Biblioteka Znaci

Dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima [priredio: Goran Despotović (1957-2022)]            **** 03.03.2024: 7 novih knjiga ****
ustanak

Operacija Užice

Za ovaj pojam je pronađeno 20 hronoloških zapisa, 15 dokumenata i 2 fotografija.

Događaji

⚔️ 29. 9. 1941. Otpočele operacije nemačke 342. pešadijske divizije sa težištem na komunikaciji Šabac-Loznica (početak prve neprijateljske ofanzive).

⚔️ 13. 10. 1941. Duž komunikacije Prnjavor-Loznica delovi nemačke 342. pješadijske divizije slomili odbranu Podrinskog NOP odreda i ušli u Loznicu i Banju Koviljaču.

⚔️ 14. 10. 1941. U s. Dragincu (blizu Loznice) nemački vojnici otpočeli dvodnevno streljanje u kome su pobili 2950 rodoljuba kao odmazdu zbog pretrpljenih gubitaka u borbama protiv partizana.

⚔️ 19. 10. 1941. U Užicu (sada: Titovo Užice), nemačka avijacija bombardovala fabriku oružja i municije. Radnici su izvukli iz ruševina mašine, opravili ih i preneli u trezore Narodne banke, gde je nastavljena proizvodnja.

⚔️ 28. 10. 1941. U Užicu (sada: Titovo Užice) otpočela nedelja, -Sve za front-, nedelja mobilisanja svih dotada neiskorišćenih snaga, koje su stavljene u službu fronta.

⚔️ 30. 10. 1941. Delovi Valjevskog i Užičkog NOP odreda sprečili pokušaj delova nemačke 342. pešadijske divizije da se iz Valjeva probiju ka Kosjerićima i Užicu (sada: Titovo Užice) i odbacili ih ka Valjevu. Pri tome uništena 2 tenka i oko 300 nemačkih vojnika izbačeno iz stroja.

⚔️ 1. 11. 1941. Kod s. Karana (blizu Titovog Užica) delovi Užičkog NOP odreda odbili napad četnika. U borbi zarobljeno oko 70 četnika i 30 ubijeno. Partizani imali 2 lakše ranjena.

⚔️ 2. 11. 1941. Četnici Draže Mihailovića napali na Užice (sada: Titovo Užice), koje su branili delovi Užičkog NOP odreda. U borbama na Trešnjici delovi Užičkog NOP odreda uspeli su da razbiju četničku grupaciju, odbrane Užice i izbiju pred Požegu.

⚔️ 4. 11. 1941. VŠ NOP odreda Jugoslavije izdao saopštenje povodom izdaje četnika, koji su napali na NOP odrede i na oslobođena mesta Požegu, Užice (sada: Titovo Užice), Ivanjicu i hapsili partizane, članove NO odbora i simpatizere NOP-a.

⚔️ 7. 11. 1941. Kod Užica (sada: Titovo Užice) četnici ponovo napali delove Užičkog NOP odreda. U borbama vođenim do noći 8. novembra četnici razbijeni i gonjeni do Crnokose.

⚔️ 22. 11. 1941. U fabrici oružja i municije u Uzicu (sada: Titovo Užice), smeštenoj u trezorima Narodne banke, agenti okupatora izazvali eksploziju od koje je izgubilo živote oko 200 lica.

⚔️ 24. 11. 1941. Štab nemačke 342. pešadijske divizije izdao zapovest -za uništenje neprijatelja u prostoru Užica- (sada: Titovo Užice).

⚔️ 25. 11. 1941. Otpočeo napad nemačke 342. i delova nemačke 704. pešadijske divizije, četnika, nedićevaca i ljotićevaca preko Ljubovije i Kosjerića u pravcu Užica (sada: Titovo Užice). Istovremeno su delovi nemačke 113. pešadijske divizije iz Kraljeva odbacili Kraljevački NOP odred ka Čačku.

