjeverno od Gradačca

📜 Izvještaj Štaba Posavsko-trebavskog NOP odreda od 23. marta 1945. vojnoj oblasti 3. korpusa JA o dejstvima na prostoru Gradačac-Srnice

📜 Izvještaj Štaba 25. divizije od 31. marta 1945. Štabu 2. armije JA o petnaestodnevnim dejstvima na prostoru Gradačac-Gračanica

📜 Zapovijest Štaba 23. divizije JA od 4. aprila 1945. štabovima potčinjenih jedinica za napad južno od Gradačca

Fotografije

Nema pronađenih fotografija za ovaj pojam.

Povezane odrednice

Trebavski korpus JVuO Druga neprijateljska ofanziva Janja Doboj Borbe u Bosni i Hercegovini 1944. Narodni heroji Jugoslavije 16. muslimanska udarna brigada Makarska Borbe u Bosni i Hercegovini 1943. Korpus Gorske garde 38. istočnobosanska divizija NOVJ Zarobljenici u ratu Srebrenik Borbe u Crnoj Gori 1944. 16. vojvođanska divizija NOVJ Kalinovik 15. majevička udarna brigada Majevički korpus JVuO Ustaški zločini 1941. Zvornik Brčko Ustanak u Sloveniji 1941. Semič Gračanica Borbe u Bosni i Hercegovini 1945. Genocid u NDH Ustanak u Bosni i Hercegovini 1941. Nikšić 23. srpska udarna divizija NOVJ Avalski korpus JVuO Ustanak u NDH 3. vojvođanska udarna brigada Vrgorac 13. SS divizija Handžar Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu 25. srpska divizija NOVJ Borbe u Hrvatskoj 1942. Modriča Tuzla Četnička golgota Završne operacije u Jugoslaviji Bosanski Šamac 36. vojvođanska divizija NOVJ 17. istočnobosanska divizija NOVJ Borbe u Hrvatskoj 1944. Bijeljina Žene u ratu Trebavski četnički odred 3. udarni korpus NOVJ (1. bosanski) Livno 14. srpski korpus NOVJ Komunistička partija Hrvatske 28. slavonska divizija NOVJ 5. vojvođanska udarna brigada Saradnja četnika sa okupatorom Četnici u drugom svetskom ratu Goražde