⚔️ 26. 11. 1941. U Užicu (sada: Titovo Užice) VŠ NOP odreda Jugoslavije, na sastanku sa vojnim i političkim rukovodiocima NOP odreda koji su bili zahvaćeni neprijateljskom ofanzivom, doneo odluku da se što upornije brani slobodna teritorija zapadne Srbije, a potom da se deo snaga povlači za Sandžak a drugi deo zabaci neprijatelju za leđa i dalje dejstvuju na dodeljenim područjima. U vezi s tim, on je Glavnom štabu NOP odreda za Crnu Goru i Boku naredio da sa potčinjenim jedinicama poveća aktivnost prema Srbiji radi prilivata snaga koje se budu povlačile za Sandžak.

⚔️ 28. 11. 1941. VŠ NOP odreda Jugoslavije naredio Radničkom bataljonu Užičkog NOP odreda, koji je ojačao sa dve čete Užičkog i dve čete Posavskog NOP odreda (ukupne jačine 400-450 boraca) i jednim topom 75 mm, da na Kadinjači zatvori pravac Bajina Bašta - Užice (sada: Titovo Užice), uspori napredovanje desne kolone nemačke 342. pešadijske divizije i time stvori vreme za izvlačenje glavnine partizanskih jedinica.

⚔️ 28. 11. 1941. Na Bukovima i Crnokosi delovi nemačke 342. pešadijske divizije probili odbranu jedinica Užičkog i Posavskog NOP odreda i odbacili ih prema Uzicu (sada: Titovo Užice).

⚔️ 29. 11. 1941. Na Kadinjači (kod Titovog Užica) delovi nemačke 342. pešadijske divizije, uz podršku avijacije, oko 8 časova napali ojačani Radnički bataljon Užičkog NOP odreda. U borbi vodenoj do popodneva branioci Kadinjače nisu dozvolili neprijatelju da prodre u Užice. Tek kada je izginuo čitav Radnički bataljon, sa komandantom Užičkog NOP odreda Dušanom Jerkovičem, političkim komesarom Posavskog NOP odreda Borom Markovićem narodnim herojima i komandantom Radničkog bataljona, nemačke jedinice su uspele da pređu preko Kadinjače i istog dana uveče uđu u Užice.

⚔️ 29. 11. 1941. Kod s. Drijetnja (blizu Titovog Užica), u borbi protiv nemačkih vojnika poginuli prvi predsednik Glavnog NO odbora Srbije Dragojlo Dudić i sekretar OK KPJ za Užice Želimir Đurić Željo, narodni heroji.

⚔️ 0. 12. 1941. Na prelazu preko Drine kod St. Broda (nizvodno od Višegrada) četnici na prevaru razoružali jednu kombinovanu partizansku četu (formiranu na Zlatiboru) i nekoliko boraca predali nemačkim vojnicima, koji su ih u Užicu streljali.

⚔️ 13. 12. 1941. Završena okupatorsko-kvislinška ofanziva. Nemačke snage, koje su uzele učešća u toj ofanzivi preduzele su -čišćenje- ostataka okruzenih NOP odreda na prostoriji Kraljevo - Kragujevac - pl. Rudnik - Valjevo - Ljubovija - Užice (sada: Titovo Užice) - Čačak.

Dokumenti

📜 Saopštenje Vrhovnog štaba Narodnooslobodilačkih partizanskih odreda Jugoslavije od 19 oktobra 1941 god. o borbama u Srbiji za vreme prve faze Prve neprijateljske ofanzive

📜 Izveštaj Borbe od 8 XI 1941 god. o neuspelom napadu četnika na Užice

📜 Izveštaj Borbe od 8 XI 1941 god. o neuspelom napadu četnika na Užice i čačak

📜 Izveštaj Borbe od 13 XI 1941 god. o neuspelom pokušaju Nemaca da prodru od Valjeva prema Užicu

📜 Zapovest opunomoćenog komandanta Srbije od 18. novembra 1941. potčinjenim jedinicama i komandama za uništenje ustanika u dolini zapadne Morave i u rejonu Užica

📜 Proglas štaba Užičkog NOP odreda od 23 novembra 1941 god. narodu Užičkog okruga povodom neprijateljskog rada petokolonaških elemenata u Užicu i Čačku

📜 Izveštaj Okružnog komiteta KPJ Požprevac od 3 decembra 1941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju o neprijateljskoj ofanzivi na slobodnu teritoriju Požarevačkog NOP odreda

📜 Pismo Pokrajinskog komiteta KPJ za Srbiju od 9 decembra 1941 god. Okružnom komitetu KPJ Požarevac o prvoj neprijateljskoj ofanzivi u Zapadnoj Srbiji i stanju NOP odreda na teritoriji Niškog, Zaječarskog i Leskovačkog okruga

📜 Pismo Centralnog komiteta KPJ od 14 decembra 1941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju u vezi sa situacijom u Srbiji posle Prve neprijateljske ofanzive

📜 Pismo Centralnog komiteta KPJ od 14 decembra l941 god. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju u vezi sa situacijom u Srbiji posle Prve neprijateljske ofanzive

📜 Pismo Centralnog komiteta KPJ od 14. decembra 1941. Pokrajinskom komitetu KPJ za Srbiju u vezi sa situacijom u Srbiji posle Prve neprijateljske ofanzive

📜 Izveštaj Milovana Đilasa od 23 decembra 1941 god. Vrhovnom štabu NOP odreda Jugoslavije o vojno-političkoj situaciji u Srbiji po završetku Prve neprijateljske ofanzive, stanju i sastavu srpskih partizanskih snaga u srednjem delu Sandžaka i situaciji posle neuspelog napada na Sjenicu

📜 Naređenje Vrhovnog komandanta NOP odreda Jugoslavije druga Tita od 28 decembra 1941 god. delegatu Vrhovnog štaba Milovanu Đilasu za čišćenje terena u pravcu Užica i upućivanje jačih partizanskih snaga u Srbiju i obaveštenje o prvim pobedama Proleterske brigade

📜 Pismo druga Tita u ime Vrhovnog štaba NOP odreda Jugoslavije i Centralnog komiteta KPJ od januara 1942 god. partiskom i vojnom rukovodstvu Hrvatske o situaciji posle Prve neprijateljske ofanzive i zadacima partiskih organizacija i partizanskih odreda

📜 Pismo druga Tita u ime Vrhovnog štaba NOP odreda Jugoslavije i Centralnog komiteta KPJ početkom siječnja 1942 god. partijskom i vojnom rukovodstvu Hrvatske o situaciji poslije Prve neprijateljske ofanzive i zadacima partijskih organizacija i partizanskih odreda

Fotografije

Povezane odrednice

Loznica Saradnja četnika sa okupatorom Požarevački partizanski odred Bitka za Loznicu 1941. Narodni heroji Jugoslavije Narodno oslobodilački odbori 704. pešadijska divizija Borbe za Čačak 1941. Užice Opsada Kraljeva 1941. Niš Centralni komitet KPJ Bitka za Šabac 1941. Vermaht u Jugoslaviji Glavni štab Crne Gore Milovan Đilas Politički komesari u NOR-u Srpska državna straža (nedićevci) Valjevski partizanski odred Pokrajinski komitet KPJ za Srbiju Sjenica Kragujevac Valjevo 342. pešadijska divizija Požarevac Zaječar Mačvanski partizanski odred Srpski dobrovoljački odredi (ljotićevci) Streljanja u oslobodilačkom ratu Užički partizanski odred "Dimitrije Tucović" Operacija Mačva Ustanak u Srbiji 1941. Nemački zločini u Jugoslaviji Tenkovi u Jugoslaviji u drugom svetskom ratu Šabac Kraljevački partizanski odred Ustanak u Bosni i Hercegovini 1941. Ivanjica Luftwaffe u Jugoslaviji Četnici u ustanku Četnici u drugom svetskom ratu Užička Požega Franz Böhme Bitka na Kadinjači Josip Broz Tito Kraljevo Vrhovni štab NOVJ Nemački zločini u Srbiji 1941. Napad četnika na Užice 1941. Ustanak u NDH Avijacija u oslobodilačkom ratu Slobodne teritorije u oslobodilačkom ratu Dragoljub Draža Mihailović Borbe u Hrvatskoj 1942. Dragojlo Dudić